ترکش بازنشستگی اجباری بر تن استادان؛ اعتراضات اعضای هیات علمی دانشگاه فرهنگیان به کجا رسید؟

بازنشستگی در سن 48 سالگی برای حسن عابدی، عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان- بسیار سخت بود، مثل همه همکاران او که سال گذشته به دستور دانشگاه با بازنشستگی اجباری روبرو شدند و حالا نزدیک به یک سال است به این تصمیم اعتراض می‌کنند. آخرین اعتراض آنها 26 و 27 مرداد روبروی نهاد ریاست جمهوری، دانشگاه فرهنگیان و وزارت آموزش و پرورش بود.

اولین حقوق عابدی بهمن سال گذشته – یعنی نزدیک به شش ماه بعد از اعلام بازنشستگی که آن را اجباری می‌داند- برای او واریز شد؛ در حالی که به دلیل فشار روحی ناشی از بازنشستگی اجباری سکته کرده، بینایی چشم راستش را از دست داده و تمام پاداش بازنشستگی‌اش را صرف درمان آن کرده بود. حقوق او به نیمی از درآمد روزهای اشتغال کاهش پیدا کرده و پایه‌‎ها و مزایایی که باید به آن اضافه می‌شد، حذف شده بود و حالا باید تمام هزینه‌های زندگی خانواده شش نفره‌اش را با همین حقوق پرداخت می‌کرد. در این مدت به دلیل برقرار نشدن بیمه، جراحی‌های ناشی از سکته و درمان چشم راست او باید به صورت شخصی پرداخت می‌شد.
حسن عابدی بعد از 34 سال کار در آموزش و پرورش، شهریور 1404 در سن 48 سالگی و با حقوق 29 میلیون تومان به عنوان عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان بازنشسته شد؛ در حالی که تاکید می‌کند مصوبه هیات امنای دانشگاه به او و همکاران دیگرش اجازه می‌داد تا سن 65 سالگی به کارشان ادامه دهند.

مصوبه‌ای برای 250 نفر یا 400 نفر؟

ماجرای بازنشستگی استادان دانشگاه فرهنگیان به تیر سال گذشته بازمی‌گردد که دانشگاه به آنها اعلام کرد که باید بازنشسته شوند، اما استادان می‌گویند بر اساس مصوبه سال 1396، بازنشستگی اعضای هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان باید در سن ۶۵ سالگی انجام شود. این مصوبه به امضای رئیس‌جمهور وقت، وزیر علوم و وزیر آموزش و پرورش رسیده و از همان سال نیز در حال اجرا بوده است، اما سال گذشته رئیس دانشگاه بدون توجه به آن بازنشستگی اساتید را صرفا بر مبنای ۳۰ سال سابقه اعمال کرد؛ حتی برای کسانی که تنها ۴۸ یا ۴۹ سال سن داشتند، با این حال دانشگاه به مصوبه‌ای دیگر استناد می‌کند که درسال 1397 صادر شده است. 

روابط عمومی این دانشگاه در اطلاعیه 24 شهریور سال گذشته، اعلام کرد که دانشگاه فرهنگیان در سال ۱۳۹۱ برای تأمین بخشی از نیاز هیات علمی خود، با صدور احکام کارگزینی برای برخی از مدرسان پیشین تربیت‌معلم، با تبدیل وضعیت آن‌ها به هیات علمی داخلی در مرتبه مربی و استادیاری موافقت کرد. بسیاری از این افراد با داشتن شرایط لازم و بر اساس دستورالعمل وزارت علوم، تبدیل وضعیت شدند یا از طریق فراخوان‌ها استخدام شدند. باقی‌مانده این افراد، که در مرتبه مربی بودند و تا دی ماه ۱۴۰۳ هنوز موفق به دریافت تأییدیه‌های قانونی برای عضویت در هیات علمی از وزارت علوم نشده بودند، به کار آموزشی خود در قالب هیات علمی داخلی دانشگاه ادامه دادند، اما به دلیل اینکه صندوق‌های بازنشستگی احکام هیات علمی داخلی را نمی‌پذیرفتند، با پیگیری مدیریت دانشگاه، وزیر آموزش و پرورش و با کمک هیات عالی جذب شورای عالی انقلاب فرهنگی، دانشگاه بعد از ۱۰ سال موفق به دریافت تأییدیه وزارت علوم شد. با این حال، این موافقت از سوی هیات عالی جذب و وزارت علوم، مشروط به بازنشستگی این افراد در پایان سال ۱۴۰۳ بود.

طبق گفته دانشگاه فرهنگیان، با توجه به اینکه این افراد هنگام تبدیل وضعیت، بیش از ۲۷ سال سابقه خدمت قابل قبول داشتند، در سال ۱۳۹۶ هیات امنا برای حل مشکل آن‌ها تصمیم گرفت کسانی که ۳۰ سال خدمت خود را تمام کرده‌اند، اما تعهد ۱۰ ساله‌ آنها در وضعیت هیات علمی هنوز به پایان نرسیده، برای تکمیل مدت تعهد خود تا سن ۶۵ سالگی به کار ادامه دهند. همچنین هیات امنا در نشست سال ۱۳۹۷ این مصوبه را فقط برای دوره گذار دانشگاه تا سال ۱۴۰۴ و برای افراد دارای برجستگی علمی معتبر دانست. بر این اساس، اعضای هیات علمی تطبیقی موجود با میانگین ۳۷ سال سابقه خدمت و با توجه به پایان تعهد ۱۰ ساله، باید در ۲۳ بهمن ۱۴۰۳ بازنشسته می‌شدند. با توجه به مهلت دانشگاه برای ادامه خدمت این افراد تا پایان نیم‌سال دوم تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳، باید طبق ضوابط و مقررات، احکام بازنشستگی ۱۳۰ نفر در ۳۱ تیرماه و ۱۲۰ نفر دیگر در شهریورماه سال جاری صادر شود» به گفته دانشگاه فرهنگیان تعداد این گروه از اساتید دانشگاه در مجموع ۲۵۰ نفر است.

حقوق 24 تا 29 میلیونی برای استادان بازنشسته

از بین استادانی که سال گذشته به صورت اجباری بازنشسته شدند، 93 نفر تا امروز به خواست خود حقوق بازنشستگی را دریافت نکرده‌اند تا اعتراضشان را به بازنشستگی اجباری نشان دهند؛ حالا آنها هیچ بیمه‌ای ندارند، اقساط بانکیشان معوق مانده و بعضی باید هزینه بیماری‌های صعب‌العلاج اعضای خانواده خود را هم بپردازند. سایر اعضای هیات علمی که بازنشستگی خود را پذیرفته‌اند، بین ۲۴ تا 29 میلیون تومان حقوق بازنشستگی دریافت می‌کنند.

عابدی به مدت 17 سال معاون مجتمع آموزشی پیامبر اعظم بود که بعد از تاسیس دانشگاه فرهنگیان، به عنوان شعبه نیشابور آن به کارش ادامه داد و سمتش – مثل سایر همکارانش- به عضو هیات علمی تغییر پیدا کرد. حالا او می‌گوید طبق مصوبه سال 1396 هیات امنای دانشگاه فرهنگیان، باید تا سن 65 سالگی به خدمت ادامه دهد و اقدام سال گذشته دانشگاه غیرقانونی و غیر انسانی است؛ چون باید پیش از اینکه احکام بازنشستگی آنها را صادر کنند، پایه حقوقشان را افزایش می‌دادند، اما دانشگاه از این کار خودداری کرده است، آن هم در حالی که خود دانشگاه فرهنگیان آنها را به عضو هیات علمی تغییر داد:« سنوات آموزش و پرورش را حساب نکردند، قرار بود هشت پایه بابت مربیگری بدهند، اما ندادند و گفتند صندوق بازنشستگی آن را نمی‌پذیرد. در حالی که می‌توانستند ابتدا پایه‌ها را درست کنند بعد ما را بازنشسته کنند. حقوق ما از 90 درصد بازنشستگان کمتر است؛ چون پایه‌ آن پایین است. اگر هنوز استخدام آموزش و پرورش بودیم دریافتی ما بیشتر از 40 میلیون تومان بود و حق مسئولیت و سایر مزایا هم به آن اضافه می‌شد.»

استادانی که احکام بازنشستگی را نپذیرفته‌اند و اقدام دانشگاه فرهنگیان را تبعیض‌آمیز می‌دانند، نزدیک به 13 ماه است که هیچ حقوقی دریافت نکرده‌اند و بخشی از آنها با فروش دارایی‌هایشان به زندگی ادامه می‌دهند. آنها صندوقی قرض‌الحسنه تشکیل داده‌اند تا به همکارانی که به کمک مالی نیاز دارند کمک کنند، اما هنوز تصمیم دارند که بازنشستگی اجباری را نپذیرند.

عابدی 26 مرداد امسال برای اولین بار در طول یک سال گذشته درتجمع اعضای هیات علمی فرهنگیان در تهران شرکت کرد؛ او همراه با تعداد زیادی از همکارانش روبروی نهاد ریاست جمهوری، دانشگاه فرهنگیان و وزارت آموزش و پرورش ایستادند و تابلوهای اعتراضشان را دوباره بالا بردند، دانشگاه فرهنگیان مانع از ورودشان به دانشگاه شد. ناکافی بودن حقوق بازنشستگی، باعث شده است او به عنوان نگهبان یک ساختمان نیمه‌کاره در نیشابور مشغول به کار شود؛ چون در سن 48 سالگی و با وجود آسیب چشمی، امکان پیدا کردن برای او بسیار محدود شده است؛ او می‌گوید « اگر این شغل را پذیرفتم، به این دلیل بود که نمی‌توانستم شغل آبرومندانه دیگری پیدا کنم. هر جا می‌روم می‌گویند چشمت معیوب است و من را نمی‌پذیرند. با مشکلاتی که برایم پیش آمد، نه جایی می‌توانم استخدام شوم و نه زندگی را اداره کنیم. با 29 میلیون تومان حقوق چطور می‌شود یک خانواده شش نفره را اداره کرد؟ اگر می‌دانستیم این اتفاق می‌افتد، با حقوق معلمی به کارمان ادامه می‌دادیم. چه مزایایی به ما بابت سالهای خدمت  به ما دادند؟ من مجبور شدم بازنشستگی را قبول کنم؛ چون به بیمه و حقوق آن نیاز داشتیم»

سال گذشته به دلیل گستردگی این اعتراضات، موضوع در سطح کمیسیون‌های آموزش و تحقیقات، اصل 90، معاونت حقوقی ریاست جمهوی و معاون اول ریاست جمهوری بررسی شده و طبق گفته‌های اساتید بازنشسته‌شده این نهادها در نامه‌های متعددی به دانشگاه فرهنگیان بازگشت این اساتید را به دانشگاه تایید کرده‌اند، اما بعد از یک سال دوندگی و اعتراض، به نتیجه‌ای نرسیده‌اند.