تجمع برای تماشا؛ مانعی مرگبار در عملیاتهای امداد در تهران
معاون عملیات سازمان آتشنشانی تهران معتقد است: فیلمبرداری و ازدحام مردم باعث تأخیر در عملیات و حتی گاهی افزایش تلفات شده با این حال، فرهنگ عمومی هنوز میان «تماشا» و «همیاری» تفاوتی جدی قائل نیست.
در خیابانهای تهران، حادثه که رخ میدهد، جمعیت هم زودتر از نیروهای امدادی میرسد. موبایلها بالا میروند، دوربینها روشن میشوند و لایوها شروع میشوند؛ اما همین چند دقیقه کنجکاوی، میتواند به بهای جان انسانها تمام شود.
حسن سیفی، معاون عملیات سازمان آتشنشانی تهران، در گفتوگویی با خبرگزاری ایسنا میگوید نیروهایش بارها با ازدحام غیرضروری مردم در محل حادثه روبهرو شدهاند: بعضی افراد مسیر را میبندند و فقط در حال فیلمبرداری یا پخش زنده هستند، در حالی که جان انسانها در خطر است.
به گفتهی او، زمان رسیدن نیروهای امدادی به محل حادثه نقشی حیاتی در نجات جان افراد دارد. هر ثانیه در عملیات امدادرسانی مهم است. وقتی شهروندان راه خودروهای امدادی را میبندند یا در مسیر حرکت تجمع میکنند، عملاً مانع نجات جان دیگران میشوند.
این پدیده که در سالهای اخیر با گسترش استفاده از تلفنهای هوشمند شدت گرفته، حالا به یکی از چالشهای جدی امدادرسانان در پایتخت بدل شده است. از تصادفهای رانندگی گرفته تا آتشسوزی در ساختمانها، جمعیت تماشاگر اغلب پیش از نیروهای امدادی حاضر است و با کنجکاوی، هیجان یا انگیزه انتشار در شبکههای اجتماعی، به بخشی از صحنه حادثه تبدیل میشود.
سیفی میگوید این مسئله تنها مشکل آتشنشانی نیست: اورژانس، هلال احمر و پلیس هم با همین مانع روبهرو هستند. همکاری شهروندان در بحرانها یک ضرورت انسانی است، نه یک لطف. او تأکید میکند که رعایت قوانین امدادی و حفظ فاصله از محل حادثه، نوعی مسئولیت اخلاقی و اجتماعی است:باید همیشه به یاد داشته باشیم که حادثه میتواند برای هرکسی اتفاق بیافتد. آنوقت دوست داریم دیگران مانع رسیدن امداد به ما شوند؟
در ایران قونین مشخصی برای جلوگیری از سد راه امدادگران وجود دارد، اما به گفتهی معاون عملیات آتشنشانی، مشکل اصلی در نبود قانون نیست بلکه در رعایت نکردن آن است.اگر مردم خودشان قوانین را اجرا کنند، دیگر نیازی به مجازات نیست. آگاهی عمومی مهمتر از هر جریمهای است.
نیروهای آتشنشانی در گزارشهای داخلی خود از موارد متعددی سخن گفتهاند که در آنها فیلمبرداری و ازدحام مردم باعث تأخیر در عملیات و حتی گاهی افزایش تلفات شده است. با این حال، فرهنگ عمومی هنوز میان «تماشا» و «همیاری» تفاوتی جدی قائل نیست.
سیفی ادامه می دهد : خواهش ما از شهروندان این است که مانع کار امدادگران نشوند. کمک واقعی گاهی فقط یعنی کنار رفتن و فضا دادن. هرکدام از ما ممکن است روزی در همان موقعیت باشیم و به دیگران نیاز داشته باشیم.
در شهری که هر روز حادثهای در آن رخ میدهد، شاید نجات جان یک نفر، تنها به اندازه چند قدم عقب رفتن جمعیت فاصله داشته باشد.