استفاده از شبکههای اجتماعی در سنین پایینتر با افت عملکرد تحصیلی کودکان مرتبط است
پژوهشی جدید نشان میدهد دانشآموزانی که در ۱۱ تا ۱۲ سالگی وارد شبکههای اجتماعی میشوند، در برخی آزمونهای درسی نسبت به همسالانی که با چند سال تاخیر از شبکههای اجتماعی استفاده میکنند، نتایج ضعیفتری کسب میکنند.
بر اساس پژوهشی جدید کودکانی که همزمان با آغاز دوره متوسطه حساب کاربری در شبکههای اجتماعی ایجاد میکنند، در آزمونهای درسی عملکرد ضعیفتری نسبت به کودکانی دارند که ورود به این فضا را چند سال به تاخیر میاندازند. پژوهشگران احتمال میدهند بررسی مداوم پیامها و بهروزرسانیها یکی از عوامل اصلی حواسپرتی بسیاری از دانشآموزان باشد.
بر اساس این مطالعه، دانشآموزانی که نخستین حساب شبکه اجتماعی خود را در سن ۱۱ تا ۱۲ سالگی ایجاد کرده بودند، در آزمونهای ریاضی و خواندن امتیازهای پایینتری نسبت به کسانی کسب کردند که چند سال بعد وارد این فضا شدند. تفاوت عملکرد دو گروه در سن ۱۶ سالگی، معادل حدود شش ماه عقبماندگی تحصیلی ارزیابی شده است.
البته این پژوهش ثابت نمیکند که شبکههای اجتماعی مستقیما عامل این افت عملکرد هستند، اما پژوهشگران عوامل دیگری را در نظر گرفتند که میتوانستند نتایج را تحت تاثیر قرار دهند؛ از جمله عملکرد تحصیلی دانشآموزان پیش از استفاده از شبکههای اجتماعی، ساختار خانواده و سطح تحصیلات والدین.
«مارکو گویی»، پژوهشگر ارشد این مطالعه از دانشگاه میلان-بیکوکا در ایتالیا، گفت: «فکر میکنم اکنون میدانیم که با یک مشکل مواجه هستیم؛ مشکلی پیچیده که به نحوه طراحی این پلتفرمها مربوط میشود. پژوهش ما نشان میدهد که دستکم در دوره پیش از نوجوانی، این شبکههای اجتماعی میتوانند مشکلساز باشند.»
گویی و همکارانش در این تحقیق، دادههای مربوط به عادتهای استفاده از شبکههای اجتماعی و نتایج آزمونهای استاندارد ریاضی، زبان ایتالیایی و زبان انگلیسی بیش از پنج هزار دانشآموز ایتالیایی را بررسی کردند.
نتایج نشان داد دانشآموزانی که نخستین حساب شبکه اجتماعی خود را در ۱۱ یا ۱۲ سالگی ایجاد کرده بودند، در آزمونهای سنین ۱۳ تا ۱۴ سالگی عملکرد ضعیفتری نسبت به دانشآموزانی داشتند که تا دستکم ۱۴ سالگی صبر کرده بودند.
این فاصله در امتیازها در سنین ۱۵ تا ۱۶ سالگی هم باقی ماند؛ در درس زبان ایتالیایی ثابت ماند و در درس ریاضی افزایش یافت.
پژوهشگران در مقالهای که در مجله علمی Nature Human Behaviour منتشر شده است، میگویند این تفاوت تقریبا معادل آن است که دانشآموزانی که زودتر وارد شبکههای اجتماعی شدهاند، حدود شش ماه از آموزش مدرسهای عقب افتاده باشند.
به بیان دیگر، مزیت دانشآموزانی که استفاده از شبکههای اجتماعی را به تاخیر انداختند، تقریبا نیمی از پیشرفتی بوده که با کلاسهای تقویتی فشرده و پرهزینه به دست میآید.
در حالی که تفاوت عملکرد در درس ریاضی و زبان ایتالیایی مشاهده شد، پژوهشگران تاثیری بر یادگیری زبان انگلیسی پیدا نکردند. آنها احتمال میدهند دلیل این موضوع آن باشد که بخش زیادی از محتوای شبکههای اجتماعی به زبان انگلیسی است و به شکل غیرمستقیم فرصت مواجهه و تمرین این زبان را برای دانشآموزان فراهم میکند.
یکی از مهمترین عوامل پیشبینیکننده فاصله عملکردی میان دانشآموزان، تعداد دفعاتی بود که آنها در طول روز و شب تلفن همراه خود را بررسی میکردند. این موضوع نشان میدهد که چک کردن مداوم شبکههای اجتماعی احتمالا دستکم بخشی از دلیل افت عملکرد تحصیلی است.
گویی توضیح داد: «ما احتمال میدهیم یکی از سازوکارهای اصلی، حالت دائمی آمادهباشی باشد که استفاده از شبکههای اجتماعی در تلفن همراه در زندگی نوجوانان ایجاد میکند؛ نیاز مداوم به بررسی پیامها، اینکه ببینند آیا اتفاقی در دنیای آنلاین رخ داده است یا نه، حتی زمانی که درگیر فعالیتی در دنیای واقعی اطراف خود هستند.»
او افزود: «این وضعیت باعث میشود فرد حضور کمتری در فضای واقعی خانواده یا خانه داشته باشد. از نظر شناختی نیز ممکن است به معنای درگیری کمتر با فعالیتهایی باشد که نیازمند زمان و تمرکز هستند؛ مانند انجام تکالیف برای یک دانشآموز در این سن.»
این پژوهش در شرایطی منتشر شده است که بریتانیا در آستانه اجرای ممنوعیت استفاده از شبکههای اجتماعی برای افراد زیر ۱۶ سال قرار دارد؛ اقدامی که پس از اجرای ممنوعیت مشابه در استرالیا مطرح شده است.
گویی از تعیین محدودیت سنی برای شبکههای اجتماعی حمایت میکند، اما معتقد است ممنوعیت کامل یک «سیاست اضطراری» است و باید همزمان تلاش بیشتری برای ایمنتر کردن پلتفرمها و کاهش ویژگیهای اعتیادآور آنها انجام شود.
او گفت: «برای کودکان پیش از دوره نوجوانی، باید تلاش کنیم اهمیت اجتماعی این محیطها را کاهش دهیم.»
«دنیس اوگرین»، استاد روانپزشکی کودک و نوجوان در دانشگاه کوئین مری لندن، گفت این پژوهش به شواهد فزایندهای اضافه میکند که نشان میدهند سن آغاز استفاده از شبکههای اجتماعی ممکن است بر رشد آموزشی جوانان تاثیر بگذارد.
او افزود: «پیام این پژوهش برای والدین، مربیان و سیاستگذاران الزاما ممنوع کردن شبکههای اجتماعی نیست، بلکه حمایت از جوانان برای ایجاد عادتهای سالم هنگام تعامل با این فضاهاست.»
منبع: گاردین