افزایش قیمت مواد غذایی ناشی از تغییر اقلیمی، سلامت عمومی و ثبات جهانی را تهدید میکند
مطالعهای جدید نشان میدهد که رویدادهای شدید آبوهوایی ناشی از تغییر اقلیمی باعث افزایش قیمت مواد غذایی در سراسر جهان شده و تهدیدهای فزایندهای برای سلامت عمومی، امنیت غذایی و حتی ثبات سیاسی ایجاد کرده است.
«ماکسیمیلیان کوتز»، محقق فوقدکترای موسسه «ماریکوری» در بارسلونا و نویسنده اصلی این مطالعه میگوید: «تا زمانی که به انتشار خالص کربن صفر نرسیم، وضعیت آبوهوایی وخیمتر خواهد شد. در حال حاضر، این شرایط به محصولات کشاورزی آسیب میزند و باعث افزایش قیمت مواد غذایی در سراسر جهان شده است.»این مطالعه میانرشتهای توسط پژوهشگرانی از شش موسسه معتبر از جمله مرکز ابررایانه بارسلونا، مؤسسه پوتسدام برای تحقیقات تأثیرات اقلیمی، موسسه پژوهشها و مطالعات پیشرفته کاتالونیا و دانشگاه آبردین انجام شده است. این تحقیق در آستانه اجلاس سامانههای غذایی سازمان ملل منتشر شده که قرار است از ۲۷ تا ۲۹ ژوئیه در پایتخت اتیوپی برگزار شود.گرما، خشکسالی و باران با افزایش قیمتها مرتبطاندسالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ شاهد رویدادهای بیسابقه آبوهوایی بودهاند. در سال ۲۰۲۴، دمای جهانی به بیش از ۱۵ درجه سانتیگراد بالاتر از سطح پیشاصنعتی رسید که آن را به گرمترین سال ثبتشده در تاریخ تبدیل کرد. در بریتانیا، بارندگی مداوم از سپتامبر تا دسامبر ۲۰۲۳ زمینهای قابلکشت را ویران کرد. همچنین، سیلهای ویرانگر در سال ۲۰۲۲ پاکستان و استرالیا را درنوردیدند.مطالعه حاضر این پدیدههای آبوهوایی را به افزایش قیمت مواد غذایی مختلف نسبت میدهد. به عنوان مثال، در بریتانیا قیمت سیبزمینی بین ژانویه تا فوریه ۲۰۲۴ به دلیل بارندگی شدید ۲۲ درصد افزایش یافت.
«امبر ساویر»، تحلیلگر «واحد اطلاعات اقلیم و انرژی بریتانیا» (ECIU)، خاطرنشان کرد که کشاورزان بریتانیایی طی چند سال گذشته با شوکهای متوالی اقلیمی روبهرو بودهاند. او میگوید: «آنها از گرمای شدید در سال ۲۰۲۲، به بارانهای سیلآسا در ۲۰۲۳ و سپس به بهاری گرم و خشک در سال ۲۰۲۴ رسیدهاند. برای آنها، تغییرات اقلیمی یک تهدید آینده نیست؛ بلکه واقعیتی روزمره است.»در جنوب اروپا، قیمت روغن زیتون در ایتالیا و اسپانیا در ژانویه ۲۰۲۴ نسبت به سال قبل، ۵۰ درصد افزایش یافت. اسپانیا که حدود ۴۰ درصد از روغن زیتون جهان را تامین میکند، در سال ۲۰۲۲ پس از خشکسالی شدید و موجهای گرمایی کاهش ۵۰ درصدی در تولید را تجربه کرد.
تأثیر جهانی بر محصولات اصلی
شوکهای اقلیمی تنها محدود به اروپا نیست. در سراسر آسیای شرقی موجهای گرمایی در سال ۲۰۲۴ منجر به رکوردشکنی دمایی شده و محصولات اصلی غذایی را تحت تاثیر قرار دادهاند. قیمت کلم کرهای ۷۰ درصد و برنج ژاپنی ۴۸ درصد بین سپتامبر ۲۰۲۳ تا سپتامبر ۲۰۲۴ افزایش یافت. در ایالات متحده، خشکسالی در کالیفرنیا و آریزونا در سال ۲۰۲۲ موجب افزایش ۸۰ درصدی سالانه در قیمت تولید سبزیجات تا نوامبر همان سال شد.در غرب آفریقا، غنا و ساحل عاج که حدود ۶۰ درصد از کاکائوی جهان را تولید میکنند، در اوایل ۲۰۲۴ با گرمای بیسابقه و خشکسالی طولانیمدت مواجه شدند. این شرایط باعث افزایش ۳۰۰ درصدی قیمت جهانی کاکائو تا آوریل شد. قهوه نیز پس از گرما و خشکسالی در ویتنام و برزیل شاهد افزایش مشابهی بود.
قیمتهای در حال افزایش و خطرهای فزاینده
پژوهشگران هشدار میدهند که چنین افزایشهایی در قیمت مواد غذایی پیامدهای جدی برای امنیت غذایی و سلامت عمومی دارد. خانوارهای کمدرآمد که سهم بیشتری از درآمدشان را صرف غذا میکنند بهویژه آسیبپذیرترند. تورم ناشی از تغییرات اقلیمی ممکن است مصرفکنندگان را به سمت غذاهای ارزانتر اما کمارزشتر از نظر تغذیهای سوق دهد و بیماریهای مرتبط با رژیم غذایی مانند دیابت، بیماریهای قلبی و سرطانها را تشدید کند.در این مطالعه آمده است: «افزایش بیشتر قیمتها اغلب در کشورهای گرمتر و فقیرتر دیده میشود، جایی که نابرابری را تشدید و آثار این تحولات را بازگشتناپذیرتر میکند.»این گزارش همچنین به پیامدهای اجتماعی و سیاسی فزاینده اشاره دارد. در طول تاریخ، افزایش قیمت غذا اغلب با ناآرامیها و اعتراضات همراه بوده است و تورم ناشی از تغییرات اقلیمی ممکن است بیش از پیش بر انتخاباتهای دموکراتیک تاثیر بگذارد. در سال ۲۰۲۴، قیمت غذا یکی از مهمترین دغدغههای رایدهندگان در انتخابات بریتانیا و ایالات متحده بود.
لزوم سازگاری و انطباق
برای محافظت از سامانههای غذایی جهان، این مطالعه خواستار سرمایهگذاری در راهبردهای سازگاری کوتاهمدت و بلندمدت است. راهحلهای کوتاهمدت شامل پیشبینیهای فصلی است که میتواند به کشاورزان در تصمیمگیری بهتر درباره زمان و نوع کشت کمک کند. راهبردهای بلندمدت مانند تغییر نوع محصول و آبیاری نیز مطرح شدهاند اما این راهحلها با چالشهایی از جمله هزینه، امکانپذیری و حمایت سیاسی روبهرو هستند.نویسندگان مطالعه نتیجهگیری میکنند: «سازگاری با تغییرات اقلیمی نهتنها به منابع بلکه به برنامهریزی دقیق نیاز دارد. سیاستگذاران باید هماکنون اقدام کنند تا پیش از آنکه این خطرات شدت یابد، تابآوری را در سامانه جهانی غذا تقویت کنند.»