تشدید ال‌نینو در آسیا و خطر افزایش قیمت مواد غذایی در جهان
همه نشانه‌ها حاکی از آن است که پدیده ال‌نینو در سال جاری به رکوردهای جدیدی می‌رسد؛ پدیده‌ای که به گفته کارشناسان می‌تواند خشکسالی شدید در آسیا و دیگر رخدادهای آب‌وهوایی افراطی در سراسر جهان ایجاد کند و امنیت غذایی میلیون‌ها نفر را به خطر بیندازد.
ال‌نینو بخشی از چرخه طبیعی اقلیم است که با افزایش دمای آب اقیانوس‌ها همراه می‌شود، اما انتظار می‌رود ال‌نینوی امسال در آمریکای جنوبی، آفریقا و آسیا به اوج‌های تازه‌ای از خشکسالی، موج‌های گرما، سیلاب و دیگر اختلالات مرتبط با اقلیم منجر شود.
جنوب شرق آسیا یکی از آسیب‌پذیرترین مناطق جهان در برابر تغییر اقلیم است. این منطقه هم‌اکنون با بحران انرژی ناشی از جنگ در ایران هم دست‌وپنجه نرم می‌کند. ال‌نینو همین حالا موجب افزایش آتش‌سوزی در زمین‌های کشاورزی، کاهش ذخایر آب شهرهای بزرگ و افت صید ماهی در این منطقه شده است.
دولت‌های آسیایی که برای کاهش آثار سرریز جنگ و افزایش هزینه‌های انرژی و کمبود کود از ذخایر مالی خود استفاده کرده‌اند، اکنون ظرفیت کمتری برای مقابله با تشدید ال‌نینوی امسال دارند؛ پدیده‌ای که پیش‌بینی می‌شود در ماه دسامبر (آذر) به اوج برسد.
به گفته «پل تِنگ» از موسسه مطالعات جنوب شرق آسیا در سنگاپور، این پدیده ممکن است بحران‌های دیگری در جنوب شرق آسیا را هم تشدید کند. او گفت: «ال‌نینو فقط به همه مشکلات دیگری که با آن روبه‌رو هستیم اضافه می‌شود.»
ال‌نینو عامل تشدید ناامنی غذایی در جهان
در سال‌های وقوع ال‌نینو، دمای سطح آب اقیانوس آرام بیش از حد معمول افزایش می‌یابد. این پدیده هر چند سال یک‌بار رخ می‌دهد و اغلب الگوهای آب‌وهوایی جهان را تغییر می‌دهد.
به گفته «کاریف رافیسورا»، رئیس بخش کاهش خطر بلایای طبیعی در کمیسیون اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد برای آسیا و اقیانوسیه، امسال دمای آب دریاها از هم‌اکنون بالاتر از میانگین است و دمای اقیانوس‌های جهان در ماه اوت، همزمان با گرم‌تر شدن اقلیم، به رکوردهای تازه‌ای رسید.
بر اساس اعلام سازمان هواشناسی و اقلیم‌شناسی ملی بریتانیا، این ال‌نینوی در حال تشدید، ممکن است «قوی‌ترین ال‌نینوی در حافظه نسل‌های کنونی» باشد. اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا هم اعلام کرد که ممکن است این پدیده با احتمال ۶۹ درصد، قوی‌ترین ال‌نینوی ثبت‌شده از زمان آغاز ثبت سوابق در سال ۱۹۵۰ باشد.
تاثیر ال‌نینو در مناطق مختلف متفاوت خواهد بود، اما انتظار می‌رود امنیت غذایی در سراسر جهان را به خطر بیندازد. بر اساس اعلام برنامه جهانی غذا، این پدیده می‌تواند تا پایان سال ۲۰۲۷ دست‌کم ۴۹ میلیون نفر دیگر را به ناامنی غذایی حاد بکشاند.
این نهاد غذایی سازمان ملل هشدار داده است که شدیدترین پیامدها در بخش‌هایی از آمریکای مرکزی و جنوب آفریقا خواهد بود، اما شرق آفریقا و همچنین جنوب و جنوب شرق آسیا هم به‌شدت تحت تاثیر قرار خواهند گرفت.
ال‌نینو همین حالا هم تاثیراتی دارد
در جنوب شرق آسیا، آتش‌سوزی‌ها جنگل‌ها و بخش‌هایی از اندونزی را دربر گرفته و ستون‌هایی از دود سمی را به هوا فرستاده است. سطح آب یکی از مخازن اصلی تامین‌کننده آب جاکارتا، پایتخت پرجمعیت اندونزی و بزرگ‌ترین کلان‌شهر جهان، به‌تدریج در حال کاهش است.
با خشک شدن مخزن، ویرانه‌های یکی از ۱۱ روستایی که پیش‌تر در آب دریاچه غرق شده بودند، دوباره از زیر آب بیرون آمده است؛ در حالی که نگرانی‌ها درباره نیاز این شهر ۴۲ میلیون نفری به منابع جایگزین آب افزایش یافته است.
«حسین» که با قایق مردم را از میان مخزن در حال پس‌روی جابه‌جا می‌کند، درباره مهاجرت مردم می‌گوید: «ترجیح می‌دادم جابه‌جا نمی‌شدم. اینجا فرصت‌های زیادی برای امرار معاش وجود داشت.»
«اِرما یولیهاستین» از مرکز تحقیقات اقلیم و جو اندونزی گفت این تنها آغاز ماجراست و هشدار داد که ال‌نینو تازه وارد «مرحله ابرقدرت» خود شده است.
شیلات جنوب شرق آسیا خود را برای خشکسالی آماده می‌کند
کاهش بارندگی و افزایش دما فشار بیشتری بر شیلات جنوب شرق آسیا وارد می‌کند؛ بخشی که منبعی حیاتی برای تامین پروتئین به شمار می‌رود.
این مسئله در امتداد رودخانه مکونگ که حوضه آن از شش کشور عبور می‌کند، به مشکلی فوری تبدیل شده است؛ رودخانه‌ای که هم‌اکنون بر اثر استخراج معادن و ساخت سدهای برق‌آبی نیز دستخوش اختلال شده است.
«زِب هوگان» مدیریت پروژه تحقیقاتی و حفاظتی «شگفتی‌های مکونگ» می‌گوید: «ضربه‌های اقلیمی یکی پس از دیگری خواهد بود. اگر رودخانه فرصتی برای نفس کشیدن پیدا نکند، به نقطه‌ای خواهیم رسید که دیگر نمی‌تواند مانند گذشته زندگی مردم را تامین کند.»
کاهش آب رودخانه مکونگ، که از کشورهای کامبوج، لائوس، تایلند و ویتنام، می‌گذرد برای کسانی که در امتداد آن زندگی می‌کنند فاجعه‌بار خواهد بود؛ جوامعی که برای ماهیگیری و کشاورزی به سطح قابل پیش‌بینی آب رودخانه وابسته‌اند.
عرضه برنج و روغن پالم در معرض خطر است
فصل بارندگی در جنوب شرق آسیا معمولا از ژوئن تا اکتبر ادامه دارد؛ زمانی که باران‌ها معمولا مخازن آب را پر می‌کنند، دمای شهرهای بیش از حد گرم‌شده را کاهش می‌دهند و آب مورد نیاز آبیاری را پیش از آغاز فصل کشت بعدی تامین می‌کنند.
«رافیسورا» از سازمان ملل می‌گوید خشکسالی ممکن است کشاورزان را مجبور کند کاشت محصولات را به تعویق بیندازند، سطح زیرکشت را کاهش دهند یا به‌طور کامل محصول دیگری بکارند. او گفت: «کشاورزی قطعا در خط مقدم قرار دارد.»
کاهش تولید محصولات اساسی مانند برنج و روغن پالم می‌تواند پیامدهای جهانی داشته باشد. سه صادرکننده بزرگ برنج جهان (هند، ویتنام و تایلند) در میان کشورهایی قرار دارند که انتظار می‌رود امسال به‌شدت تحت تاثیر ال‌نینو قرار گیرند.
در شمال بانکوک، پایتخت تایلند، کشاورزان برنجی مانند «بون‌مارک مارکسوک» ۵۵ ساله از هم‌اکنون با انتخاب‌های دشواری روبه‌رو هستند. او علاوه بر افزایش قیمت سوخت و کود در پی جنگ، بیشتر روزهای خود را صرف پمپاژ آب به مزارع برنج می‌کند، زیرا دیگر به بارندگی اطمینان ندارد.
ال‌نینو همچنین اندونزی و مالزی را که روی‌هم حدود ۸۵ درصد روغن پالم جهان را تامین می‌کنند، تحت فشار قرار داده است. روغن پالم در محصولاتی از کلوچه و رژ لب گرفته تا خمیردندان و مواد شوینده لباس استفاده می‌شود.
نخست‌وزیر مالزی به وزارت کشاورزی و امنیت غذایی این کشور دستور داده است راه‌هایی برای کاهش آثار ال‌نینو پیدا کند؛ پدیده‌ای که پیش‌بینی می‌شود در ماه نوامبر بیشترین تاثیر را بر مالزی بگذارد.
«اِدی مارتونو»، رئیس انجمن روغن پالم اندونزی، توضیح داد که کشاورزان در این کشور برای حل شدن کود در خاک و جلوگیری از سوختن گیاهان به باران وابسته‌اند. او گفت: «اگر باران نبارد، همه قطعا کوددهی را متوقف خواهند کرد» و این مسئله به کاهش تولید ملی منجر خواهد شد.
برآورد مجموع پیامدهای اقتصادی یک ال‌نینوی شدید دشوار است، اما بر اساس گزارش واحد تحقیقات جهانی سرمایه‌گذاری بانک HSBC، زیان‌های ناشی از رخدادهای قبلی به تریلیون‌ها دلار رسیده است. این بانک هشدار داده است که این بار ممکن است خسارت‌ها حتی بیشتر باشد.
تحلیلگران بانک سرمایه‌گذاری گلدمن ساکس برآورد می‌کنند که این ال‌نینو می‌تواند قیمت جهانی کالاهای غذایی را بیش از ۱۵ درصد افزایش دهد.
رافیسورا گفت: «هر اتفاقی که برای کشاورزی بیفتد، واقعا تعیین می‌کند که مردم زیر خط فقر باقی بمانند یا فقط کمی بالاتر از آن قرار بگیرند. اگر به جنوب شرق آسیا برگردیم، هر اتفاقی که اینجا رخ دهد و میزان توانایی کشورها برای حفظ سطح تولید، پیامدهایی در سطح جهان خواهد داشت.»
منبع: AP