موج استعفای پرستاران؛ بحران از بیمارستان به دانشگاه رسیده است
نایب رئیس شورای عالی نظام پرستاری، درباره استعفای پرستاران می‌گوید: «پیش‌تر هشدار داده بودیم که اگر اقدام عملی نکنیم بالاخره این اتفاقات خواهد افتاد ولی متاسفانه بی‌توجهی صورت گرفت.»
تجمع‌های اعتراضی و صنفی پی‌درپی کادر درمان، گفت‌وگوها و پیگیری‌های متعدد در سال‌ها و ماه‌های گذشته بی‌پاسخ ماند و در نهایت بسیاری از پرستاران با وجود علاقه به شغل، مجبور به امضای نامه استعفا شدند. این روزها شبکه‌های مجازی پر است از پست‌هایی از نیروهای کادر درمان با محتوای استعفا و پیشنهاد مهاجرت به کشورهایی که حقوق پرستاران در آن چندین برابر ایران است. پرستاران خسته حالا به گزینه‌های دیگری فکر می‌کنند.
شهریور امسال احمد نجاتیان، رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری از کمبود حداقل ۱۰۰ هزار نیروی پرستاری در کشور خبر داده بود. همچنین محمد شریفی مقدم، دبیرکل خانه پرستار، نسبت به تبعات خانه‌نشینی ۶۰ تا ۷۰ هزار پرستار، هشدار داد. بعد از اعلام این آمارها موجی از استعفای پرستاران شکل گرفت که یوسف رحیمی، نایب رئیس اول شورای عالی نظام پرستاری می‌گوید: «از این موج ناراحتیم و باید یک بازطراحی در ساختار جبران خدمت و نظام پرداخت داشته باشیم. باید با ارزش‌گذاری مجدد برای هر خدمتی که چقدر و چه مبلغی ارزش دارد، آن را واقعی کنیم.»
به گفته او این‌ها در برنامه هفتم توسعه آمده و انجام آن تکلیف دولت است: «ضرورت بازنگری به همه گروه‌ها وجود دارد و نظام پرداختی که همه بیمه‌ها و مردم در آن دیده شوند. سهم کسانی که ارائه‌دهنده خدمت هستند هم در نظر گرفته شود.»
رحیمی نظام پرستاری را پیشنهاد‌دهنده می‌داند نه معجزه‌گر: «مجری پیشنهادات ما وزارت بهداشت، سازمان برنامه و سازمان اداری استخدامی هستند که باید پاسخگوی این اتفاقات باشند.»
دستمزد ناچیز دلیل خروج پرستار از کار است
نیروهای کادر درمان موقع استعفا ویدئوهایی را به اشتراک گذاشته‌اند که خستگی از فشار شیفت‌های طولانی را به نمایش می‌گذارد و در مقابل آن، از حقوقی می‌گویند که کفاف زندگی را نمی‌دهد.
نایب رئیس شورای عالی نظام پرستاری توضیح می‌دهد: «دستمزد پرستار در بخش جراحی برای 24 ساعت مراقبت از بیمار، حدود 600 هزار تومان است. آیا این عدد در مقایسه با خدمات دیگر در کشور منطقی است؟ پرستار 60 درصد از این رقم را دریافت می‌کند که ناچیز است.»
به گفته رحیمی یک نیروی جوان پرستار با حقوق 20 تا 22 میلیون و تعرفه پرستاری نهایتا 30 میلیون تومان درآمد دارد. با این مبلغ چطور می‌خواهد در کلانشهر یا اصلا شهر کوچک زندگی کند؟
او ادامه می‌دهد: «پیشنهاد ما صددرصد افزایش بسته مراقبتی است یعنی ارزش مراقبت در 24 ساعت در بخش جراحی اگر 11.3 کا است به 22.6 کا برسد. قسمت بعدی ارزش ریالی است که باید بر اساس تورم و اعلام بانک مرکزی به روز شود. این یعنی اصلاح نظام تعرفه‌گذاری در حوزه پرستاری.»
چرا حقوق پرستاران کم است؟
نایب رئیس نظام پرستاری تعیین حقوق و دستمزد کنونی را نوعی کج‌سلیقگی می‌داند: «در افزایش حقوق سال 1405 حقوق کارگری را افزایش دادیم و حقوق کارمندی را روی 20 درصد ثابت کردیم که باعث به هم ریختگی عجیب و غریبی شد. کارمند دولت الان احساس بی‌ارزشی می‌کند.»
او می‌گوید: «سرپرستار ما نسبت به نیروی خدماتی کمتر حقوق می‌گیرد. این اتفاق، دلیل خروج پرستار از کار است و اثرات آن گریبانگیر نظام سلامت می‌شود. این در حالی است که در حال حاضر کشور در موقعیتی است که به خدمات پرستاران بیشتر از همیشه نیاز دارد و ما همچنان در بحرانیم.»
براساس اعلام او با توجه به ساعت کاری جدید دولت یعنی 8 تا 13 کارمندان اداری ماهانه 100 ساعت کار می‌کنند. پرستاران طبق قانون باید کمتر از بقیه کار کنند، الان حداقل چند درصد بیشتر کار می‌کنند.
امیری، پرستار بیمارستانی در قائم‌شهر بعد از واریز آخرین تعرفه‌اش نوشته است: «واقعا نمی‌رزید؛ آن همه درس خواندن، شیفت‌های سخت و شب‌بیداری‌ها و آخرش هم این حقوق.»
اسماعیل شریعتی، فعال صنفی حوزه پرستاران در این باره توضیح می‌دهد: «حقوق پرستار نسبت به سختی کارش به شدت پایین است و راحت گذشتن از کنار این موضوع، فرایند ترک کار و مهاجرت را بیشتر می‌کند.»
به گفته او دولت باید یک راهکار اصولی برای این موضوع داشته باشد. صحبت کردن درباره این موضوع دیگر ضرورتی ندارد و باید وارد عمل شد؛ تا کی می‌شود از کمبود حقوق پرستاران فقط حرف زد و کاری نکرد.
رحیمی، نایب رئیس نظام پرستاری می‌گوید: «اضافه‌کاری یک بار ترمیم شد ولی الان کیفیت خودش را دوباره از دست داده است؛ اضافه‌کار ساعتی 100 هزارتومان و برای یک شیفت هفت ساعته، 700 هزار تومان است. در شهری مثل تهران با این پول بروی بیمارستان و برگردی خانه تمام می‌شود. با این وضع چطور انتظار داریم که پرستار بیاید برای ما کار کند.»
او درباره اقدامات وزارت بهداشت گفت: «مدام در مصاحبه‌ها می‌گوییم اضافه‌کاری را دو و نیم برابر کرده‌ایم اما تورم ارزش آن را از بین برده است. آقای ظفرقندی زحمات زیادی کشیده‌اند اما حقوق کارمندان دولت باید با وضعیت تورمی به صورت فصلی بازنگری شود.»
دانشجویان پرستاری ناامید شده‌اند
پرستاران جوان که هنوز وارد بازار کار نشده‌اند در واکنش به استعفای پرستاران از بی‌انگیزگی خود برای ورود به بیمارستان خبر می‌دهند. امید، دانشجوست و میلی به شروع پرستاری ندارد: «پرستار شوم که ماهی 30 تومن بگیرم و یک زندگی حداقلی داشته باشم؟ کارم را دوست دارم اما رفاه خودم هم برایم مهم است.»
نایب رئیس شورای عالی نظام پرستاری می‌گوید: «یکی از سوالاتی که در کلاس‌ها مدام از من پرسیده می‌شود این است که با چه انگیزه‌ای ادامه دهیم؛ پاسخی نداریم.»
دانشجوهای پرستاری سرخورده شده‌اند: «یک عده به سمت کارهایی مثل کاشت مو و زیبایی صورت گرایش پیدا کرد‌ه‌اند. گروهی هم تمرکزشان بر این است که فقط بخوانند و مهاجرت کنند.»
پروین کاظمی، نایب رئیس دوم سازمان نظام پرستاری پیش‌تر در این باره به آتیه آنلاین گفته بود: «خیلی از پرستاران، به مشاغل آزاد و غیر حرفه پرستاری روی می‌آورند. مشاهدات نشان می‌دهد برخی زنان در آرایشگری و کاشت ناخن و کراتین مو مشغول شده‌اند، آقایان هم بیشتر در اسنپ فعالیت می‌کنند. هر شغلی برای خود شأن و منزلت دارد اما برای پرستاری که تحصیلات آکادمیک دارد، دو شغله بودن در راندمان کاری او تاثیرگذار خواهد بود. او دیگر نمی‌تواند خدمتی را که لازم است به بیماران ارائه دهد و سلامت مردم به مخاطره می‌افتد.»
رحیمی چشم‌اندازی برای اوضاع بهتر نمی‌بیند: «به دستور رئیس جمهور، دو سال پیش برای بررسی مشکلات پرستاران دو کارگروه تشکیل شد. همه پیشنهادات نهایی می‌شوند ولی به مرحله اجرا نمی‌رسند. تاکنون 10 پیشنهاد برای اصلاح پرداخت‌ها داده‌ایم که هفت تای آن مورد قبول واقع شده اما هیچکدام عملیاتی نشده است.»
باید نیروهای خود ر ا حفظ کنیم
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که در جهان کمبود 12 میلیون پرستار وجود دارد. رحیمی در این باره می‌گوید: «کمبود پرستار در همه جای دنیا هست. کشورهای دیگر هم در تلاش برای جذب پرستارند. ما با منابعی که داریم نمی‌توانیم پرستار وارد کنیم و باید نیروهای خودمان را حفظ کنیم.»
از نظر شریعتی، فعالی صنفی این خواسته زیادی نیست که یک پرستار حقوق کافی بگیرد. پرستاری که امروز مهاجرت می‌کند نیروی به روزی است که ما برای او هزینه دادیم و کشور دیگری از او استفاده بهینه می‌کند. ما او را مجانی در اختیار کشورهای دیگر می‌گذاریم. موج استعفا موج قشنگی برای نظام سلامت نیست و در نهایت در خدمات‌رسانی به مردم آسیب می‌زند.
شریعتی توضیح می‌دهد در آخرین آزمون استخدامی پرستاری حتی مراجعه‌کننده کافی نیامده بود: «شما کدام رشته را در کشور سراغ دارید که امروز دولت یک آزمون استخدام رسمی بگذارد و چندین برابر ظرفیت متقاضی نداشته باشد. پرستار رغبتی برای شرکت در آزمون ندارد.»
به گفته او دوره‌های کمک پرستاری که به صورت گسترده برگزار می‌شود نمی‌تواند جایگزینی برای پر کردن خلأ پرستاران باشد: «نیروی کمک پرستاری که یک سال آموزش می‌بیند نمی‌تواند خلأ یک پرستار با تحصیلات آکادمیک و تجربه بالا را بگیرد و می‌تواند به عنوان کمک در کنار پرستار باشد.»
سلامت مردم به کار پرستاران گره خورده است
بنابر اعلام شریعتی، عدم توجه به پرستاران فقط به این گروه ضربه نمی‌زند چون سلامت مردم به گروه پرستاری گره خورده است: «پرستار 24 ساعته بر بالین بیمار است و شبانه‌روز زحمت می‌کشد. همه ما می‌خواهیم بهترین خدمات درمانی به مردم داده شود اما پرستاری که حتی فقط فکر ترک شغل یا مهاجرت به سرش بیفتد، دیگر انگیزه‌ای برای ارائه خدمت ندارد.»
رحیمی دراین باره معتقد است: «دلیل موفقیت پرستاران ارتباط تنگاتنگ با مردم است و زندگی مردم را در همه ابعاد می‌شناسند. مهم‌ترین چیزی که از دانشجوها می‌خواهیم این است که وقتی پرستار شدند، با بیمار همدلی کنند اما پرستاری که کرایه خانه‌اش را ندارد و تغذیه‌اش خوب نیست، توان همدلی بالایی ندارد و نمی‌تواند نقش خود را به درستی ایفا کند. بیماران از وضعیت نامناسب پرستاران بیشترین آسیب را می‌بینند.»
شریعتی بر این باور است که راهکار حل مشکل پیچیده نیست: «افزایش حقوق با توجه به تورم و اصلاح قانون تعرفه‌گذاری کمک کننده است. ما زمانی می توانیم بگوییم مهاجرت و استعفا نداریم که شرایط بهبود یافته باشد. همین دو تا را اگر بتوانیم با یک اراده جدی و تصمیم قاطع اجرا کنیم مشکلات زیادی حل می‌شود.»