طلا به جایگاه دارایی امن برمیگردد؛ بانکهای مرکزی خریدار اصلی شدند
پس از شوک جنگ ایران، طلا بار دیگر جایگاه خود بهعنوان دارایی امن را بازمییابد؛ همزمان خرید بانکهای مرکزی و تقاضای سرمایهگذاران نهادی از روند صعودی این فلز گرانبها حمایت میکند.
پس از سقوط شدید قیمت طلا در پی آغاز جنگ ایران، نشانههایی از بازگشت این فلز گرانبها به جایگاه سنتی خود بهعنوان «دارایی امن» دیده میشود؛ روندی که نه تنها از سوی سرمایهگذاران نهادی، بلکه از سوی بانکهای مرکزی هم تقویت میشود.
رویترز در گزارشی جدید از افزایش حدود ۹ درصدی قیمت طلا در ماه اوت خبر داد؛ افزایشی که قیمت طلا را به نزدیکی ۴ هزار و ۴۰۰ دلار برای هر اونس رسانده است. این رشد نشان میدهد که سرمایهگذاران بزرگ بار دیگر در حال بازسازی موقعیت خود در بازار طلا هستند.
جنگ اواخر فوریه، باعث شد قیمت طلا از رکورد تاریخی ۵ هزار و ۵۹۵ دلار در ژانویه به کمتر از ۴ هزار دلار در ژوئن سقوط کند. به نوشته رویترز، در آن دوره سرمایهگذاران برای تامین نقدینگی به فروش داراییها روی آوردند و برخی بانکهای مرکزی هم در شرایط افزایش قیمت نفت، از ذخایر خود برای حمایت از اقتصادهای داخلی استفاده کردند.
«راس نورمن»، تحلیلگر مستقل بازار، درباره وضعیت اخیر بازار میگوید: «به نظر میرسد سرانجام ترمز از روی طلا برداشته شده است.»
رویترز گزارش میدهد که عبور قیمت طلا از دو سطح مهم مقاومت در ماه جاری، با کاهش قیمت نفت و دادههای ضعیفتر از تورم آمریکا همراه بوده است؛ عواملی که انتظار افزایش بیشتر نرخ بهره در آینده را کاهش دادهاند.
«جیمز استیل»، تحلیلگر ارشد فلزات گرانبها در HSBC، معتقد است اگر افزایش دوباره قیمت نفت یا تشدید بحران خاورمیانه مانع این روند نشود، مسیر پیش روی طلا همچنان صعودی خواهد بود.
بانکهای مرکزی دوباره وارد بازار شدند
در کنار عوامل کوتاهمدت بازار، تقاضای بانکهای مرکزی به یکی از مهمترین عوامل حمایت از قیمت طلا تبدیل شده است.
بر اساس گزارش متال نیوز، بانکهای مرکزی پس از شروع آرام سال ۲۰۲۶، خریدهای خود را در سهماهه دوم به شکل قابلتوجهی افزایش دادند. بر اساس دادههای این گزارش، بانکهای مرکزی بین آوریل و پایان ژوئن حدود ۲۸۹ تن طلا به ذخایر خود افزودند، در حالی که این رقم در سهماهه نخست سال تنها ۵۷ تن بود.
بر اساس همین گزارش، مجموع ذخایر رسمی طلای بانکهای مرکزی جهان اکنون حدود ۳۶ هزار و ۶۰۰ تن است که یک رکورد تاریخی محسوب میشود.
در میان خریداران اصلی سال ۲۰۲۶، لهستان و چین در صدر قرار دارند. لهستان در چارچوب یک سیاست اعلامشده، تلاش میکند سهم طلا در ذخایر ارزی خود را به حدود ۲۰ درصد برساند. چین هم در ماه می بیستمین ماه متوالی افزایش ذخایر طلای خود را ثبت کرد و ذخایر رسمی این کشور در آن زمان به حدود ۲ هزار و ۳۳۱ تن رسید.
در کنار این خریداران بزرگ، کشورهای دیگری هم دوباره به بازار بازگشتهاند. طبق گزارش متال نیوز، کشورهایی مانند اندونزی و مالزی پس از دورهای از احتیاط، افزایش ذخایر طلای خود را از سر گرفتهاند.
چرا خرید بانکهای مرکزی اهمیت دارد؟
اهمیت خرید بانکهای مرکزی فقط به حجم خریدهای مقطعی مربوط نیست، بلکه به ماهیت بلندمدت این تقاضا بازمیگردد. برخلاف بسیاری از سرمایهگذاران خصوصی که ممکن است در واکنش به نوسانات کوتاهمدت اقدام به خرید یا فروش کنند، بانکهای مرکزی معمولا طلا را برای سالها و حتی دههها نگهداری میکنند.
این موضوع باعث میشود بخشی از عرضه موجود در بازار به شکل پایدار از چرخه معاملات خارج شود.
گزارش شورای جهانی طلا (World Gold Council) هم بر همین روند تاکید دارد. طبق بررسی این شورا، ۸۹ درصد از مدیران ذخایر بانکهای مرکزی مورد بررسی انتظار دارند ذخایر طلای بانکهای مرکزی جهان در آینده افزایش یابد و ۴۵ درصد هم پیشبینی میکنند که نهاد خودشان در دوره پیش رو ذخایر طلا را افزایش خواهد داد.
بانکهای مرکزی در این نظرسنجی، سابقه عملکرد طلا در دورههای بحران، حفظ ارزش در بلندمدت و کاهش وابستگی بیش از حد ذخایر ارزی به یک ارز خاص را از مهمترین دلایل خرید طلا عنوان کردهاند.
محدودیتهای مسیر صعود
با وجود افزایش اخیر، مسیر رشد قیمت طلا بدون مانع نیست. رویترز به عواملی مانند ادامه مذاکرات ناموفق برای پایان جنگ ایران، کاهش تقاضا برای جواهرات، سکه و رشد محدود سرمایهگذاری در صندوقهای قابل معامله مبتنی بر طلا (ETF) اشاره کرده است. این صندوقها در نیمه نخست ماه اوت تنها ۷ میلیارد دلار افزایش دارایی داشتند و مجموع داراییهای تحت مدیریت آنها به ۵۸۲ میلیارد دلار رسید.
همچنین شاخصهای فنی بازار نشان میدهد طلا در کوتاهمدت به محدوده «خرید بیش از حد» نزدیک شده است و میانگین متحرک ۲۰۰ روزه در سطح ۴ هزار و ۵۰۴ دلار همچنان یک مقاومت مهم محسوب میشود.
با این حال، ترکیب بازگشت سرمایهگذاران نهادی، افزایش خرید بانکهای مرکزی و نگرانیهای ژئوپلیتیکی نشان میدهد طلا بار دیگر در حال تثبیت نقش خود بهعنوان یک دارایی ذخیرهای بلندمدت است؛ نقشی که فراتر از واکنشهای کوتاهمدت به بحرانها تعریف میشود.