از لولهکشی تا برقکشی؛ وقتی زنان بنگلادشی پای در کلاسهای فنی میگذارند
محمدرحمان رئیس یک مرکز آموزش فنی در بنگلادش، شاهد حضور روزافزون زنان در رشتههای غیرسنتی فنی است. او با کمک برنامههای سازمان بینالمللی کار، محیطی امن و فراگیر برای یادگیری فراهم کرده است. متن زیر به قلم رحمان، تجربیاتش در این زمینه را به اشتراک میگذارد.
نام من محمدرحمان است و در بخش آموزشهای فنی و حرفهای در بنگلادش کار میکنم. خوب میدانم که احساس ناامنی در محیط آموزشی چه معنایی دارد و برایم بسیار مهم است که فضایی امن و فراگیر برای کارآموزانم فراهم کنم.
در خانوادهای معمولی بزرگ شدم. پدرم کارمند دولت بود و به خاطر جابهجاییهای شغلی او، فرصت درس خواندن در شهرهای مختلف بنگلادش را پیدا کردم. خاطرهای که بهخوبی در ذهنم مانده، اولین روز مدرسه است. همکلاسیای که از نظر جسمی خیلی بزرگتر و قویتر از من بود، مرا اذیت میکرد. به خاطر آن اتفاق، در کلاس اول و دوم از رفتن به مدرسه میترسیدم. با حمایت و تشویق خانوادهام توانستم به مدرسه برگردم. این خاطره همیشه با من مانده است.
دیپلم مهندسی در رشته تبرید و تهویه مطبوع گرفتم و بعد دو فوقلیسانس در علوم محیطزیست و مهندسی برق. کارم را در بخش آموزشهای فنی و حرفهای از سال ۱۹۹۹ شروع کردم. آنچه به من انگیزه میدهد، ظرفیت بالای این بخش است. ما مهندس، تجهیزات و منابع داریم و با حمایت دولت و سازمانهای بینالمللی مثل سازمان بینالمللی کار، کمکهای زیادی دریافت کردهایم.
اوایل کارم، فرصت همکاری در صنعت هتلداری را داشتم و همین تجربه بود که درکم را از برابری جنسیتی شکل داد. در هتلها دیدم که هیچ تبعیضی بین زن و مرد وجود ندارد و در همه بخشها، هر دو گروه به یک اندازه نقش دارند و عملکرد خوبی ارائه میدهند. در بسیاری از موارد، حتی دیدم که زنان از مردان بهتر عمل میکنند. همین موضوع الهامبخش من شد تا روی موضوع مشارکت جنسیتی در مرکز آموزش فنیام کار کنم.
در سال ۲۰۲۴، به عنوان رئیس مرکز آموزش فنی «خولنا» منصوب شدم. اوایل کار، با یک مسئله مربوط به جنسیت در مرکز مواجه شدیم و در آن لحظه فهمیدم که به تنهایی نمیتوانم این مسائل را بهخوبی مدیریت کنم. میخواستم مشارکت جنسیتی را در مرکز افزایش دهم، اما قبلا چنین فعالیتهایی وجود نداشت و باید از صفر شروع میکردیم. هر بار که با والدین درباره برابری جنسیتی صحبت میکردیم، بیشترشان نادیده میگرفتند و تعداد کمی پاسخ مثبت میدادند. میدانستم که اگر بخواهیم، میتوانیم این چالشها را پشت سر بگذاریم و زنان را تشویق کنیم تا در کنار مردان در رشتههای غیرسنتی مثل لولهکشی و برقکشی شرکت کنند. این حرفهها در بازار کار تقاضای بالایی دارند و فرصتهای خوبی برای موفقیت زنان فراهم میکنند.
اولین همکاری من با سازمان بینالمللی کار از طریق پروژه ProGRESS بود و از همان طریق با مسائل جنسیتی آشنا شدم. بعدها، از طریق پروژه Skills 21 این سازمان، با ابتکار Talent Partnership هم ارتباط پیدا کردیم. تا الان تجربه بسیار مثبتی بود. در مرکز آموزش فنی خولنا، پروژههای ProGRESS و Talent Partnership شتاب تازهای به فعالیتهای آموزشی ما داده و دورههای جدیدی معرفی کردهاند. پیش از این هم روی برابری جنسیتی کار میکردیم، اما تلاشهایمان پراکنده و بدون نظم بود. با مشارکت در برنامههای سازمان بینالمللی کار، یاد گرفتیم که چطور منظمتر کار کنیم و این مسائل را بهتر مدیریت کنیم. این دانش را از طریق کارگاهها و دورههای مختلف این سازمان به دست آوردیم.
در اینجا کمیته جنسیتی متشکل از همکاران زن و مرد تشکیل دادیم. هرگاه مسائلی در ارتباط با فعالیتهای آموزشی پیش میآید، سعی میکنیم از طریق مشاوره و گفتوگو آنها را حل کنیم. در هر جلسه توجیهی، سعی میکنیم آگاهیرسانی کنیم. در روز اول، معمولا والدین همراه دانشآموزان دختر میآیند و از این فرصت برای آگاهسازی آنها هم استفاده میکنیم. به آنها میگوییم که هیچ تبعیضی بین زن و مرد در اینجا وجود ندارد و امکاناتی را که در اختیارشان قرار میگیرد، توضیح میدهیم. توانستهایم اعتماد کارآموزان را جلب کنیم و آنها میدانند که در این مرکز جایی برای خشونت مبتنی بر جنسیت وجود ندارد.
چند وقت پیش، ۹ پسر و ۵ دختر را از دوره زبان ژاپنی برای شرکت در مصاحبههای کاری به «داکا» فرستادیم. وقتی فهمیدم که برای دختران ترتیب امنیتی جداگانهای در نظر گرفته نشده، خیلی نگران شدم. با یکی از دانشآموزان دختر تماس گرفتم و پرسیدم که آیا مشکلی دارند یا نه. پاسخی که داد، عمیقا مرا تحت تأثیر قرار داد. گفت که با همکلاسیهای پسرشان همانقدر احساس امنیت میکنند که با اعضای خانواده و برادران خودشان. از این پاسخ فهمیدم که کارآموزان ما در طول دوره آموزشی، درکی فراتر از تفاوتهای جنسیتی پیدا کردهاند.
کار روی مسائل جنسیتی باعث شد رفتار خودم هم تغییر کند. قبلا تا حدودی سختگیر بودم و لحن صحبتم کمی تند بود. حالا خودم را طوری نشان میدهم که اعتماد ایجاد کند، بهویژه هنگام صحبت با زنان. این را یک تحول شخصی بزرگ میدانم.
مراکز آموزش فنی زمانی بیشتر به عنوان مکانهایی شناخته میشدند که مردان برای یادگیری مهارتهای فنی به آنجا میرفتند. اما امروز، زنان در کنار مردان در تمام فعالیتهای مهارتآموزی شرکت میکنند. توانستهایم این نگرش را در میان جوانان محلی ایجاد کنیم و آنها حالا بدون تبعیض در کنار هم آموزش میبینند. اگر بتوانیم تفاوتهای جنسیتی را کنار بگذاریم و همه را در یک بستر مشترک قرار دهیم، فرصتهای برابری برای حضور در جامعه، اقتصاد و بازار کار جهانی خواهیم داشت. به این ترتیب، هیچکس در جامعه عقب نمیماند و همه با هم به سوی آیندهای بهتر حرکت میکنیم.
منبع: ILO