«خانهریز» به خانهدار شدن مردم کمک میکند؟ ابهام درباره نقدشوندگی سرمایهها
عضو هیئتمدیره انجمن انبوهسازان تهران با انتقاد از طرح «خانهریز» شهرداری، معتقد است خرید سانتیمتری مسکن به خانهدار شدن مردم منجر نمیشود و ابهام در نقدشوندگی و نحوه اجرای طرح باید برطرف شود.
به گزارش آتیه آنلاین، طرح «خانهریز» شهرداری تهران که با هدف ایجاد امکان سرمایهگذاری خرد در پروژههای مسکونی آغاز شده، با انتقادهایی از سوی فعالان بازار مسکن مواجه شده است. حسن محتشم، عضو هیئتمدیره انجمن انبوهسازان استان تهران، معتقد است اگرچه هر طرحی که به افزایش تولید مسکن منجر شود میتواند به عرضه کمک کند، اما خرید بخشهای بسیار کوچک از یک ملک لزوماً به معنای خانهدار شدن مردم نیست.
به گزارش ایسنا، او با اشاره به تجربه فروش متری مسکن و ورود شهرداری به این حوزه در سالهای گذشته گفت خرید یک یا دو مترمربع از یک پروژه، مشکل مالکیت مسکن را برای خانوارها حل نکرده است. به گفته محتشم، عرضه سهمهای بسیار خرد مانند «یکصدم یک سانتیمتر» نیز نمیتواند جایگزین سیاستهایی شود که در نهایت یک واحد مسکونی را در اختیار متقاضی قرار میدهد.
کسری ۶ میلیون واحدی مسکن
محتشم با اشاره به شکاف موجود در بازار مسکن گفت کشور همچنان با حدود ۶ میلیون واحد کسری مسکن مواجه است. این در حالی است که در اواسط دهه ۹۰، برآوردها از کسری حدود ۱۰ میلیون واحد حکایت داشت و طبق برآوردهای جدید وزارت راه و شهرسازی در سال ۱۴۰۵، این رقم به حدود ۶ میلیون واحد رسیده است.
او تاکید کرد اگر طرح «خانهریز» به افزایش تولید مسکن منجر شود، باید مشخص شود میزان تولید آن تا چه اندازه با نیاز سالانه کشور، که حدود یک میلیون واحد برآورد میشود، تناسب دارد. به اعتقاد او، اجرای پروژههای محدود نمیتواند شکاف چندمیلیونی بازار مسکن را جبران کند.
تجربه طرحهای محدود
عضو هیئتمدیره انجمن انبوهسازان تهران همچنین به طرحهای دیگری مانند «استیجار عمومی» اشاره کرد که قرار بود در قالب آن ۱۰ هزار واحد مسکونی خریداری شود. به گفته او، حدود نیمی از این واحدها خریداری شده، اما مشخص نیست چه تعداد از آنها عملاً در اختیار مستأجران قرار گرفته است.
محتشم معتقد است حتی اجرای کامل چنین طرحهایی در مقایسه با کسری چندمیلیونی مسکن، تأثیر محدودی بر بازار خواهد داشت و برای حل بحران مسکن باید سیاستی گستردهتر و متناسب با حجم نیاز کشور در نظر گرفته شود.
ابهام درباره قیمت و نقدشوندگی
یکی از مهمترین انتقادهای مطرحشده درباره «خانهریز»، موضوع نقدشوندگی سرمایهگذاری در این طرح است. محتشم با طرح این پرسش که پروژه با چه امکانات، توسط چه پیمانکارانی و با چه قیمتی ساخته خواهد شد، بر ضرورت مشخص شدن زمان تحویل واحدها تاکید کرد.
او همچنین گفت اگر فردی حدود ۱۶۰ میلیون تومان برای خرید یک مترمربع پرداخت کند، این سرمایه از نظر ارزش تقریباً معادل خرید ۱۰ گرم طلاست؛ با این تفاوت که طلا بازار نقدشوندهتری دارد و مشخص نیست سرمایهگذاری در «خانهریز» با چه سرعتی امکان تبدیل شدن به نقدینگی را خواهد داشت.
شهرداری و وعدههای ساخت مسکن
محتشم با اشاره به ورودهای قبلی شهرداری تهران به حوزه ساختوساز گفت در طرحهایی مانند نهضت ملی مسکن، وعده ساخت سالانه ۱۸۰ هزار واحد مطرح شد و تفاهمنامههایی نیز به امضا رسید، اما به گفته او خروجی ملموسی در قالب تحویل واحدهای مسکونی به مردم مشاهده نشده است.
او تاکید کرد اگر شهرداری قصد دارد در حوزه مسکن فعالیت کند، بهتر است با انبوهسازان و تولیدکنندگان حرفهای همکاری کند و به جای تمرکز بر درآمدهای شهرداری، عرضه زمین با قیمت مناسب و افزایش عرضه مسکن را در اولویت قرار دهد.
«خانهریز» چگونه اجرا میشود؟
طرح «خانهریز» پس از حدود هشت ماه بحث و بررسی، از ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ توسط شهرداری تهران آغاز شده است. نخستین پروژه این طرح دارای بیش از ۱۰ هزار مترمربع زیربنا و ۶۴۸۰ مترمربع متراژ مفید است و در ۹ طبقه، ۵۴ واحد مسکونی خواهد داشت.
در این طرح، مشارکتکنندگان با خرید «خانهریز» امکان بهرهمندی از تغییر ارزش پروژه را پیدا میکنند؛ بهگونهای که به ازای هر ۱۰۰ خانهریز، منافع تغییر ارزش یک مترمربع از پروژه به مشارکتکننده تعلق میگیرد و همزمان با پیشرفت فیزیکی پروژه، از رشد ارزش ناشی از پیشرفت ساخت و تورم مسکن بهرهمند میشود.
محتشم در نهایت تاکید کرد افزایش عرضه مسکن میتواند به تعادل بازار کمک کند، اما «خانهریز» بدون شفافیت در قیمتگذاری، نحوه اجرا و نقدشوندگی سرمایهگذاری، نمیتواند بهتنهایی راهکاری برای خانهدار شدن مردم باشد.