تهران در ششمین سال خشکسالی؛ بارشهای پیشرو عقبماندگی ۱۵۰ میلیمتری را جبران کنند؟
«تنها ۱۳۰ میلیمتر بارش در برابر نیاز ۲۸۰ میلیمتری»؛ آیا چند موج بارشی در اردیبهشت میتواند این فاصله را پر کند، یا تهران باید خود را برای یکی از خشکترین سالهای اخیر آماده کند؟
در ارتفاعات شمال تهران، جایی که معمولاً در این روزهای بهاری زمین هنوز بوی رطوبت میدهد، خاک زودتر از همیشه خشک شده است. سدها آرامتر از حد انتظار پر میشوند و رودخانههای فصلی، کمجانتر از سالهای نرمال جریان دارند. این تصویر، فقط یک نوسان فصلی نیست؛ نشانهای از روندی است که حالا به گفته کارشناسان وارد ششمین سال پیاپی خود شده است. احد وظیفه؛ رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، با ترسیم تصویری دقیق از وضعیت بارشها میگوید: تا این مقطع از سال آبی، در حوضه آبریز تهران حدود ۱۲۸ میلیمتر بارندگی ثبت شده؛ رقمی که اگرچه نسبت به ۱۱۰ میلیمتر سال گذشته اندکی بهتر است، اما همچنان فاصله قابلتوجهی با میانگین بلندمدت ۱۹۵ میلیمتری دارد. به بیان ساده، تهران هنوز با حدود ۶۵ میلیمتر کسری بارش مواجه است.
او تأکید میکند که مسئله فقط به امسال محدود نمیشود: «کمبود شدید بارش در سال گذشته که حدود ۵۰ درصد کمتر از حد نرمال بود اکنون با کسری امسال انباشته شده و اثر آن همچنان باقی است.» به همین دلیل، حتی اگر بارشها به حد نرمال برسند، این کمبود بهسادگی جبران نخواهد شد.
در حال حاضر، کسری بارش حدود ۳۵ درصد برآورد میشود. سناریوهای پیشرو نیز چندان امیدوارکننده نیستند:در حالت خوشبینانه، اگر بارشهای اردیبهشت بخشی از کمبود را جبران کند، سال آبی با ۲۰ تا ۲۵ درصد کسری به پایان میرسد. اما در سناریوی بدبینانه، این عدد میتواند به ۳۵ تا ۴۰ درصد برسد؛ وضعیتی که تهران را در میان کمبارشترین سالهای خود قرار میدهد.
در همین حال، پیشبینیها نشان میدهد بارندگیهای دو هفته آینده کمتر از حد معمول خواهد بود، هرچند عبور دو موج بارشی در روزهای آینده میتواند تا حدی شرایط را بهبود دهد. با این حال، الگوی فصلی نیز علیه تهران عمل میکند؛ چراکه بهطور طبیعی از شدت بارشها در اردیبهشت نسبت به فروردین کاسته میشود و با نزدیک شدن به خرداد، این روند نزولی ادامه مییابد.
اما شاید مهمترین نکته، نه فقط کمبود بارش، بلکه ناهماهنگی میان ظرفیت طبیعی و بار جمعیتی تهران باشد. وظیفه در اینباره هشدار میدهد: از نظر اقلیمی، این منطقه برای چنین جمعیتی طراحی نشده است. حتی اگر به میانگین سالانه ۲۸۰ میلیمتر هم برسیم، باز هم با محدودیت منابع آبی مواجه خواهیم بود.
در خوشبینانهترین حالت، برآوردها نشان میدهد حداقل ۱۰۰ میلیمتر کسری بارش تا پایان سال آبی باقی خواهد ماندعددی که نمیتوان آن را با چند سامانه بارشی جبران کرد.