یادداشت

فضاهای سوم وتاب آوری اجتماعی

در ادبیات برنامه ریزی شهری و اجتماعی ، مفهومی هست که از آن در برخی از ادبیات تحت عنوان "فضای سوم"(ری اولدنبرگ، ادوارد سوجا) و در برخی ادبیات تحت عنوان "زیرساخت اجتماعی"(اریک کلاینبرگ) و به نوعی با ادبیات هانری لوفور ، گونه ای از "فضاهای تفاوت" از آن یاد می شود. این فضاها به تعبیر میخائیل باختین، فضاهایی هستند برا…

مرد زباله‌گرد در چند صد متری بمباران؛ پناهی به جای پناهگاه

سر تا پایم را ترس گرفته بود، ترس اینکه جنگنده بالای سرم است، نکند بمبی همین جایی که ایستادم، بزنند. دود غلیظ و سروصداها بیشتر می‌شد اما مرد زباله‌گرد بی‌اعتنا به همه اتفاقات اطرافش، احتمالا تنها به فکر پیدا کردن چیزی بود که به دردش بخورد و تبدیل به لقمه‌ای نان شود.

ریشه‌هایی که با تهدید نمی‌خشکند

آیا می‌توان یک تمدن را با تهدید خاموش کرد؟ آیا تاریخ، هویت و حافظه یک ملت را می‌توان همچون چند ساختمان فرو ریخت؟ تجربه‌های تاریخی نشان داده‌اند که پاسخ این پرسش‌ها منفی است؛ فرهنگ‌ها نه‌تنها در برابر ویرانی از میان نمی‌روند، بلکه گاه از دل بحران، استوارتر و زنده‌تر سر برمی‌آورند.

وقتی مدرسه و دانشگاه هدف می‌شوند؛ سکوت جهان تا کجا؟

تخریب یک آزمایشگاه، یک مدرسه یا کتابخانه، تخریب آینده‌ای است که بشریت بر مبنای آن می‌تواند خود را بازسازی کند. اگر جامعه جهانی توان جلوگیری از حمله به مراکز آموزشی را ندارد، آیا قواعد بین‌المللی حمایت از غیرنظامیان کارایی خود را از دست داده‌اند؟

در میان جنگ و امید و کتاب‌ها

خاطره‌ای از یک کتابفروش در روزهای جنگ که دلش می‌خواست خودش و کتابفروشی‌اش باقی بماند.

تهران خلوت شده، کارگران هنوز سرِ کارند

بیش از دو هفته از جنگ می‌گذرد و بسیاری در این مدت خانه‌هایشان را به مقصد مکان‌هایی امن‌تر ترک کرده‌اند. اما زندگی هنوز در تهران متوقف نشده و بخشی از آن‌ها که در این شهر مانده‌اند هنوز سر کار می‌روند.

دلتنگی برای نقاشی‌هایی که زیر آوار ماندند

سوگل دانائی، روزنامه‌نگار، سال‌ها از خانه‌هایی نوشته بود که زیر آوار زلزله، سیل یا جنگ نابود شده بودند و صاحبانشان ناگهان همه چیزشان را از دست داده بودند. اما این بار روایت او از خانه‌ای است که خودش در آن زندگی کرده؛ خانه‌ای در کوچه ایوان مدائن و خیابان تیسفون تهران که پس از حملات اخیر آسیب دید و حالا تنها در خاطره‌ها باقی مانده است.

حق قانونی زنان برای رانندگی موتور؛ زمان اقدام جدی و اجرایی

در حالی که خرید و فروش موتورسیکلت برای زنان هیچ‌گاه ممنوع نبوده است، در عمل تاکنون گواهینامه رانندگی موتور برای آنان صادر نشده است. شمار اندک زنان متقاضی در سال‌های گذشته هیچگاه دلیل کافی برای استمرار این خلأ قانونی نبوده و اکنون با گسترش حضور زنان در زندگی شهری و نیاز روزافزون به حمل و نقل شخصی، اجرای …

ناگفته‌های بحران برق صنایع؛ وقتی قانون اجرا نمی‌شود

تأمین برق، امروز دیگر یک مسئله فنی یا مقطعی نیست؛ به بحرانی ساختاری در اقتصاد ایران تبدیل شده است. آنچه در ماه‌ها و سال‌های اخیر در حوزه برق صنایع رخ داده، صرفاً مجموعه‌ای از قطعی‌ها یا افزایش تعرفه‌ها نیست، بلکه نشانه‌ای روشن از فاصله گرفتن سیاست‌گذاری اجرایی از قانون، منطق اقتصادی و الزامات تنظیم‌گری منصفانه است.

در رسانه‌ها روایت‌های …

اینترنت محدود، آسمان باز

پلی‌مارکت قمار نمی‌کند، فلایت‌رادار هم آسمان را پروازممنوع نمی‌کند

مراقبت از کودکان در سوگ جمعی

در سوگ جمعی، حتی بدون فقدان شخصی، کودک با نشانه‌هایی از «ناپایداری جهان» روبه‌رو می‌شود؛ جهانی که قرار بوده امن و قابل پیش‌بینی باشد، حالا بی‌ثبات و تهدیدآمیز است. کودک در مواجهه با هر تجربه‌ سختی مثل سوگ جمعی، بیشتر از توضیح جزئیات و استفاده از کلام و واژگان، به حضور والد و یا مراقب خود نیاز دارد؛ حضور امن و دائمی.

چرا در عصر بحران، فناوری آخرین مرجع قابل اتکاست

در فضای متشنج ایران، خبرهایی دست‌به‌دست می‌شود: «میلیون‌ها دلار روی جنگ ایران شرط‌بندی شده است». آنچه در بازارهای پیش‌بینی دیده می‌شود، تبدیل ترس‌ها، انتظارات و برآوردهای واقعی بازیگران انسانی به داده‌ای قابل اندازه‌گیری است. این داده ممکن است ناخوشایند باشد، اما انکار آن، واقعیت را تغییر نمی‌دهد.

چرا زنان در اقتصاد ایران غایب‌اند؟

زنان نیمی از جمعیت کشورند، اما فقط ۱۴.۱ درصدشان در اقتصاد مشارکت دارند. نرگس اکبرپور روشن عضو هیئت علمی پژوهشکده اقتصاد در این یادداشت از یکی از دلایل شکاف عمیق میان مشارکت زنان و مردان می‌گوید.

ضرورت بازنگری در سیاست امنیتی دانشگاه‌ها‌

محمد ثابتی پژوهشگر ارشد حقوق کیفری و جرم‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی در این یادداشت از امنیت فراموش‌شده دانشجویان می‌گوید، موضوی که سال‌هاست از اولویت‌ها جا مانده و فقط بعد از هر فاجعه، برای مدتی به یاد آورده می‌شود.

سالمندان، صندوق‌ها و آینده رفاه اجتماعی ایران

ایران در مسیر سالمندی جمعیت با سرعتی بی‌سابقه حرکت می‌کند. امروز حدود ۱۴ درصد جمعیت کشور را سالمندان تشکیل می‌دهند. پیش‌بینی‌ها نیز نشان می‌دهد این سهم تا سال ۱۴۳۰ به ۳۱ درصد خواهد رسید. چنین تغییری نه‌تنها ساختار جمعیتی کشور را متحول می‌کند، بلکه صندوق‌های بازنشستگی را با بحرانی پیچیده روبه‌رو کرده است.

کاهش نسبت جوانان فعال و بیمه&zwn…

نجات تهران و ایران در گرو اجرای سند امنیت غذایی

راه نجات آب ایران: بازچرخانی، بهینه‌سازی مصرف و جانمایی صحیح صنایع

من با هوش مصنوعی تنها نشدم؛ گفت‌وگو با آدم‌ها سخت‌تر شد

بعد از ماه‌ها گفت‌وگوی مداوم با چت‌جی‌پی‌تی، متوجه شدم مسئله اصلی، کاهش ارتباط انسانی نیست. مسئله این است که بازگشت به بسیاری از مکالمات انسانی، پس از تجربه گفت‌وگوی دقیق و متمرکز، دشوارتر از قبل شده است. این متن نه مرثیه‌ای برای تنهایی، بلکه تلاشی برای فهم تغییری است که در معیا…

غذای سلف، ابزار عادی‌سازی "بی‌اهمیتی" دانشجویان

۱۶ آذر صرفا یک روز در تقویم ما نیست؛ یادآور جایگاه دانشجو است، کسی که سؤال می‌پرسد، نقد می‌کند و حقش را مطالبه می‌کند. هر سال در این روز درباره «اعتراض دانشجویی» و «مسئولیت‌پذیری» حرف زده می‌شود، اما در همان زمان بسیاری از مشکلا…

شهر محله‌های بی‌محل و پیاده‌های بی‌رمق؛ آخرین جنازه تهران کیست؟

اولین‌بار که دیدمش متحیر شدم. وصله‌ای ناچسب بر تجربه من از زندگی در یک کلانشهر درندشت بود. سی و چند سال توی تهران شلوغ زندگی کرده بودم ولی از آن روزهایی که در تهران از این اتفاق‌ها می‌افتاد دهه‌ها گذشته بود و باید این شیوه زیست را بیرون از تهران و بیرون از این شهر مکدر تجربه می‌کردم.…

هوش مصنوعی و لزوم بازآموزی نیروی کار

تحولات شتابان فناوری، به‌ویژه در حوزه هوش مصنوعی، در حال بازتعریف ساختار بازار کار در سراسر جهان است. ایران نیز از این روند مستثنا نیست و طی سال‌های آینده، بسیاری از مشاغل سنتی در معرض دگرگونی قرار خواهند گرفت. هوش مصنوعی با خودکارسازی فرایندها، نه‌تنها بهره‌وری را افزایش می‌دهد بلکه الگوی اشتغال را دگرگون می‌سازد. در کنار این تهدید بالقوه، فرصت‌های تازه&zwnj…

ضرورت اصلاح ساختاری صندوق‌های بازنشستگی

در چند سال اخیر صندوق‌های بازنشستگی به یکی از محورهای اصلی بحث‌های اقتصادی ایران تبدیل شده‌اند؛ چرا که میلیون‌ها نفر مستقیماً به عملکرد این صندوق‌ها وابسته‌اند.

 این نهادها در طول دوران کاری…

ترومای تأخیری؛ چرا بحران واقعی را شش ماه دیرتر می‌بینیم؟

هرگاه فاجعه‌ای رخ می‌دهد، خواه زلزله‌ای ویرانگر باشد یا سایه سنگین جنگ، نگاه ما بلافاصله معطوف به آمار فوری، تخریب فیزیکی و نیازهای لجستیکی می‌شود. ما تیم‌های نجات را اعزام می‌کنیم، تعداد کشته‌شدگان را می‌شماریم و به‌طور فزاینده‌ای، برای «ارائه خدمات بهداشت روان» عجله می‌کنیم. اما در کانون تحلیل‌های من، این پاسخ، به‌و…

سیاست‌زدگیِ مزمنِ استیضاح در ایران از همتی تا میدری؛ مجلس در مسیر نظارت یا تقابل؟

با گذشت بیش از یک سال از آغاز به کار دولت چهاردهم، خبر استیضاح احمد میدری، تازه‌ترین نشانه از بالا گرفتن تنش میان مجلس و دولت است، انتقاد از ناکارآمدی وزرا حق مجلس است، اما سناریوی استیضاح‌های زنجیره‌ای نه‌تنها به بهبود مدیریت نمی‌انجامد، بلکه دولت را درگیر حاشیه و دور باطل می‌کند.