تهران میان وعده‌های بزرگ و مشکلات روزمره
پنج سال از آغاز مدیریت فعلی تهران گذشته اما جمع‌آوری زباله همچنان از مشکلات حل‌نشده پایتخت است.
پنج سال از آغاز مدیریت علیرضا زاکانی در شهرداری تهران گذشته و هنوز جمع‌آوری زباله از خیابان‌ها و ساماندهی دست‌فروشان و جلوگیری از اشغال پیاده‌روها موضوع تذکر اعضای شورای شهر است. در چهارصد و چهلمین جلسه شورای شهروعده‌های شهرداری برای ساخت مسکن و بازسازی دانشگاه‌ها و ورزشگاه‌ها نیز زیر سؤال رفت.
جعفر تشکری هاشمی رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورا هشدار داد که مدیریت شهری در حال تبدیل‌شدن به «سلطان وعده‌ها» است و مهدی اقراریان یادآوری کرد که پنج سال فرصت کمی برای حل مشکلات اولیه تهران نبوده است. در همین جلسه نرجس سلیمانی از افزایش دکه‌ها در معابر عمومی و صدور مجوزهای غیرقانونی انتقاد کرد و مهدی چمران رئیس شورا نیز از ممنوعیت واگذاری دکه‌های جدید گفت. چمران در حاشیه جلسه به پرسش خبرنگاران درباره آینده شورای شهر و احتمال انحلال آن پاسخ داد و تأکید کرد که شورا منحل‌شدنی نیست.
شهرداری در حال تبدیل‌شدن به سلطان وعده‌هاست
جعفر تشکری هاشمی رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای شهر تهران با انتقاد از ورود شهرداری به حوزه‌هایی که مسئولیت مستقیم آنها را بر عهده ندارد گفت: «شهر تهران مسائل و مشکلات بسیار زیادی دارد. تقریباً در هیچ جمعی نمی‌توان نشست و گلایه‌های مردم را درباره مشکلات روزمره تهران نشنید. از مشکلات حمل‌ونقل و آلودگی هوا تا تراکم ترافیک و مسائل شهرسازی که شهرداری تهران مستقیماً مسئولیت آنها را بر عهده دارد.»
او با اشاره به انتظارات اولیه شهروندان از شهرداری ادامه داد: «اگر از هر شهروندی بپرسیم چه انتظاری از شهرداری دارد از موضوعات ساده‌ای مانند نظافت خیابان‌ها و معابر و جمع‌آوری پسماندهای باقی‌مانده و شیرابه‌ها شروع می‌کند. اینها شاید مسائل پیش‌پاافتاده‌ای به نظر برسند اما نگرانی جدی مردم هستند. از سوی دیگر هر سال با رسیدن ماه‌های آبان و آذر و دی سلامت هزاران نفر به دلیل آلودگی هوا به خطر می‌افتد. آمار افرادی که راهی بیمارستان می‌شوند یا جان خود را از دست می‌دهند نشانه همین عقب‌ماندگی‌هاست که ما در قبال آنها مسئولیت داریم.»
تشکری هاشمی با انتقاد از وعده‌های متعدد مدیریت شهری گفت: «این روزها وعده‌هایی می‌شنویم که یا به‌طور کلی ارتباطی با شهرداری ندارند یا انجام آنها منع قانونی دارد یا نقش مدیریت شهری در آنها بسیار کمرنگ است. البته می‌توان با هزار وصله و پینه برخی از این مسائل را به شهرداری مرتبط کرد اما وقتی مهم‌ترین مسائل شهر بر زمین مانده است ورود به موضوعات دست‌چندم جای سؤال دارد.»
او خطاب به مهدی چمران گفت: «به‌تدریج در حال تبدیل‌شدن به سلطان وعده‌ها هستیم. از ساخت ورزشگاه ۱۲ هزار نفری و بازسازی دانشگاه‌ها گرفته تا تبدیل مدارس به مجتمع‌های آموزشی و ساخت خانه‌های اجاره‌ای و وعده ساخت چندصد هزار واحد مسکونی در تهران. حتی می‌خواهیم مسئولیت آب و برق و گاز شهر را بر عهده بگیریم و مسائل آموزشی را حل کنیم.»
رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورا با یادآوری مسئولیت دستگاه‌های دولتی افزود: «جمهوری اسلامی ۱۹ وزارتخانه دارد که هرکدام با هزاران میلیارد تومان منابع وظایف مشخصی در این زمینه دارند. انتظار من از شهردار تهران این است که بر مأموریت‌های شهرداری متمرکز شود. مردم می‌پرسند این وعده‌های بی‌پایانی که داده‌اید با چه هدفی بوده است؟ چرا موضوعاتی به‌طور ناگهانی مطرح می‌شوند و بعد به‌طور کامل فراموش می‌شوند؟»
بخش دیگری از انتقادهای تشکری هاشمی به تعهدات شهرداری برای بازسازی ساختمان‌های آسیب‌دیده در جنگ اختصاص داشت. او یادآور شد که شورای شهر در مصوبه مربوط به حمایت از آسیب‌دیدگان جنگ بر کمک به اشخاص حقیقی برای بازسازی و نوسازی منازل تأکید کرده و اشخاص حقوقی را از شمول این مصوبه خارج کرده است. تشکری هاشمی گفت: «اخیراً شنیده‌ام که شهردار تهران با وجود مصوبه صریح شورا به دولت متعهد شده است سالن ۱۲ هزار نفری تهران را بسازد و سه دانشگاه را بازسازی کند. البته بحث ساخت چند ورزشگاه بزرگ‌مقیاس دیگر نیز مطرح شده بود.»
او تأکید کرد که بازسازی ساختمان‌های آسیب‌دیده ضروری است اما هر دستگاه باید مسئولیت خود را انجام دهد: «مگر می‌شود ساختمانی تخریب شده باشد و آن را رها کنیم؟ اما ما وزارت ورزش و جوانان و وزارت علوم و وزارت راه و شهرسازی داریم. اجازه بدهیم هر دستگاهی کار خودش را انجام دهد و شهرداری نیز به وظایف رسمی و قانونی خود بپردازد. به‌ویژه اینکه کسی نباید فراتر از مصوبات شورای شهر عمل کند.»
پنج سال گذشت و مشکلات اولیه تهران حل نشد
مهدی اقراریان عضو شورای شهر تهران نیز با انتقاد از وضعیت جمع‌آوری پسماند و ساماندهی معابر یادآور شد که مدیریت شهری فعلی پنج سال برای حل مشکلات تهران فرصت داشته است. او سخنان خود را با نقل قولی درباره دوره سه‌ساله صدارت امیرکبیر آغاز کرد و گفت که سه سال هم برای انجام کارهای بزرگ کافی است به شرط آنکه از فرصت به‌درستی استفاده شود.
اقراریان گفت: «امروز دوره مدیریت آقای زاکانی و ما به‌عنوان اعضای شورای شهر وارد ششمین سال فعالیت شده است. پنج سال فرصت داشتیم تا برخی از مسائل و مشکلات تهران را حل کنیم. البته شهرداری به اندازه خود تلاش‌هایی انجام داده اما باور من این است که همچنان بخشی از مأموریت‌های اصلی شهرداری بر زمین مانده است.»
او یکی از مشکلات روزمره تهران را اشغال معابر عمومی دانست و توضیح داد: «دست‌فروشی در مترو و سد معبر در خیابان‌ها و کوچه‌ها مشکلات فراوانی ایجاد کرده است. شهروندان بارها به ما اعتراض کرده‌اند که خانواده و فرزندانشان دیگر فضایی برای عبور در پیاده‌رو ندارند. بخشی از معبر را دست‌فروش اشغال کرده و در مقابل او نیز افرادی برای خرید یا تماشای کالاها ایستاده‌اند و دیگر ظرفیتی برای عبور عابران باقی نمانده است. گاهی اعتراض مردم نیز به برخوردهای خشن منجر می‌شود.»
اقراریان سپس به وضعیت پسماند در پایتخت پرداخت و گفت: «قبلاً هم گفته‌ام که آقای زاکانی بیش از ۱۰ درصد از عمر جمهوری اسلامی را شهردار تهران بوده است. با وجود این هنوز بدیهی‌ترین و ابتدایی‌ترین وظایف شهرداری حل نشده است. هر شب مخازن زباله تخلیه می‌شوند و زباله‌ها روی زمین ریخته می‌شوند. تفکیک زباله از مخازن همچنان ادامه دارد و مشکلات اولیه شهر که مأموریت مستقیم شهرداری است به‌درستی حل نشده است.»
این عضو شورا تغییرات پی‌درپی مدیران شهرداری را یکی از دلایل ادامه مشکلات دانست و افزود: «مدیران تازه مستقر می‌شوند و تا با وظایف خود آشنا شوند و همکارانشان را بشناسند و تیم مدیریتی‌شان را انتخاب کنند تغییر می‌کنند. دوباره مدیر دیگری می‌آید و همین روند تکرار می‌شود. این جابه‌جایی‌های گسترده به مدیریت شهرداری آسیب می‌زند.»
رویش سه دکه در محدوده ۵۰۰ متری یک میدان
نرجس سلیمانی عضو شورای شهر تهران نیز در تذکری از افزایش دکه‌ها و کیوسک‌ها در معابر عمومی انتقاد کرد. او گفت که این کیوسک‌ها در ابتدا با هدف عرضه مطبوعات و مجلات مجوز گرفته‌اند اما با کاهش مخاطبان مطبوعات چاپی در دو دهه اخیر کارکرد آنها تغییر کرده است.
سلیمانی توضیح داد: «دکه‌ها از کارکرد فرهنگی خود فاصله گرفته‌اند و به فروشگاه‌های چندمنظوره تبدیل شده‌اند که انواع کالاها و خدمات بعضاً نامشخص در آنها عرضه می‌شود. با وجود مصوبات شورا و تکلیف قانونی شهرداری برای ساماندهی فضاهای عمومی و حفظ حقوق شهروندان اقدام مؤثری در این زمینه صورت نمی‌گیرد.»
او با استناد به ماده ۵۵ قانون شهرداری بر ممنوعیت اشغال غیرمجاز معابر عمومی تأکید کرد و گفت: «نبود نظارت مؤثر باعث شده افزایش پنهانی تعداد دکه‌ها به بهانه جابه‌جایی و واگذاری امتیاز بهره‌برداری از آنها به یک مزیت انتفاعی ویژه تبدیل شود. در یکی از مناطق سه دکه در محدوده ۵۰۰ متری و در سه جهت یک میدان ناگهان رویش کرده‌اند. در مجاورت یکی از ایستگاه‌های مترو در شرق تهران نیز شاهد چنین مواردی هستیم.»
سلیمانی با انتقاد از اجرای دوگانه مقررات افزود: «افرادی به ما مراجعه می‌کنند و درخواست دکه دارند. وقتی توضیح می‌دهیم امکان صدور مجوز وجود ندارد می‌پرسند پس چرا در نقطه دیگری دکه جدید ایجاد شده است؟ وقتی مردم این دوگانگی را می‌بینند نسبت به مدیریت شهری بدبین و ناامید می‌شوند. یا باید قانون برای همه اجرا شود یا مقررات اصلاح شود و دوباره امکان صدور مجوز فراهم شود.»
این عضو شورا خواستار رعایت حقوق افرادی شد که سال‌ها در دکه‌ها فعالیت کرده‌اند و هشدار داد که پراکندگی غیراصولی کیوسک‌ها با توجه به شرایط ویژه کشور از نظر پدافند غیرعامل نیز باید بررسی شود.
چمران: هیچ دکه جدیدی نباید به شهر اضافه شود
مهدی چمران رئیس شورای شهر تهران در واکنش به تذکر نرجس سلیمانی گفت: «دکه‌ها یکی از مشکلات اساسی شهر هستند. اصولاً واگذاری دکه از دهه ۸۰ ممنوع شده است و هیچ دکه جدیدی نباید به شهر اضافه شود. اگر در نقطه‌ای دکه جدید ایجاد شده اعلام کنید تا به سازمان ساماندهی گزارش کنیم. اگر دکه‌ای اضافه کرده باشند تخلف کرده‌اند.»
چمران توضیح داد که جابه‌جایی دکه‌ها تنها در شرایط مشخص و ضروری امکان‌پذیر است و نباید به بهانه جابه‌جایی امتیاز استقرار در نقاط پردرآمد شهر واگذار شود. او گفت: «همه دکه‌داران دوست دارند به خیابان ولیعصر یا انقلاب منتقل شوند چون آنجا ارزش اقتصادی بیشتری دارد اما نمی‌توان چنین اجازه‌ای داد.»
رئیس شورا از شهروندان از جمله جانبازان و ایثارگران خواست درخواست واگذاری دکه نداشته باشند و تأکید کرد که ممنوعیت قانونی واگذاری شامل همه افراد می‌شود. او با اشاره به کم‌عرض‌بودن پیاده‌روهای تهران گفت که گاهی یک دکه دو متر از پیاده‌روی سه یا چهارمتری را اشغال کرده است. چمران همچنین یادآور شد که با کاهش فروش مطبوعات کارکرد اولیه بسیاری از این دکه‌ها از بین رفته و ساماندهی آنها ضروری است.
او در ادامه از اشغال پیاده‌روها به‌وسیله واحدهای غذایی انتقاد کرد و گفت: «متأسفانه هم دکه‌ها را داریم و هم پیاده‌روهایی که به غذاخوری تبدیل شده‌اند. آیا کسی که یک مغازه چهارمتری دارد می‌تواند میز و صندلی خود را در پیاده‌رو بگذارد و ۱۲ متر از فضای عمومی را اشغال کند؟ مردم باید از کجا عبور کنند؟»
چمران با اشاره به فعالیت برخی جگرکی‌ها و واحدهای غذایی در پیاده‌روها افزود: «در بعضی نقاط تهران بخش عمده پیاده‌رو را گرفته‌اند. یک خانم که بخواهد عبور کند باید از میان افرادی بگذرد که مشغول غذاخوردن هستند. حتی ممکن است فردی توان خرید آن غذا را نداشته باشد. غذاخوردن در ملأعام و در پیاده‌رو کار درستی نیست.»
او گفت که در برخی شهرهای دیگر استفاده تجاری از پیاده‌رو با مجوز شهرداری و پرداخت عوارض یا اجاره انجام می‌شود اما در تهران نمی‌توان بدون رعایت ضوابط میز و صندلی در معابر قرار داد. چمران از مسئولان رفع سد معبر و سازمان ساماندهی مشاغل شهری خواست به شکایت‌های شهروندان رسیدگی کنند و اعلام کرد که درباره ممنوعیت واگذاری و جابه‌جایی غیرمجاز دکه‌ها با شهردار تهران مکاتبه خواهد کرد.
درخواست تدوین برنامه جامع برای ورزش شهروندان
زهرا شمس‌احسان رئیس کمیته ورزش شورای شهر تهران نیز در تذکر پیش از دستور خود خواستار تدوین برنامه‌ای جامع برای افزایش فعالیت بدنی شهروندان شد و پیشنهاد کرد هر بخش از شهرداری مسئولیت مشخصی در اجرای این برنامه داشته باشد. به گفته شمس‌احسان معاونت حمل‌ونقل و ترافیک باید مسیرهای ایمن و پیوسته پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری را توسعه دهد و معاونت خدمات شهری و محیط زیست نیز کیفیت و دسترس‌پذیری بوستان‌ها و فضاهای عمومی را افزایش دهد. معاونت اجتماعی و فرهنگی هم باید با اجرای برنامه‌های محله‌محور زمینه فعالیت بدنی کودکان و نوجوانان و زنان و سالمندان و افراد دارای معلولیت را فراهم کند.
رئیس کمیته ورزش شورای شهر تهران پیشنهاد کرد سازمان ورزش شهرداری مسئولیت هماهنگی این برنامه و شناسایی نیازهای محلات را بر عهده بگیرد. او از شهرداری خواست برنامه پیشنهادی را به شورای شهر ارائه کند و گزارش‌های دوره‌ای اجرای آن نیز در اختیار کمیته ورزش قرار گیرد تا شورا بتواند مشکلات اجرایی و میزان پیشرفت برنامه را بررسی کند.
چمران: شورا منحل‌شدنی نیست
در حاشیه چهارصد و چهلمین جلسه شورای شهر تهران مهدی چمران درباره آینده شورا و زمان برگزاری انتخابات نیز به پرسش خبرنگاران پاسخ داد. او گفت که تا روز گذشته تصمیمی از سوی شورای عالی امنیت ملی درباره انتخابات شوراها اعلام نشده است و شایعات مربوط به احتمال انحلال شورا را رد کرد.
چمران گفت: «زمزمه‌هایی درباره انحلال شورا مطرح شده اما شورا منحل‌شدنی نیست. به این حرف‌ها گوش نکنید. من با وزیر کشور هم صحبت کردم و ایشان این مسئله را تکذیب کرد. چرخ زمان به عقب برنمی‌گردد و شورا منحل‌شدنی نیست.»
او در پاسخ به پرسشی درباره قانونی‌بودن ادامه فعالیت شورا گفت: «کسانی که نمی‌دانند قانون را بخوانند. کسی نمی‌تواند کار غیرقانونی انجام دهد.»
رئیس شورای شهر تهران در تشریح دستور کار جلسه از بررسی اصلاح مقررات سرویس مدارس خبر داد و توضیح داد که براساس ضوابط قبلی هر شرکت موظف بود تا پانزدهم شهریور حداقل ۲۰ خودرو معرفی کند اما تنها چهار شرکت توانسته‌اند این شرط را تأمین کنند. به گفته او سازمان تاکسیرانی درخواست کرده مهلت معرفی خودروها تا پایان آبان تمدید شود و احتمال دارد پیشنهاد کاهش تعداد خودروهای موردنیاز شرکت‌ها نیز مطرح شود. چمران تأکید کرد که موضوع مورد بررسی افزایش نرخ سرویس مدارس نیست بلکه اصلاح مهلت اجرای ضوابط است.
چمران درباره آیین‌نامه دفاتر خدمات الکترونیک شهر نیز گفت که دستورالعمل‌های مصوب شورا باید ملاک فعالیت این دفاتر باشند و شهرداری نیز بر اجرای آنها نظارت کند. او با اشاره به واگذاری بخشی از فعالیت‌های شهرداری به دفاتر خدمات الکترونیک در دهه ۹۰ تأکید کرد که برون‌سپاری نباید به وظایف اصلی شهرداری خدشه وارد کند.
رئیس شورا همچنین در پاسخ به پرسشی درباره احتمال انتشار اطلاعات شهروندان از طریق دفاتر خدمات الکترونیک گفت که موارد مطرح‌شده به تشکیلات مربوط به دفاتر گزارش شده اما آنها این موارد را رد کرده‌اند. به گفته چمران اگر فردی به‌صورت پنهانی مرتکب تخلف شده باشد باید شناسایی و به مراجع قانونی معرفی شود.
نگرانی از دسترسی به اطلاعات دوربین‌های شهری
موضوع امنیت دوربین‌های نظارتی تهران نیز در گفت‌وگوی خبرنگاران با چمران مطرح شد. او در پاسخ به پرسشی درباره ادعای استفاده از اطلاعات دوربین‌های شهری برای رصد مکان‌ها و افراد در جریان حملات نهم اسفند گفت که چنین موضوعی را نشنیده و نمی‌تواند آن را تأیید کند.
چمران در عین حال درباره احتمال دسترسی کشورهای دیگر به اطلاعات دوربین‌های وارداتی توضیح داد که این نگرانی مطرح است و ممکن است از تصاویر برخی دوربین‌ها برای کنترل رفت‌وآمد افراد استفاده شود. او گفت: «تلاش ما این بوده که دوربین‌های خریداری‌شده ساخت داخل باشند و دوربین‌های دیگر نیز به‌شدت کنترل شوند تا چنین شرایطی نداشته باشند.»
رئیس شورای شهر تهران همچنین گفت که محل استقرار برخی مقامات مشخص است و برای شناسایی این مکان‌ها نیازی به دوربین نیست اما نگرانی درباره امکان رصد رفت‌وآمد افراد وجود دارد و به همین دلیل توصیه شده است از خرید دوربین‌هایی که امنیت اطلاعات آنها محل تردید است خودداری شود.
چمران درباره علت به‌روزرسانی دوربین‌های پایتخت نیز گفت که تعداد دوربین‌ها کافی نیست و پلیس راهور از کمبود دوربین‌های پلاک‌خوان و کنترل سرعت خبر داده است. به گفته او شهرداری برای جبران این کمبودها به دنبال افزایش تعداد دوربین‌های شهری است.