تخلفهای ساختمانی؛ زخم باز شهر
در شهری که هر گوشه از شهر نشانی ازتخلفات ساختمانی است، مدیران شهری میگویند راه بازگشت به نظم، از «طرح جامع» میگذرد؛ سندی بالادستی که حالا پس از سالها، قرار است با مشارکت عمومی دوباره بازخوانی و بازنویسی شود.
دوشنبه ۶ بهمن ۱۴۰۴ وبگاه «طرح جامع شهر تهران» بهطور رسمی رونمایی شد؛ سایتی که هدف آن، دسترسی آزاد شهروندان، متخصصان و ذینفعان به اسناد، گزارشها و روند بازنگری طرح جامع عنوان شده است. مراسم رونمایی با حضور رئیس شورای شهر تهران، معاون وزیر راه و شهرسازی، مدیران شهرداری، نماینده فرمانداری و مسئولان نهاد راهبری طرحهای توسعه شهری برگزار شد.
محمدجواد خسرویپور، رئیس نهاد راهبری و پایش طرحهای توسعه شهری تهران در این مراسم گفت بازنگری طرح جامع با همکاری شورای شهر و سازمان فناوری اطلاعات آغاز شده و هدف اصلی آن مشارکت فعال شهروندان در تدوین سندی است که قرار است آینده تهران را ترسیم کند.
به گفته او وبگاه طرح جامع بهعنوان مرجع رسمی این فرآیند گزارشها اسناد پیشین، مطالعات و اخبار مرتبط را منتشر میکند و فراخوان ثبتنام متخصصان، نهادهای حرفهای و بخش خصوصی از اول آذرماه آغاز شده است. این مشارکت از طریق درگاه خدمات دولت انجام میشود و اطلاعات بهصورت مرحلهبهمرحله در اختیار عموم قرار میگیرد؛ الگویی که به گفته خسرویپور میتواند در سایر اسناد توسعه شهری نیز تکرار شود.
در ادامه مهدی چمران؛رئیس شورای شهر تهران با تأکید بر اینکه طرح جامع تهران «پویا و انعطافپذیر» طراحی شده، گفت موفقیت آن بدون مشارکت واقعی شهروندان ممکن نیست. مهدی چمران تجربه سالهای گذشته را شاهدی بر این ادعا دانست و گفت اصلاحات شهری، از توسعه فضای سبز تا تعریض معابر، تنها زمانی اثرگذار بوده که همراهی مردم و مناطق شهرداری وجود داشته است.
او طرح جامع را نه یک برنامه ثابت، بلکه سندی قابل اصلاح دانست که باید متناسب با تغییرات شهر بهروز شود؛ چرا که به گفته او «شهر موجودی زنده است» و نمیتوان آن را با نسخهای خشک و غیرقابل تغییر اداره کرد.
اما سخنان چمران فقط به مشارکت ختم نشد. او در حاشیه این مراسم، به آمار بالای تخلفات ساختمانی اشاره کرد و گفت ثبت دهها هزار مورد تخلف نشان میدهد قوانین شهرسازی بهطور گسترده نقض شدهاند. به گفته او، ساخت ساختمانهای ۲۰ یا ۳۰ طبقه که از ابتدا به معابر تجاوز کردهاند، نمونهای از این تخلفات است؛ تخلفاتی که جریمه هم نتوانسته بازدارنده باشد.
چمران با بیان یک مثال شخصی از مشکلات ناشی از ساختوساز غیرمجاز در یک کوچه باریک، تأکید کرد که دسترسی عمومی به طرح جامع و آگاهی شهروندان از ضوابط، میتواند از بروز بسیاری از این تخلفات جلوگیری کند. به اعتقاد او، بخشی از تخلفات ناشی از ناآگاهی و بخشی دیگر حاصل سودجویی در ساختوسازهای تجاری است.
دراین جلسه غلامرضا کاظمیان؛ معاون شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی نیز گفت بازنگری طرح جامع تهران باید مبتنی بر مسائل واقعی مردم باشد. غلامرضا کاظمیان با اشاره به همکاری مشترک وزارتخانه، شهرداری و شورای شهر، تأکید کرد که مردم میتوانند نظرات خود را در سایت ثبت و روند بررسی آن را پیگیری کنند.
او هدفگذاری تکمیل بازنگری طرح جامع تا سال ۱۴۰۶ را اعلام کرد و گفت وزارت راه و شهرسازی آمادگی دارد هرگونه همکاری لازم را برای ارتقای کیفیت زندگی و تبدیل تهران به «کلانشهری نمونه» انجام دهد.
نصرالله آبادیان، معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران، نیز به ارتباط طرح جامع با نظام بودجهریزی شهری اشاره کرد و گفت هرچه بودجهریزی متناسب با سطوح مختلف طرح اسناد راهبردی تا طرحهای تفصیلی تعریف شود، امکان تحقق راهبردهای شهری بیشتر خواهد شد.
او تجربه بودجهریزی مشارکتی شهرداری تهران را نمونهای موفق دانست که طی آن شهروندان نیازهای خود را مطرح کردهاند و این مطالب در تعریف بودجه و اجرای پروژهها لحاظ شده است؛ رویکردی که به گفته او میتواند پشتوانه اجتماعی اجرای طرح جامع باشد.
نماینده فرماندار تهران هم طرح جامع را نمونهای از حکمرانی شهری دانست که در آن، جامعهمحوری، مشارکت مردم و فناورمحوری باید همزمان دیده شوند. سعید بشیری گفت آمادگی کامل برای همکاری در اجرای این طرح وجود دارد و فناورمحور شدن فرآیندها میتواند تابآوری و مدیریت شهر را تقویت کند.
دراین مراسم وبگاه طرح جامع شهر تهران بهعنوان بستری برای آشنایی، گفتوگو و مشارکت معرفی شد؛ جایی که قرار است طرح جامع نه یک سند فنی دور از دسترس، بلکه برنامهای زنده و قابل فهمبرای شهروندان باشد.