سازمان جهانی بهداشت: مصرف نمک همچنان یکی از بزرگترین تهدیدهای سلامت جهان است
سازمان جهانی بهداشت نسخه دوم بسته فنی «تغییر عادت نمک» را برای کاهش مصرف سدیم منتشر کرد. هدف، حمایت از کشورها برای کاهش مصرف نمک است؛ چراکه میانگین مصرف جهانی بیش از دو برابر حد مجاز بوده و سالانه ۱.۷ میلیون قربانی میگیرد.
سازمان جهانی بهداشت (WHO) امروز دومین نسخه از بسته فنی «تغییر عادت نمک» (SHAKE the salt habit) را منتشر کرد. این بسته برای حمایت از کشورها در تسریع تلاشهایشان برای کاهش مصرف بالای نمک (یکی از تهدیدهای بزرگ سلامت جهانی) طراحی شده است.
بیشتر مردم جهان سدیم زیادی مصرف میکنند و در محیطهایی زندگی میکنند که منجر به مصرف بیش از حد میشود. بسته SHAKE مجموعهای از سیاستهای اثباتشده را ارائه میدهد تا به دولتها در محافظت از مردم و نجات جانها کمک کند.
خطری که افراد به تنهایی نمیتوانند کنترل کنند
در سطح جهانی، میانگین مصرف سدیم بیش از دو برابر حد توصیه شده سازمان جهانی بهداشت تخمین زده میشود؛ حدی که معادل ۲۰۰۰ میلیگرم در روز، یا ۵ گرم نمک و حدود یک قاشق چایخوری است. این مصرف بالا در سال ۲۰۲۳ عامل ۱.۷ میلیون مرگ بوده است.
مصرف بیش از حد سدیم یکی از عوامل اصلی خطر تغذیهای برای فشار خون بالا و بیماریهای قلبی-عروقی در جهان است. اگرچه راهنماییهای بهداشت عمومی اغلب بر کاهش مصرف نمک تاکید دارند، محیطهای غذایی، چالشهای مداومی ایجاد میکنند؛ زیرا سطوح بالای سدیم در غذاهای فرآوریشده، بستهبندیشده و اغلب غذاهای خیابانی وجود دارد.
جهان همچنان از مسیر دستیابی به هدف جهانی کاهش مصرف سدیم (۳۰ درصد تا سال ۲۰۳۰) فاصله دارد. در حال حاضر تنها ۲۸ درصد از جمعیت جهان در کشورهایی زندگی میکنند که سیاستهای اجباری برای کاهش سدیم دارند.
بسته فنی بهروزرسانی شده SHAKE که در «هفته آگاهی از نمک ۲۰۲۶» منتشر شده، پاسخی به نیاز فوری برای اقدامات قویتر و موثرتر دولتی برای حفاظت از سلامت عمومی است.
دکتر «لوس ماریا د رگیل»، مدیر گروه تغذیه و ایمنی مواد غذایی در سازمان جهانی بهداشت گفت: «مصرف بیش از حد نمک همچنان یکی از مهمترین علل قابل پیشگیری مرگ در جهان است. اجرای سیاستهای اجباری برای کاهش مصرف سدیم یکی از مقرونبهصرفهترین اقداماتی است که کشورها میتوانند برای محافظت از مردم در برابر بیماریهای قلبی-عروقی انجام دهند.»
او افزود: «با نسخه بهروزرسانی شده SHAKE، سازمان جهانی بهداشت کشورها را به ابزارهای عملی و مبتنی بر شواهد مجهز میکند تا اقدام قاطع و تحت رهبری دولت را انجام دهند و از میلیونها مرگ سالانه جلوگیری کنند.»
جهتگیری قویتر و عملی
برنامه «تغییر عادت نمک» یک راهنمای گامبهگام واضح برای کاهش مصرف سدیم جمعیت است. این راهنما آخرین راهنماییهای مبتنی بر شواهد، ابزارهای عملی و نمونههای کشوری را گرد هم میآورد که از طریق یک فرآیند مشترک گسترده جمعآوری شدهاند. بسته SHAKE تاکید زیادی بر رویکردهای اجباری و تحت رهبری دولت و یک مدل برنامه ساختاریافته برای حمایت از اقدام هماهنگ ملی دارد و مداخلات را در چارچوبی منسجم سازماندهی میکند که توسط مخفف SHAKE تعریف میشود: پایش و نظارت (Surveillance)، هدایت صنعت (Harness industry)، تصویب استانداردهای برچسبگذاری و بازاریابی (Adopt standards for labelling and marketing)، آگاهی (Knowledge) و محیط (Environment). مهمتر اینکه بسته بهروزرسانی شده SHAKE شامل راهنمایی در مورد مدیریت تضاد منافع با صنایع غذایی است و به صراحت بیان میکند که صنعت نباید سیاستهای بهداشت عمومی را تعیین کند. این بسته توضیح میدهد که چگونه باید محصولات مضر برای سلامتی که حاوی مقادیر بالای نمک اضافه هستند را تنظیم و کاهش داد و همچنین پیوستهای مفصلی در مورد جمعآوری دادهها، اجرا و مقابله با استدلالهای رایج صنعت ارائه میدهد.
«شی یین»، هماهنگکننده واحد ارتقای سلامت و سیاست و سرپرست موقت واحد تغذیه و ایمنی مواد غذایی دفتر منطقهای سازمان جهانی بهداشت در غرب اقیانوس آرام، گفت: «نسخه دوم SHAKE یک منوی عملی از اقدامات ارائه میدهد که کشورها میتوانند به راحتی آن را به کار گیرند. این بسته شامل راهنمایی گامبهگام روشن و فرصتهای قوی برای تقویت رویکردهای اجباری به منظور کاهش مصرف بالای نمک در منطقه است.»
وی افزود: «چندین کشور در منطقه غرب اقیانوس آرام از SHAKE برای اطلاعرسانی به تلاشهای کاهش نمک خود استفاده کردهاند که بر اساس دادهها و تجربیات خاص هر کشور است. ما مشتاقانه منتظریم تا کشورهای بیشتری از این رویکرد پیروی کنند.»
یک بسته عملی از اقدامات اثباتشده
بسته «تغییر عادت نمک» آخرین دستورالعملهای سازمان جهانی بهداشت و مداخلات موسوم به «بهترین خرید» را برای پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر در قالبی ساختاریافته گرد هم میآورد. این بسته شامل تعیین حداکثر محدودیتها یا اهداف برای محتوای سدیم در غذاهای از پیش بستهبندیشده (بازفرمولاسیون مواد غذایی) است. همچنین برچسبگذاری در جلوی بسته را پوشش میدهد که اطلاعات تفسیری درباره محتوای سدیم را به همراه اعلام اجباری فراهم میکند. از دیگر مؤلفههای آن میتوان به سیاستهای تهیه و خدمات غذایی برای محدود کردن غذاهای پر سدیم در محیطهای عمومی، سیاستهای محدودیت بازاریابی مواد غذایی به منظور حفاظت از کودکان و اعمال مالیات بر غذاهای ناسالم اشاره کرد. بسته «تغییر عادت نمک» همچنین شامل ارتباطات تغییر رفتار و کمپینهای رسانهای جمعی و نیز جایگزینهای نمک با سدیم پایینتر (LSSS) است که نمک معمولی را در محیطهای مناسب جایگزین میکنند. سازمان جهانی بهداشت از سیاستگذاران میخواهد با تعیین اهداف ملی کاهش سدیم، متعهد به اقدام قاطع شوند و برنامههای جامعی با سیاستها و مداخلاتی توسعه دهند که محیطهای غذایی را متحول کند تا کاهش مصرف نمک قابل دستیابی باشد.