سیاست جدید شهرسازی؛ ممنوعیت ساختوساز در اراضی درجه یک و دو
معاون وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر محدودیتهای جدی در تغییر کاربری اراضی کشاورزی مرغوب و مناطق دارای حساسیت زیستمحیطی اعلام کرد توسعه شهری در کشور دیگر نمیتواند بدون ضابطه و بر مبنای گسترش افقی بیرویه ادامه یابد و سیاست جدید بر مدیریت هدفمند بلندمرتبهسازی و کنترل رشد شهری در قالب طرحهای جامع و مصوب استوار شده است.
مواضع جدید در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران نشان میدهد سیاستگذار شهری در حال حرکت از توسعه پراکنده و افقی به سمت الگوهای کنترلشده تراکمپذیری و بلندمرتبهسازی هدایتشده است. این تغییر رویکرد، همزمان دو هدف را دنبال میکند: جلوگیری از تخریب اراضی کشاورزی و منابع طبیعی و پاسخ به بحران فزاینده تأمین زمین و مسکن در کلانشهرها. در این چارچوب، بلندمرتبهسازی نه یک انتخاب سلیقهای، بلکه یک ابزار برنامهریزی شهری تلقی میشود که باید در چارچوب طرحهای مصوب هر شهر اجرا شود.
غلامرضا کاظمیان در پایان چهارمین جلسه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در سال ۱۴۰۵ اعلام کرد که ساختوساز در اراضی کشاورزی درجه یک و دو، مناطق در معرض مخاطرات طبیعی و حریم کلانشهرها، بدون ضابطه امکانپذیر نیست.
او تأکید کرد «کیفیت زمین» در سیاستهای جدید شهرسازی در اولویت قرار دارد و توسعه شهری باید با رعایت الزامات زیستمحیطی و کشاورزی انجام شود.
کاظمیان با اشاره به سیاستهای گسترش افقی شهرها گفت در ۱۸ ماه گذشته حدود ۷۰ هزار هکتار زمین به محدوده شهرها الحاق شده است، اما این روند در همه مناطق قابل تعمیم نیست؛ بهویژه در شهرهای شمالی کشور که به دلیل حساسیت بالای خاک و ملاحظات محیطزیستی، محدودیتهای جدی برای توسعه افقی وجود دارد.
او افزود بلندمرتبهسازی به خودی خود نه مثبت است و نه منفی، بلکه ابزاری در اختیار مدیریت شهری است که باید بر اساس نیاز واقعی، ضوابط فنی و شرایط اجتماعی و فرهنگی هر شهر به کار گرفته شود. به گفته او، نبود برنامهریزی در این حوزه میتواند به ساختوسازهای پراکنده و غیر اصولی منجر شود که هزینههای شهری را افزایش میدهد.
معاون وزیر راه و شهرسازی اعلام کرد شورای عالی شهرسازی مصوب کرده است همه شهرهای بالای ۱۰۰ هزار نفر جمعیت و استانهای شمالی کشور باید دارای «طرح بلندمرتبهسازی» باشند تا فرآیند رشد عمودی شهرها تحت کنترل و هدایت قرار گیرد.
او تأکید کرد هدف از این طرح، مدیریت تقاضای ساختوساز پیش از تبدیل شدن آن به ساختوسازهای بیقاعده است.
کاظمیان در توضیح یکی از مصوبات جلسه گفت در خصوص شهر گرگان، کلیات طرح بلندمرتبهسازی به تصویب رسیده اما برخی پهنههای حساس به دلایل زیستمحیطی و اجتماعی برای بررسی بیشتر به استان ارجاع شده است.
او افزود همزمان طرح جامع گرگان نیز در حال تهیه است و موضوع گسترش افقی و نیازهای جدید شهری در آن لحاظ خواهد شد.
به گفته وی، تهران نیز به دلیل تراکم و وسعت، در مرکز توجه شورای عالی شهرسازی قرار دارد و مطالعات مربوط به تعیین پهنههای بلندمرتبهسازی در حال بررسی کارشناسی است.
معاون شهرسازی وزارت راه و شهرسازی تأکید کرد برای همه شهرها نسخه واحد وجود ندارد و هر شهر باید بر اساس شرایط خاص خود مورد مطالعه قرار گیرد؛ از جمله گرگان، رشت و بندر انزلی که هر یک ویژگیهای متفاوت محیطی، اجتماعی و اقتصادی دارند.
او افزود در استان مازندران نیز مطالعات بلندمرتبهسازی در مرحله نهایی شدن قرار دارد و هدف آن تدوین یک سند راهبردی برای جلوگیری از تصمیمهای سلیقهای در توسعه شهری است.