زندگی نابینایان در شهر؛ از پیاده‌روهای ناایمن تا مستمری دو میلیونی
حدود یک میلیون نفر در ایران با نابینایی زندگی می‌کنند؛ شهروندانی که برای برخورداری از زندگی مستقل، علاوه بر امکانات مناسب شهری، به فرصت‌های برابر در آموزش، اشتغال و خدمات اجتماعی نیاز دارند.
به گزارش آتیه‌آنلاین، موانع خیابانی، بی‌توجهی رانندگان به عصای سفید، محدودیت‌های خانوادگی و مشکلات معیشتی، همچنان استقلال بسیاری از این افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ چالش‌هایی که به گفته یک فعال حوزه نابینایان، حل آن‌ها به جای ترحم، نیازمند تغییر نگرش جامعه و اجرای قوانین حمایتی است.
زندگی مستقل برای افراد نابینا تنها به توانایی انجام امور شخصی محدود نمی‌شود؛ دسترسی ایمن به خیابان‌ها، امکان استفاده از حمل‌ونقل عمومی، بهره‌مندی از خدمات بانکی و اینترنتی و برخورداری از فرصت‌های برابر اجتماعی نیز بخشی از حقوق شهروندی آن‌هاست. با وجود این، بسیاری از موانع روزمره همچنان امکان حضور مستقل این افراد در جامعه را دشوار می‌کند.
امیر سرمدی، عضو هیئت‌مدیره و مدیر روابط عمومی انجمن نابینایان ایران و عضو هیئت‌مدیره کانون افراد دارای معلولیت شهرداری تهران، در گفت‌وگو با مهر به تشریح مشکلات افراد نابینا در محیط خانواده، فضاهای شهری، نظام آموزشی و حوزه معیشت پرداخته است.
از محدودیت‌های خانوادگی تا خیابان‌های ناایمن
سرمدی با اشاره به نقش خانواده در شکل‌گیری استقلال افراد نابینا می‌گوید حمایت بیش از اندازه، گاهی به مانعی برای یادگیری مهارت‌های زندگی تبدیل می‌شود. به گفته او، برخی خانواده‌ها به دلیل نپذیرفتن شرایط فرزندشان، اجازه تجربه مستقل و حضور اجتماعی را به او نمی‌دهند؛ مسئله‌ای که می‌تواند در آینده بر فرصت‌های تحصیلی، شغلی و حتی انتخاب همسر تأثیر بگذارد.
او تأکید می‌کند افراد نابینا نیز در صورت یادگیری مهارت‌های ضروری و برخورداری از امکانات مناسب می‌توانند زندگی مستقلی داشته باشند. با این حال، محدودیت‌ها به محیط خانواده ختم نمی‌شود و فضای شهری نیز در بسیاری از مواقع برای تردد ایمن این افراد آمادگی کافی ندارد.
به گفته سرمدی، پیاده‌روهای مسدود، خودروهای پارک‌شده در مسیر عبور، داربست‌های ناایمن و موانع تعبیه‌شده در تقاطع‌ها، حرکت با عصای سفید را دشوار می‌کنند. در حمل‌ونقل عمومی نیز اختلال در اعلام صوتی نام ایستگاه‌های مترو می‌تواند تشخیص موقعیت را برای افراد نابینا مشکل کند.
این فعال حوزه نابینایان با اشاره به ضرورت رعایت حقوق افراد دارای آسیب بینایی می‌گوید طبق مقررات، رانندگان باید هنگام مشاهده فرد نابینایی که با عصای سفید قصد عبور از خیابان دارد، توقف کنند. با این حال، بی‌توجهی به این الزام و کمبود فرهنگ‌سازی، همچنان خطرهایی را برای این شهروندان ایجاد می‌کند.
مستمری دو میلیونی و فاصله با حمایت قانونی
چالش‌های افراد نابینا به رفت‌وآمد شهری محدود نیست. سرمدی معتقد است خدمات عمومی، بانک‌ها، فروشگاه‌ها و وب‌سایت‌ها نیز باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که افراد نابینا بتوانند بدون وابستگی غیرضروری به دیگران از آن‌ها استفاده کنند. او همچنین بر ضرورت توسعه آموزش‌های فنی‌وحرفه‌ای متناسب با نیازهای این افراد و آموزش مهارت‌های زندگی و جهت‌یابی از دوران کودکی تأکید دارد.
در حوزه معیشت نیز به گفته این فعال اجتماعی، مستمری ماهانه افراد دارای معلولیت تحت پوشش بهزیستی حدود دو میلیون تومان است؛ رقمی که او آن را در برابر هزینه‌های زندگی ناکافی می‌داند.
سرمدی با اشاره به اجرا نشدن کامل ماده ۲۷ قانون حمایت از حقوق معلولان می‌گوید بر اساس این ماده، دولت موظف است به افراد دارای معلولیت شدید و بسیار شدید که فاقد شغل و درآمدند و توانایی کار ندارند، کمک‌هزینه‌ای معادل حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار پرداخت کند؛ اما میان این حکم قانونی و وضعیت موجود فاصله زیادی وجود دارد.
او در پایان تأکید می‌کند مطالبات نابینایان نباید تنها در روز جهانی عصای سفید مورد توجه قرار گیرد. به باور او، فراهم کردن امکان حضور مستقل در شهر و جامعه، مستلزم مناسب‌سازی محیط، دسترس‌پذیر کردن خدمات و پیگیری مستمر حقوق این شهروندان است.