ترکمنستان بیشترین مصرف آب در جهان را دارد؛ آمریکا در جمع پنج کشور اول
بیشتر آب شیرین جهان در خانهها مصرف نمیشود، بلکه در کشاورزی، صنعت و نیروگاهها استفاده میشود. ترکمنستان با اختلاف زیاد اول است؛ شبکههای آبیاری عظیم پنبه در کویر، دلیل اصلی این رکورد است.
بیشتر آب شیرین جهان در خانهها مصرف نمیشود. این آب در مزارع برای رشد محصولات، در نیروگاهها برای خنکسازی و در صنایع در خلال تولید مورد استفاده قرار میگیرد.
بر اساس دادههای پایگاه اطلاعاتی آب سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO AQUASTAT) و سازمان ملل متحد، کشورها بر اساس میزان برداشت سالانه آب شیرین به ازای هر نفر رتبهبندی شدهاند. این ارقام شامل آب مصرفی در بخشهای کشاورزی، صنعت و سیستمهای شهری است.
برخی از نتایج شگفتآور هستند. ترکمنستان با اختلاف زیادی در رتبه اول قرار دارد. دلیل این رتبه، شبکههای عظیم آبیاری مرتبط با کشت پنبه است. مونتهنگرو به دلیل مصرف شدید آب نسبت به جمعیت کوچک خود در رتبه دوم ایستاده است. ایالات متحده آمریکا هم در میان پنج کشور اول جهان قرار دارد.
ترکمنستان؛ پیشتاز با اختلاف زیاد
ترکمنستان با برداشت ۱۲۸ هزار و 228 فوت مکعب (حدود ۳ هزار و 630 متر مکعب) آب به ازای هر نفر، در رتبه اول قرار دارد. شبکه عظیم آبیاری این کشور برای حمایت از کشت پنبه در یکی از خشکترین مناطق آسیای مرکزی ساخته شده است.
کانالهای دوران شوروی در این منطقه آب را از رود «آمودریا» به زمینهای کشاورزی خشک و بیابانی منحرف میکنند و همین انحرافات آبی به کاهش چشمگیر سطح دریای آرال انجامیده است.
کشاورزی؛ محرک اصلی مصرف جهانی آب
کشاورزی حدود ۷۰ درصد از برداشت آب شیرین در سراسر جهان را به خود اختصاص میدهد. این موضوع توضیح میدهد که چرا بسیاری از کشورهای با رتبه بالا در مناطق خشک یا نیمهخشک با تقاضای زیاد آبیاری قرار دارند. آذربایجان، قزاقستان، ازبکستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ایران همگی در بین ۱۵ کشور اول هستند.
در این کشورها، تقاضای آب اغلب توسط تولید محصولات کشاورزی و سیستمهای انحراف رودخانه شکل میگیرد. زمانی که شبکههای آبیاری بزرگ در میان جمعیتهای نسبتا کوچک پراکنده شوند، ارقام سرانه میتوانند به شدت افزایش یابند.
نقش مهم صنعت
همه کشورهای موجود در این فهرست تحت سلطه کشاورزی نیستند. ایالات متحده در رتبه پنجم قرار دارد، در حالی که کانادا و استونی هم در بین ۲۰ کشور اول دیده میشوند. در این کشورها، برداشت بالای آب میتواند بازتاب فعالیتهای صنعتی و خنکسازی نیروگاهها باشد.
این نوع مصرف آب با مصرف خانگی متفاوت است. بخش زیادی از آب برداشتشده برای خنکسازی ممکن است بعدا به رودخانهها یا دریاچهها بازگردد، اما همچنان بر سیستمهای آبی محلی فشار وارد میکند.
جمعیت کوچک، نرخ سرانه بالاتر
در کشورهای کوچک، زمانی که سیستمهای بزرگ آبیاری یا صنعتی در میان جمعیت نسبتا کمی تقسیم شوند، رتبهبندی سرانه میتواند به سرعت افزایش یابد. برای مثال، مونتهنگرو با جمعیت ۶۲۷ هزار و 702 نفری و با مصرف ۱۲۵ هزار و 155 فوت مکعب آب به ازای هر نفر در رتبه دوم قرار دارد. در این لیست نیوزیلند با ۶۸ هزار و 652 فوت مکعب در رتبه سوم و گویان با ۶۱ هزار و 907 فوت مکعب در رتبه چهارم قرار دارند.