تلاش ماکرون برای بازسازی نفوذ از دست رفته در آفریقا
برای نخستین بار از سال ۱۹۷۳، نشست سران فرانسه و آفریقا در کنیا (کشوری غیرفرانسویزبان) برگزار میشود. امانوئل ماکرون پس از شکست در مستعمرات سابق، به دنبال متحدانی تازه در این قاره است.
برای نخستین بار از زمان آغاز این نشستها در سال ۱۹۷۳، روز سهشنبه نشست سران فرانسه و آفریقا در یک کشور غیرفرانسویزبان برگزار میشود. امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، امیدوار است با این اقدام، نقش کشورش را در قاره آفریقا پس از شکستهای پیدرپی در مستعمرات سابق، بازسازی کند.
بر اساس گزارش گاردین، بیش از ۳۰ رئیسکشور و دولت در نایروبی، پایتخت کنیا، در نشستی با نام «آفریقا پیش رو» گرد هم آمدهاند. تحلیلگران این نشست را تلاشی از سوی فرانسه برای جذب متحدانی جدید ارزیابی میکنند.
در این نشست، رهبران آفریقایی به همراه نمایندگان اتحادیه آفریقا، نهادهای مالی و بخش توسعه درباره موضوعاتی مانند گذار انرژی، صلح و امنیت و اصلاح معماری مالی بینالمللی گفتوگو خواهند کرد.
روز دوشنبه نیز رویدادهایی برای شبکهسازی، هماهنگی و کارگاههایی با محوریت جوانان، صنایع خلاق و ورزش برگزار شد. سازماندهندگان میگویند این نشست نشاندهنده «تغییر پارادایم» در روابط آفریقا و فرانسه است.
ویلیام روتو، رئیسجمهور کنیا، در پیامی اعلام کرد: «این گردهمایی سطح بالا بیانگر مشارکتی نوین و آیندهنگر میان آفریقا و فرانسه است؛ مشارکتی مبتنی بر احترام متقابل، مسئولیت مشترک و تعهدی روشن به نتایج ملموس.»
ماکرون نیز گفت: «ما میخواهیم شراکتهایی برابر بر پایه منافع مشترک و نتایج عینی بسازیم. نشستِ آفریقا پیشرو، نقطه عطف مهمی در این تلاش خواهد بود.»
فرانسه برای دههها از سیاستی به نام «فرانسآفریک» در مستعمرات سابق خود برای حفظ نفوذ سیاسی، اقتصادی و نظامی استفاده میکرد. اما در کشورهای فرانسویزبان غرب و مرکز آفریقا با شکستهای متعددی روبرو شده و روابطش با مستعمرات سابق تیره شده است.
کودتاهای منطقه با احساسات ضدفرانسوی همراه بوده و پاریس به نئواستعمارگری و تلاش برای دخالت در امور نظامی و غیرنظامی متهم شده است. از سال ۲۰۲۲، فرانسه مجبور شده نیروهای خود را از کشورهایی از جمله مالی، نیجر و چاد خارج کند. برخی کشورها توافقهای دفاعی خود را با پاریس فسخ کردند و برخی دیگر خواستار خروج نظامیان فرانسوی شدند.
«میخائیل نیامویا»، تحلیلگر روابط بینالملل، معتقد است برگزاری نشست در یک کشور غیرفرانسویزبان نشان میدهد فرانسه تلاش میکند «فراتر از منطقه فرانسویزبان خود حرکت کند.» او افزود: «فرانسه در تلاش است سیاست آفریقایی خود را از طریق یک مرکز دیپلماتیک انگلیسیزبان بازسازی کرده و رابطه را گستردهتر، اقتصادیتر و کموابستهتر به گذشته استعماری نشان دهد.»
این نشست همچنین با تلاش روتو برای معرفی کنیا به عنوان شریکی بینالمللی و مرکزی برای گردهماییها هماهنگ است. در دوره ریاستجمهوری روتو، کنیا ماموریت حفظ امنیت در هائیتی را رهبری کرده و میزبان نخستین نشست اقلیمی آفریقا بوده است.
«ماچاریا موننه»، پژوهشگر تاریخ و روابط بینالملل، میگوید ماکرون تلاش میکند خود را در نقش رهبری جهانی تثبیت کند و به دنبال همراه در آفریقا میگشت. او در اشاره به ماکرون و روتو گفت: «همگرایی منافع وجود داشت.»
فرانسه و کنیا سال گذشته توافق دفاعی امضا کردند که مورد انتقاد گروههای مخالف و جامعه مدنی کنیا قرار گرفته است. آنها میگویند این توافق حاکمیت کنیا را به خطر انداخته و به سربازان فرانسوی مصونیت قانونی میدهد. در ماه مارس، ۸۰۰ سرباز فرانسوی برای تمرینات نظامی و عملیات امنیتی وارد کنیا شدند.
ماکرون روز یکشنبه در کنفرانسی خبری مشترک با روتو در نایروبی، درباره تغییر پویاییها برای کشورش در غرب آفریقا صحبت کرد. او غیبت رهبران مالی، بورکینافاسو و نیجر را کماهمیت جلوه داد و بر حضور دانشگاهیان، هنرمندان و کارآفرینانی از آن کشورها تاکید کرد. ماکرون گفت: «ممکن است با برخی از این دولتها اختلاف نظر داشته باشیم، اما هرگز با مردم اختلاف نداریم. ما این مردم را دوست داریم.»