۴۷ هزار ملک در جنگ اخیر در تهران تخریب شد
در بسیاری از مناطق تهران، ساختمانهایی که زمانی محل زندگی بودند، حالا با برچسبهای کارشناسی در چهار رده «A تا D» طبقهبندی شدهاند؛ برخی قابل مقاومسازیاند، برخی نیازمند تخریب کامل. حدود ۴۷ هزار ملک در سطح شهر دچار آسیب شدهاند؛ از این میان، حدود ۳۶ تا ۳۷ هزار واحد در رده نخست آسیب قرار دارند. بخشی دیگر در وضعیت تخریب نیمهاساسی هستند و گروهی نیز در مرحله کارشناسی برای مقاومسازی قرار گرفتهاند.
در حالیکه مدیریت شهری از آسیبدیدگی دهها هزار واحد مسکونی در تهران خبر میدهد اعلام کرده است که روند بازسازی اتکاء به مجوزهای تسهیلشده و بستههای حمایتی مالی آغاز شده؛ روندی که به گفته مسئولان «ناگزیر و فوری» است، اما همزمان پرسشهایی درباره کیفیت ساخت، عدالت شهری و تابآوری آینده شهر را برجسته کرده است. در سطح شهر نشانههای بحران هنوز از چهره تهران پاک نشده است. ساختمانهایی با برچسبهای کارشناسی، در چهار سطح آسیب «A تا D» دستهبندی شدهاند؛ برخی قابل مقاومسازی و برخی نیازمند تخریب کامل.نصرالله آبادیان معاون شهرسازی شهردار تهران در توضیح وضعیت میگوید: «حدود ۴۸ هزار ملک در تهران آسیب دیدهاند؛ از این میان ۳۶ تا ۳۷ هزار واحد در رده نخست آسیب قرار دارند.»
او تأکید میکند که بخشی از واحدها در وضعیت تخریب نیمهاساسی هستند و گروهی نیز هنوز در مرحله کارشناسی قرار دارند.به گفته او، برای جلوگیری از توقف روند بازسازی، «صدور مجوزها خارج از تشریفات اداری و با روشهای سادهتر در حال انجام است.»
در کنار این روند، بستههای حمایتی مالی نیز تعریف شده است؛ از جمله تا سقف ۲ میلیارد تومان برای بازسازی هر واحد و ۴۰۰ میلیون تومان برای تأمین لوازم اولیه.
مدیریت بحران؛ ۷۵۰ میلیارد تومان برای ناوگان آواربرداری
در بخش دیگری از مدیریت شهری، تمرکز بر بازسازی توان واکنش بحران قرار گرفته است. محسن قضاتلو، مدیرعامل سازمان پسماند میگوید: «پس از تجربه جنگ ۱۲ روزه، مشخص شد که باید ناوگان آواربرداری را بهطور کامل نوسازی کنیم.» به گفته او، برای این هدف «۷۵۰ میلیارد تومان هزینه شده است» که از منابع شهرداری، سازمان داخلی و همچنین برنامه توسعه سازمان ملل تأمین شده است.
او در تشریح عملکرد میافزاید: «در ۴۰ روز، حدود ۶۵۰ مأموریت عملیاتی انجام شد و ۱۷۰۰ دستگاه ماشینآلات در ۱۱ نقطه شهر مستقر شدند.» اما او در عین حال به یک واقعیت دیگر هم اشاره میکند: «حدود ۱۸ میلیارد تومان خسارت به ماشینآلات وارد شد.» در بافت تاریخی تهران، مسئله شکل متفاوتی دارد. در کوچههای سنگلج، خانههایی که روزی محل زندگی بودند، امروز به انبار و کارگاه تبدیل شدهاند.
یکی از کارشناسان شهری میگوید: «این منطقه نه اجازه نوسازی کامل دارد و نه میتواند با این وضعیت ادامه بدهد.» در بازدید مشترک مدیران شهری و میراث فرهنگی، بحث بر سر بازنگری در طرح حصار ناصری و اصلاح ضوابط ساختوساز مطرح شده است.یکی از مدیران میراث فرهنگی در این بازدید تأکید میکند: «اگر روند تصویب نماها کوتاه نشود، عملاً هیچ نوسازیای در بافت تاریخی اتفاق نمیافتد.» اما در سوی دیگر، نگرانی متفاوتی وجود دارد؛ اینکه تسهیل بیش از حد، به از بین رفتن هویت تاریخی منجر شود.
۴۷ هزار واحد؛ شهری که همزمان تخلیه و بازسازی میشود
شهردار تهران، علیرضا زاکانی هم در تشریح ابعاد بحران میگوید:«حدود ۳۷ هزار واحد خسارت جزئی دیدهاند، ۵۹۰۰ واحد خسارت زیر ۵۰۰ میلیون تومان دارند و ۱۳۰۰ واحد با خسارت سنگین مواجهاند.» او اضافه میکند: «۸۷۱ واحد نیازمند مقاومسازی هستند و تاکنون کارشناسی ۲۸ هزار واحد انجام شده است.»
در حوزه اسکان نیز به گفته او «حدود ۶۵۰۰ نفر در ۴۵ هتل مستقر شدهاند.»زاکانی تأکید میکند: «تجربه جنگ ۱۲ روزه به ما کمک کرد تا اینبار با آمادگی بیشتری وارد عمل شویم.» با این حال، نمایندگان مجلس نیز نگرانیهای خود را مطرح کردهاند؛ از نحوه جبران خسارت اموال شخصی تا وضعیت شهرهای اطراف تهران.تهران امروز در سه جبهه حرکت میکند: اسکان اضطراری، بازسازی میانمدت و اصلاح زیرساختهای بلندمدت.
یکی از مدیران شهری میگوید: «شهر دیگر نمیتواند منتظر شرایط ایدهآل بماند؛ باید همزمان خراب کند، بسازد و اسکان بدهد.» اما همین جمله، خلاصه تمام تناقض موجود است؛ سرعت در برابر کیفیت، ضرورت در برابر استاندارد.اما همانطور که یکی از کارشناسان شهری میگوید: «سؤال اصلی این نیست که چقدر سریع میسازیم؛ سؤال این است که چه چیزی را داریم دوباره میسازیم.»