یونیسف: نیمی از کودکان جهان در معرض سه تهدید اقلیمی همپوشان هستند
بر اساس گزارش جدید یونیسف، ۱.۱ میلیارد کودک (نیمی از کودکان جهان) در معرض حداقل سه خطر اقلیمی همزمان قرار دارند. خشکسالی، گرمای شدید و موج گرما، رایجترین ترکیب سهگانه خطرات برای ۲۹۶ میلیون کودک است.
بر اساس گزارش جدید یونیسف که دیروز (16 ژوئن) منتشر شد، اکنون نزدیک به نیمی از کودکان جهان، یعنی ۱.۱ میلیارد نفر، در معرض حداقل سه خطر اقلیمی همپوشان قرار دارند. این تهدیدات، سلامت، آموزش و بقای آنها را به مخاطره انداخته است. تقریبا هر کودک در جهان با حداقل یک خطر اقلیمی روبروست و بیش از ۴ میلیون کودک ممکن است با شش تهدید همزمان مواجه شوند.
گزارش «خطرات اقلیمی برای کودکان ۲۰۲۶» (Children’s Climate Risk Report) از آخرین دادههای موجود برای ترسیم میزان مواجهه کودکان با هشت تهدید اقلیمی رایج استفاده میکند: سیل ساحلی، خشکسالی، گرمای شدید، آتشسوزی، موج گرما، سیل رودخانهای، طوفانهای شن و غبار و طوفانهای گرمسیری. این گزارش برای نخستین بار نشان میدهد که تهدیدات اقلیمی همپوشان، کودکان و خدمات اجتماعی مورد نیاز آنها را دقیقا در کجا و با چه شدتی تحت تاثیر قرار میدهند. همچنین نشان میدهد دولتها چگونه میتوانند اقدامات عملی انجام دهند.
«کاترین راسل»، مدیر اجرایی یونیسف، دراینباره گفت: «زندگی کودکان همچنان تحت تاثیر موجهای گرما، آتشسوزیهای جنگلی، خشکسالی و سیلها دچار آشفتگی میشود. نیمی از کودکان جهان اکنون با دستکم سه تهدید اقلیمی همپوشان زندگی میکنند که زندگی روزمره آنها را شکل میدهد.»
بر اساس یافتهها، خشکسالی، گرمای شدید و موجهای گرما، رایجترین ترکیب خطرات اقلیمی هستند. بیش از ۲۹۶ میلیون کودک در مناطقی زندگی میکنند که در معرض هر سه این شرایط قرار دارند. دومین ترکیب رایج (خشکسالی، گرمای شدید و طوفانهای گرمسیری) بیش از ۱۱۵ میلیون کودک را در سراسر جهان در معرض این تهدیدات همپوشان قرار میدهد.
در منطقه ساحل آفریقا (Sahel)، یکی از شدیدترین مناطق آسیبدیده، بیش از ۴ میلیون کودک با تهدید سهگانه موج گرما، گرمای شدید و طوفانهای شن و غبار روبرو هستند. در کشورهای آسیایی مانند بنگلادش، میانمار و پاکستان، کودکان بیش از هر جای دیگری در جهان با خطرات اقلیمی بیشتv به طور همزمان و با شدت بالاتری مواجهاند.
کشورهای پردرآمد نیز از شوکهای اقلیمی همپوشان مصون نیستند. برای مثال، در ایتالیا بیش از ۶ میلیون کودک در معرض موجهای گرمای طولانی و خشکسالی قرار دارند. با این حال، این کشور نشان میدهد که سرمایهگذاری در سازگاری با تغییر اقلیم میتواند برخی از خطرات کودکان را کاهش دهد، در عین حال که با تشدید بحران اقلیمی، نیاز به اقدامات بیشتر را برجسته میکند.
علاوه بر هشت خطر اقلیمی رایج، این گزارش میزان مواجهه کودکان با آلودگی هوا و مالاریا را نیز تحلیل میکند؛ دو خطری که به شدت به اثرات تغییر اقلیم حساس هستند. دادهها نشان میدهد که آلودگی هوا تقریبا بر همه کودکان جهان تاثیر میگذارد، در حالی که ۱ میلیارد کودک در معرض مالاریا قرار دارند؛ نکتهای که لایه دیگری از خطر را به کودکانی اضافه میکند که از پیش با تهدیدات اقلیمی متعدد روبرو هستند.
گزارش یونیسف همچنین چارچوبی را برای تحلیل انواع خطرات کودکان ارائه میدهد. این تحلیل بر اساس میزان مواجهه با شوکهای اقلیمی و آسیبپذیری کودکان انجام میشود که با دسترسی به خدمات اجتماعی ضروری مانند مراقبتهای بهداشتی، آب پاک و آموزش تعیین میگردد. این رویکرد به روشهای مختلفی قابل استفاده است؛ از بررسی خطرات مرتبط با یک یا چند خطر اقلیمی خاص تا بررسی خطرات در بخشهای مختلف، که تهدیدات نسبت به کودکان را در بافتهای گوناگون آشکار میسازد.
به عنوان مثال، در کشورهای محصور در خشکی و شکننده مثل جمهوری آفریقای مرکزی یا چاد، کودکان هم با خطرات اقلیمی روبرویند و هم به خدمات اولیه دسترسی ندارند. همین موضوع بهبود و مقابله با بحران را برایشان بسیار دشوار میکند. این گزارش همچنین اشاره میکند که همه کودکان در ۲۴ کشور جزیرهای کوچک در حال توسعه، از هائیتی تا وانواتو، در معرض طوفانهای گرمسیری هستند که میتواند کل جزایر را یکباره مختل کرده و خدمات اساسی را تحت فشار قرار دهند.
گزارش هشدار میدهد که بدون تلاش فوری برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای، خطرات اقلیمی بیشتر و شدیدتر خواهند شد و فشار بیشتری بر بودجه و سیستمهای دولتی وارد کرده و رفاه کودکان را تهدید خواهند کرد.
یونیسف از دولتها، کسبوکارها و نهادهای مربوطه خواسته تا برای محافظت از حقوق کودکان در برابر تهدیدات اقلیمی و سازگاری با تغییرات محیطی، اقدامات فوری و بلندپروازانهای انجام دهند. این اقدامات شامل کاهش انتشار گازهای گلخانهای بر اساس تعهدات بینالمللی، حذف تدریجی سوختهای فسیلی و گذار عادلانه به انرژی تجدیدپذیر است. همچنین باید با رویکردی فراگیر، تابآوری خدمات اجتماعی مانند بهداشت، آموزش، آب و تغذیه را در برنامههای ملی سازگاری با اقلیم و کاهش خطر بلایا اولویت دهند و مراکز آموزشی و بهداشتی مقاوم در برابر اقلیم احداث کنند. علاوه بر این، کودکان و جوانان باید از طریق آموزش و مهارتافزایی در اقدامات اقلیمی مشارکت داده شوند و ظرفیت تصمیمگیرندگان برای احترام به حقوق آنها در فرآیندهای تصمیمگیری تقویت گردد. این رویکرد جامع، هم از کودکان در برابر بحرانهای کنونی محافظت میکند و هم آیندهای امنتر برای آنها رقم میزند.
راسل میگوید: «این تحلیل میتواند به دولتها و تصمیمگیرندگان کمک کند تا بهتر برنامهریزی کنند و به طور موثرتری در خدمات انعطافپذیر سرمایهگذاری نمایند. زمانی که سیستمهای بهداشت و آموزش را تقویت کنیم و زیرساختها را با در نظر گرفتن کودکان بهبود بخشیم، از آنها در برابر تهدیدات اقلیمی امروز محافظت کرده و به تامین آینده آنها کمک میکنیم.»