تهران برای نجات درختان به پساب رو آورد
بحران آب فضای سبز تهران سالها با حفر چاه و آبرسانی مقطعی مدیریت شده است. حالا شورای شهر از مجموعهای از خطوط انتقال و تصفیهخانهها میگوید که قرار است پساب را جایگزین بخشی از منابع آب فعلی کند.
در سالهای گذشته در تهران درخت کاشته شده بیآنکه همیشه آب پایدار آن را تامین شده باشد. نتیجه این شیوه را میتوان در بوستانهای جنگلی مانند چیتگر و سرخهحصار دید. عرصههایی که به گفته مهدی پیرهادی طی چند دهه چند صد هزار اصله درخت در آنها کاشته شده اما بخشی از این درختان به دلیل حل نشدن مسئله آب از بین رفتهاند. حالا مدیریت شهری میگوید مسیر دیگری را برای آبیاری فضای سبز دنبال میکند و بخش مهمی از آن بر انتقال پساب تصفیهخانههای تهران استوار است. مهدی پیرهادی رئیس کمیسیون سلامت محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران میگوید چند پروژه تا پایان شهریور به بهرهبرداری میرسد و با ساخت سه تصفیهخانه جدید نیز در سالهای آینده ۵۲ میلیون مترمکعب پساب به منابع آبی فضای سبز پایتخت اضافه خواهد شد.
پیرهادی در صحن شورای شهر امروز گفت که تقریبا هر هفته جلساتی میان شورا و شهرداری درباره تامین آب فضای سبز برگزار شده و شهرداری نیز با تمام توان پروژهها را دنبال کرده است. به گفته او همکاری شرکت آب و فاضلاب در مقطعی با مشکلاتی همراه بود اما اکنون شرایط تغییر کرده و چند خط انتقال در آستانه بهرهبرداری قرار گرفتهاند.
یکی از این پروژهها تصفیهخانه صاحبقرانیه است که در حال حاضر ۸۰۰ هزار مترمکعب پساب تولید میکند. خط انتقال این تصفیهخانه ۲ هزار و ۶۵۰ متر طول دارد و براساس اعلام رئیس کمیسیون سلامت شورای شهر قرار است تا ۲۰ روز آینده به بهرهبرداری برسد.
در زرگنده نیز سالانه یک میلیون و ۸۰۰ هزار مترمکعب پساب تولید میشود. برای انتقال این آب شبکهای به طول سه هزار و ۵۰۰ متر در دست اجراست و قرار است ایستگاه پمپاژ و مجموعه عملیات اجرایی پروژه تا پایان شهریور تکمیل شود.
اما یکی از بزرگترین پروژههای پیشبینیشده برای غرب تهران به تصفیهخانه خرگوشدره مربوط میشود. پیرهادی ظرفیت اسمی این تصفیهخانه را ۱۰ میلیون مترمکعب اعلام کرده است. زمینی که پس از چند سال پیگیری میان منابع طبیعی و شهرداری در اختیار شرکت آب و فاضلاب قرار گرفته و شورای شهر نیز برای اجرای پروژه آن بودجه پیشبینی کرده است. به گفته پیرهادی این حجم از پساب میتواند بخشی از مشکل آبرسانی فضای سبز مناطق ۵ و ۲۲ را برطرف کند.
در غرب و جنوب غرب تهران نیز تصفیهخانه فیروز بهرام قرار است بخشی از نیاز آبی چهار منطقه را پوشش دهد. این تصفیهخانه سالانه ۱۱.۴ میلیون مترمکعب پساب تولید میکند. از این میزان ۴.۵ میلیون مترمکعب برای منطقه ۲۱ و ۴.۳ میلیون مترمکعب برای منطقه ۱۸ در نظر گرفته شده است. شبکه انتقال این پروژه ۹ هزار و ۷۰۰ متر طول دارد و ایستگاه پمپاژ و مخزن هزار مترمکعبی آن قرار است تا ۱۰ روز آینده به بهرهبرداری برسد. باقی ظرفیت نیز برای مناطق ۱۰ و ۱۷ در نظر گرفته شده و وعده بهرهبرداری از آن تا پایان شهریور داده شده است.
این پروژه البته بدون وقفه پیش نرفته است. پیرهادی میگوید اجرای ایستگاه پمپاژ فیروز بهرام به دلیل همکاری نکردن یکی از مجموعههای بیرونی حدود هفت تا هشت ماه متوقف مانده بود و این مانع با حضور مدیرعامل جدید شرکت آب و فاضلاب برطرف شد.
پروژه دیگری که سهم قابل توجهی در تامین آب فضای سبز جنوب تهران دارد خط انتقال پساب تصفیهخانه جنوب است. ظرفیت انتقال این خط سالانه ۱۶.۵ میلیون مترمکعب اعلام شده که ۱۲ میلیون مترمکعب آن به منطقه ۲۰ و ۴.۵ میلیون مترمکعب به منطقه ۱۵ اختصاص پیدا میکند. طول شبکه این پروژه ۱۱ کیلومتر است و ایستگاه پمپاژ و مخزن سه هزار مترمکعبی نیز برای آن پیشبینی شده است. براساس برنامه اعلامشده این خط باید تا پایان شهریور وارد مدار شود.
در شمال شرق تهران نیز خط انتقال تصفیهخانه شهرک شهید محلاتی به طول ۶ هزار و ۱۴۰ متر به بهرهبرداری رسیده است. ظرفیت اسمی این تصفیهخانه دو میلیون مترمکعب است اما در حال حاضر حدود یک میلیون مترمکعب پساب تولید میکند. پیرهادی میگوید انتقال پساب این تصفیهخانه برای آبیاری فضای سبز در همین دوره مدیریت شهری انجام شده است.
یکی دیگر از پروژههای مورد اشاره رئیس کمیسیون سلامت شورای شهر انتقال پساب تصفیهخانه شهر لواسان است. پروژهای که به گفته او چند سال با موانع اجرایی روبهرو بود و پس از پیگیری معاونت عمرانی استانداری و مسئولان مربوط مسیر اجرای آن باز شد. لولهگذاری این پروژه اکنون در حال انجام است و در صورت تکمیل آن امکان آبیاری ۵۲۰ هزار اصله درخت در ارتفاعات مناطق یک و چهار فراهم خواهد شد. زمان اعلامشده برای تکمیل این پروژه نیز حداکثر پایان شهریور است.
برنامه مدیریت شهری تنها به خطوطی که اکنون در دست اجرا هستند محدود نمیشود. ساخت سه تصفیهخانه سرخهحصار و لویزان و دستواره نیز به شهرداری تهران سپرده شده است. پیرهادی میگوید شرکت آب و فاضلاب برای اجرای این سه پروژه به حدود ۱۵ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز داشت و در نهایت شهردار تهران مسئولیت ساخت آنها را پذیرفت و تفاهمنامه مربوط نیز امضا شد. طراحی و مراحل مقدماتی این پروژهها در حال پیگیری است و بهرهبرداری از آنها برای سالهای آینده پیشبینی شده است.
عدد نهایی این برنامه قابل توجه است. براساس اعلام پیرهادی تنها سه تصفیهخانه سرخهحصار و لویزان و دستواره در صورت ساخت میتوانند سالانه ۵۲ میلیون مترمکعب پساب به منابع آبی فضای سبز تهران اضافه کنند. او معتقد است با تکمیل این پروژهها مسئله آب فضای سبز در چند سال آینده به شکل اساسی حل خواهد شد.
تجربه چیتگر و سرخهحصار نشان داده است کاشت درخت بدون تامین آب پایدار نمیتواند به حفظ فضای سبز منجر شود. خود پیرهادی نیز به همین تجربه اشاره میکند و میگوید در گذشته ابتدا درخت کاشته شد و بعد مسئله آب مورد توجه قرار گرفت اکنون قرار است ترتیب این مسیر تغییر کند.