تهران چند پناهگاه قابل استفاده دارد؟ از شکاف مناطق تا ۱۷ بیمارستان ناایمن
آمار تازه مدیریت بحران تهران از فاصله قابل توجه میان پناهگاههای موجود و فضاهای واقعاً قابل استفاده حکایت دارد؛ منطقه ۱۶ با ۷۳ پناهگاه بیشترین تعداد را دارد اما تنها ۱۷ مورد آن قابل استفاده اعلام شده و منطقه ۲۲ اساساً پناهگاهی ندارد. همزمان ۱۸۱ مدرسه و ۸۲ ایستگاه زیرسطحی مترو برای پناهگیری شناسایی شدهاند و ارزیابی ایمنی ساختمانهای مهم شهر نیز به شناسایی گروهی از ساختمانهای ناایمن و ۱۷ بیمارستان پرخطر رسیده است.
پناهگاه در تهران هست اما نه به یک اندازه و نه همهجا قابل استفاده. منطقه ۱۶ با ۷۳ پناهگاه بالاترین تعداد را در میان مناطق تهران دارد اما فقط ۱۷ مورد آن قابل استفاده اعلام شده است. در سوی دیگر شهر منطقه ۲۲ حتی یک پناهگاه ندارد. تازهترین آمار مدیریت بحران تهران نشان میدهد مسئله شهر فقط تعداد پناهگاهها نیست؛ اینکه چه تعداد از آنها در زمان بحران واقعاً امکان پذیرش شهروندان را دارند بخش مهمتر ماجراست.
علی نصیری رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران در نشست خبری ۲۷ مرداد جزئیات تازهای از وضعیت پناهگاههای پایتخت بازسازی بیش از ۵۱ هزار واحد آسیبدیده ارزیابی ساختمانهای مهم و ناایمن شهر و پروژه اتصال بیمارستانها به شبکه مترو ارائه کرد. آماری که تصویر متفاوتی از آمادگی مناطق ۲۲گانه تهران در برابر بحران نشان میدهد.
نصیری در این نشست مجموعهای از آمارهای مربوط به پناهگاهها بازسازی خسارتهای جنگ اسکان اضطراری ارزیابی ساختمانهای مهم و پروژههای اتصال مراکز درمانی به مترو را اعلام کرد.
براساس آمار ارائهشده بیشترین تعداد پناهگاه در منطقه ۱۶ با ۷۳ مورد قرار دارد. پس از آن منطقه ۱۷ با ۵۳ پناهگاه قرار گرفته است. منطقه ۴ دارای ۳۶ پناهگاه منطقه ۱۴ دارای ۳۵ پناهگاه و منطقه یک دارای ۳۰ پناهگاه است. در مقابل منطقه ۱۸ تنها ۶ پناهگاه دارد و منطقه ۲۲ فاقد پناهگاه اعلام شده است.
تعداد پناهگاههای اعلامشده برای سایر مناطق نیز به این ترتیب است: منطقه ۲ با ۱۶ مورد منطقه ۳ با ۲۴ مورد منطقه ۵ با ۲۸ مورد منطقه ۶ با ۱۵ مورد منطقه ۷ با ۱۲ مورد منطقه ۸ با ۲۹ مورد منطقه ۹ با ۱۱ مورد منطقه ۱۰ با ۲۷ مورد منطقه ۱۱ با ۲۵ مورد منطقه ۱۲ با ۱۹ مورد منطقه ۱۳ با ۹ مورد منطقه ۱۵ با ۱۹ مورد و منطقه ۱۹ با ۱۷ مورد.
با این حال تعداد پناهگاههای موجود الزاماً به معنای امکان استفاده فوری از آنها نیست. طبق آمار نصیری در منطقه یک تنها ۲ پناهگاه قابل استفاده است. این رقم در منطقه ۲ به ۱۰ مورد منطقه ۳ به ۶ مورد منطقه ۴ به ۱۹ مورد منطقه ۵ به ۱۲ مورد منطقه ۶ به ۱۰ مورد منطقه ۷ به ۲ مورد منطقه ۸ به ۱۲ مورد منطقه ۹ به ۷ مورد منطقه ۱۰ به ۳ مورد منطقه ۱۱ به ۱۷ مورد منطقه ۱۲ به ۸ مورد منطقه ۱۳ به ۵ مورد منطقه ۱۴ به ۷ مورد منطقه ۱۵ به ۶ مورد منطقه ۱۶ به ۱۷ مورد منطقه ۱۷ به ۱۹ مورد منطقه ۱۸ به یک مورد و منطقه ۱۹ به ۷ مورد میرسد. همچنین ۶ پناهگاه در منطقه ۲۰ و ۵ پناهگاه در منطقه ۲۱ قابل استفاده اعلام شده است.
رئیس سازمان مدیریت بحران تهران گفت تا سال گذشته برای پناهگاهها قانون و ضابطه مشخصی وجود نداشت اما اکنون ضوابط مربوط به این فضاها تدوین شده است. به گفته او پناهگاه الزاماً فضایی نیست که در شرایط عادی بدون استفاده بماند و میتواند در طول سال کاربری دیگری داشته باشد و هنگام بحران برای پناهگیری مورد استفاده قرار گیرد.
در برنامه مدیریت بحران سه سطح برای این فضاها تعریف شده است؛ پناهگاههای ویژه در سطح یک پناهگاههای راهبردی در سطح دو و پناهگاههای عمومی در سطح سه. در کنار پناهگاههای موجود ظرفیت مدارس مترو و مراکز اداری و تجاری نیز وارد محاسبات شده است.
نصیری اعلام کرد از مجموع ۵۱۸ مدرسهای که برای این منظور بررسی شدهاند ۱۸۱ مدرسه قابلیت استفاده به عنوان پناهگاه دارند. همچنین ۸۲ ایستگاه زیرسطحی مترو در این فهرست قرار گرفتهاند. به گفته او خطوط جدید مترو با مطالعات پدافند غیرعامل ساخته خواهند شد و موضوع پناهگاه در طراحی آنها مورد توجه قرار میگیرد.
در بخش مجتمعهای اداری و تجاری نیز ۲۵۳ مرکز با مجموع مساحت دو میلیون و ۶۸۱ هزار و ۹۰۰ مترمربع شناسایی شدهاند. نصیری گفت هدف این است که برای سه میلیون نفر ظرفیت پناهگیری در تهران فراهم شود. او تأکید کرد کارکرد این فضاها حفاظت در برابر ترکش و موج انفجار است و نباید آنها را فضایی برای مقاومت در برابر اصابت مستقیم تلقی کرد.
او همچنین خواستار پیگیری اجرای مبحث ۲۱ مقررات ملی ساختمان شد و گفت براساس این مبحث مالکان و سازندگان ساختمانها تکالیفی در زمینه ساخت پناهگاه دارند.
بازسازی بیش از ۵۱ هزار واحد آسیبدیده
بخش دیگری از گزارش مدیریت بحران به خسارتهای ساختمانی جنگ رمضان اختصاص داشت. براساس آمار اعلامشده ۵۱ هزار و ۷۲۴ واحد ساختمانی در جریان جنگ آسیب دیدهاند و پیشرفت کلی بازسازی آنها ۹۶ درصد عنوان شده است.
از این تعداد ۴۰ هزار و ۱۰۰ واحد خسارت جزئی از جمله شکستگی شیشه داشتهاند که عملیات مربوط به آنها ۹۸ درصد پیشرفت داشته است. ۹ هزار و ۸۵ واحد در گروه خسارت متوسط قرار گرفتهاند که پیشرفت اقدامات آنها ۹۶ درصد اعلام شد. همچنین ۴۰۴ واحد نیازمند مقاومسازی بودهاند که این بخش ۳۵ درصد پیشرفت داشته است.
در بخش تخریب و نوسازی نیز ۲ هزار و ۱۳۵ واحد قرار گرفتهاند که براساس گزارش ارائهشده عملیات مربوط به آنها ۶۵ درصد پیشرفت کرده است.
نصیری گفت ۱۲ هزار داوطلب و جهادگر در روزهای جنگ با مدیریت بحران همکاری کردند و بخشی از فعالیت آنها پاکسازی و تعمیر اولیه خانههای آسیبدیده از جمله نصب شیشه بود.
۹ هزار و ۵۴۰ نفر در هتلها اسکان داده شدند
یکی از تغییرات ایجادشده در شیوه اسکان اضطراری استفاده از هتلها بود. به گفته نصیری تا پیش از این چادر مسجد و مدرسه از گزینههای اصلی اسکان اضطراری محسوب میشدند اما در جریان جنگ هتل نیز به این مجموعه اضافه شد.
در مجموع ۹ هزار و ۵۴۰ نفر در ۴۶ هتل تهران اسکان داده شدند و اسکان اضطراری در هتلها هفته گذشته به پایان رسید. همچنین هزار و ۷۸۷ ودیعه مسکن به آسیبدیدگان پرداخت شده است.
در ساختمان سازمان مدیریت بحران نیز ۳۰ نفر به صورت همزمان پاسخگوی شهروندان بودند و در روزهای جنگ به ۳۲ هزار پیام پاسخ داده شد. این درخواستها برای پیگیری به مناطق ۲۲گانه سازمانها و شرکتهای مسئول ارجاع داده شدند.
در بخش وسایل نقلیه نیز برای ۱۳ هزار و ۶۵۰ خودرو و ۱۰ هزار و ۹۲ موتورسیکلت پرونده تشکیل شده است. با ورود دولت پیگیری خسارت خودروها ادامه دارد و پرداخت خسارت اسباب و اثاثیه در تهران به بیمه ایران و در استانها به بنیاد مسکن سپرده شده است. به گفته نصیری در تهران سایر بخشهای بازسازی بر عهده شهرداری قرار دارد.
مدیریت بحران همزمان پروژه اتصال مراکز درمانی مهم تهران به شبکه مترو را دنبال میکند. اتصال بیمارستان امام خمینی(ره) به ایستگاه متروی مدافعان سلامت به گفته نصیری به پیشرفت ۵۰ درصدی رسیده است.
پروژه اتصال بیمارستان میلاد نیز در دستور کار قرار دارد اما به دلیل عبور طرح از محدوده پارکینگ دانشگاه علوم پزشکی با تأخیر روبهرو شده است. زمان اعلامشده برای تکمیل این پروژه پایان سال ۱۴۰۶ است.
نصیری از آغاز عملیات پروژه «اورژانس مترویی» در دوره ششم مدیریت شهری خبر داد و گفت چنین مدلی تاکنون در کشور وجود نداشته است. هدف این طرح استفاده از شبکه مترو برای دسترسی سریع به بیمارستانهای مجهز در شرایط اضطراری است. به گفته او نخستین پروژه این مجموعه که عملیات آن در همین دوره آغاز شده در همین دوره نیز به بهرهبرداری خواهد رسید و اتصال بیمارستان حکیم به مترو نیز همزمان دنبال میشود.
ارزیابی بیش از ۱۵ هزار ساختمان مهم تهران
اما مسئله مدیریت بحران تهران تنها به جنگ محدود نمیشود. ارزیابی ساختمانهای مهم شهر در برابر زلزله نیز بخش دیگری از برنامه چهار سال اخیر بوده است.
براساس اعلام نصیری حدود ۱۶ هزار ساختمان بلندمرتبه و مهم در تهران نیازمند ارزیابی شناسایی شدند که تاکنون ۱۵ هزار و ۶۲۵ ساختمان بررسی شدهاند؛ رقمی که بیش از ۹۷ درصد ساختمانهای هدف را شامل میشود.
در میان ساختمانهای ارزیابیشده ۱۴۸ بیمارستان با مجموع ۶۳۳ ساختمان ۹۷۰ ساختمان متعلق به مراکز بهداشتی و درمانی ۴ هزار و ۳۳۵ مدرسه ۷۳۵ مرکز آموزشی ۹۰۰ مسجد و مکان مذهبی و ۳ هزار و ۸۴۴ مرکز اداری و تجاری قرار دارند.
این ساختمانها در چهار سطح دستهبندی شدهاند و دو گروه C و D در گروه ساختمانهای ناایمن قرار گرفتهاند. نصیری این ساختمانها را «متروپلهای تهران» توصیف کرد و گفت تعداد آنها کم نیست. اسامی ساختمانهای ناایمن اعم از مراکز اداری و تجاری بیمارستانها هتلها مراکز نظامی و ساختمانهای قوه قضاییه برای اقدام به دستگاههای مربوط ابلاغ میشود.
۱۷ بیمارستان در فهرست ناایمنها
در فهرست بیمارستانهای ناایمن تهران نیز نام ۱۷ مرکز درمانی دیده میشود؛ رسول اکرم(ص) فیاضبخش شهدای یافتآباد بوعلی لولاگر فجر فیروزآبادی ساسان صدر لواسانی شریعت رضوی امیرالمؤمنین طرفه کودکان بهرامی البرز پارس و سینا.
به گفته رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران تهران برخی از این بیمارستانها عملیات ایمنسازی را آغاز کردهاند. بیمارستان رسول اکرم(ص) از جمله مراکزی است که برای رفع خطر به سمت تخریب و بازسازی رفته است.
مقاومسازی ۴۸ پل در پنج سال
تهران ۸۱۲ پل دارد و مقاومسازی بخشی از آنها از اواخر دوره گذشته مدیریت شهری در دستور کار قرار گرفته است. نصیری گفت در مجموع ۶۶ پل برای مقاومسازی انتخاب شدهاند؛ در حالی که پیش از این به طور متوسط سالانه یک پل مقاومسازی میشد در پنج سال اخیر عملیات مقاومسازی ۴۸ پل انجام شده و کار روی ۷ پل دیگر ادامه دارد.
۱۲۴ گود رهاشده ایمن شد
گودهای رهاشده نیز بخش دیگری از پرونده ایمنی تهران هستند. براساس آمار رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران ۲۹۸ گود رهاشده در پایتخت شناسایی شده بود که در این دوره ۱۲۴ مورد آنها ایمنسازی شدهاند. به گفته نصیری در مجموع حدود ۴۰ درصد گودهای رهاشده تهران ایمن شدهاند.
گود فاز دو برج میلاد پارکینگ طبقاتی فرهنگ رفیعهالمصطفی پارکینگ طبقاتی بغدادی تقاطع خیابان حجاب و بلوار کشاورز کیوان کوچه مدنی پیام فضیلت امامزاده سید ملک خاتون خیابان انورزاده معلم مسجد شهدا گود روبهروی هایپرسان بیمارستان فیروزآبادی سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات تعاونی مسکن کارکنان منطقه ۲۲ و خیابان دانش از مهمترین گودهایی هستند که نصیری از آنها به عنوان پروژههای ایمنشده نام برد.
با این حال تعیین تکلیف همه گودهای پرخطر در اختیار شهرداری نیست. رئیس سازمان مدیریت بحران تهران گفت «گود بابک زنجانی» در شهرک غرب اکنون در اختیار وزارت نفت قرار دارد. به گفته او شهرداری هزینه ایمنسازی گودهایی را که در اختیار خود دارد پرداخت میکند اما درباره گودهای متعلق به سایر دستگاهها روند ایمنسازی با همکاری و پیگیری نهادهای مسئول انجام میشود.