تشدید ناامنی غذایی و سوءتغذیه کودکان در افغانستان با وجود فصل پربار کشاورزی
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد و برنامه جهانی غذا هشدار داده‌اند که حدود ۱۹.۲ میلیون نفر در افغانستان طی زمستان امسال با ناامنی حاد غذایی مواجه خواهند شد.
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) و برنامه جهانی غذا سازمان ملل متحد (WFP) هشدار دادند که پیش‌بینی می‌شود نزدیک به ۴۰ درصد جمعیت افغانستان در زمستان پیش رو با سطوح بالای ناامنی حاد غذایی مواجه شوند. همچنین انتظار می‌رود موارد سوءتغذیه حاد در سال ۲۰۲۷ به‌شدت افزایش یابد.
بر اساس تازه‌ترین تحلیل «طبقه‌بندی یکپارچه مراحل امنیت غذایی» (IPC)، حدود ۱۹.۲ میلیون نفر، معادل ۳۸ درصد جمعیت افغانستان، در دوره کمبود مواد غذایی از نوامبر تا آوریل (آبان تا فروردین)، که فصل زمستان را هم در بر می‌گیرد، با ناامنی حاد غذایی روبه‌رو خواهند شد. این رقم در مقایسه با پیش‌بینی ۱۷.۴ میلیون نفری برای همین دوره در سال گذشته افزایش یافته است.
برآوردها نشان می‌دهد که حدود پنج میلیون نفر از افراد دچار ناامنی حاد غذایی با وضعیت اضطراری گرسنگی، یعنی مرحله چهارم طبقه‌بندی IPC، مواجه خواهند شد. این تعداد دو برابر رقمی است که برای دوره آوریل تا سپتامبر ۲۰۲۶ پیش‌بینی شده بود. برای جلوگیری از مرگ‌ومیر و فروپاشی کامل معیشت این خانوارها، کمک غذایی فوری و حمایت اضطراری و فوری از فعالیت‌های کشاورزی ضروری است.
شدیدترین وضعیت غذایی در استان‌های بدخشان، بادغیس، دایکندی، غور، سمنگان و سرپل و همچنین مناطق روستایی غزنی پیش‌بینی شده است.
سوءتغذیه حاد هم به یکی از محورهای اصلی بحران افغانستان تبدیل شده و مادران و کودکان بیش از دیگران در معرض پیامدهای آن قرار دارند. انتظار می‌رود شمار موارد سوءتغذیه در مقایسه با سال ۲۰۲۶ نزدیک به ۱۰ درصد افزایش یابد و به چهار میلیون نفر برسد. پیش‌بینی می‌شود یک‌چهارم این موارد شدید و تهدیدکننده زندگی باشند.
با وجود افزایش موارد سوءتغذیه، خدمات پیشگیری و درمان با سرعت لازم گسترش نیافته‌اند. این عقب‌ماندگی، زنان و به‌ویژه کودکان را در برابر پیامدهای بحران آسیب‌پذیرتر کرده است.
بحران افغانستان از چندین شوک هم‌زمان ناشی می‌شود که خانواده‌ها و روند کمک‌رسانی بشردوستانه را تحت فشار قرار داده‌اند. امسال بیش از ۱.۲ میلیون افغانستانی مجبور شده‌اند از ایران و پاکستان به کشور بازگردند؛ بازگشتی که فشار بیشتری بر جوامعی وارد کرده است که از پیش هم با کمبود منابع و ظرفیت مواجه بودند.
بسته‌شدن مرزها و اختلال در حمل‌ونقل دریایی از طریق تنگه هرمز و دیگر مسیرهای حیاتی تجاری هم به افزایش قیمت کالاهای اساسی دامن زده است. هم‌زمان، کمبود شدید منابع مالی، توان کمک‌رسانی بشردوستانه را درست در زمانی محدود کرده که نیازها رو به افزایش است. این عوامل در کنار هم، با نزدیک‌شدن زمستان، به تشدید گرسنگی و سوءتغذیه منجر می‌شوند.
برداشت بهتر محصولات، دسترسی خانواده‌ها به غذای مغذی را تضمین نکرده است
بارندگی‌های مناسب در سال ۲۰۲۶ به افزایش تولید محصولات کشاورزی و احیای مراتع کمک کرد و برای بسیاری از خانوارهای کشاورز سودمند بود. فصل احتمالی ال‌نینو هم ممکن است بارندگی‌هایی بیش از میانگین به همراه داشته باشد؛ بارش‌هایی که می‌توانند منابع آب را تقویت کنند، مراتع را بهبود ببخشند و به کشت محصولات زمستانی و بهاره کمک کنند.
حمایت به‌موقع از بخش کشاورزی می‌تواند به کشاورزان کمک کند تا از شرایط مساعد آب‌وهوایی برای تامین غذا و درآمد بهره ببرند. با این حال، بارندگی به‌تنهایی برداشت محصول آینده را تضمین نمی‌کند.
هزینه بالای کود و دیگر نهاده‌های کشاورزی، در کنار پایین‌بودن قیمت محصولات، ممکن است کشاورزان کم‌درآمد را وادار کند سطح کشت خود را کاهش دهند یا از نهاده‌های کمتری استفاده کنند. شرایط مرطوب‌تر همچنین خطر وقوع سیل‌های محلی، فرسایش خاک، آسیب به محصولات و شیوع بیماری‌های گیاهی و دامی را افزایش می‌دهد.
با وجود این، برداشت بهتر محصولات و افزایش دسترسی به مواد غذایی لزوما به بهبود امنیت غذایی منجر نمی‌شود. تداوم بیکاری باعث شده است بسیاری از خانواده‌هایی که غذای مورد نیاز خود را تولید نمی‌کنند، حتی در صورت وجود مواد غذایی در بازار هم توان خرید یک رژیم غذایی مغذی را نداشته باشند.
در زمستان فرصت‌های اشتغال کشاورزی کمتر خواهد شد. این وضعیت درآمد خانوارها را بیش از پیش کاهش می‌دهد و نیاز آن‌ها به کمک‌های بشردوستانه را افزایش خواهد داد.
ضرورت گسترش حمایت‌ها پیش از تشدید بحران
فائو و برنامه جهانی غذا خواستار تامین فوری منابع مالی برای گسترش کمک‌های غذایی، حمایت اضطراری از کشاورزی و خدمات پیشگیری و درمان سوءتغذیه شده‌اند.
به گفته این دو سازمان، حمایت‌ها باید پیش از آن به خانواده‌ها برسند که زمستان دسترسی به جوامع آسیب‌پذیر را دشوار کند و کشاورزان فرصت‌های حیاتی کاشت محصولات را از دست بدهند.
این دو نهاد هشدار می‌دهند که افغانستان توان تحمل یک سال دیگر از تشدید گرسنگی و سوءتغذیه را ندارد.