سونامی سالمندی در راه است؛ ایران زیر فشار «نرخ درگیری»
نرخ درگیری سالمندی در کشور به عدد نگرانکننده ۱۸۰ نفر به ازای هر ۱۰۰ نفر جمعیت رسیده؛ آماری که از ورود ایران به آستانه «سونامی سالمندی» خبر میدهد و نیازمند حکمرانی هوشمند و اصلاحات فوری اقتصادی و اجتماعی است.
به گزارش آتیهآنلاین، شتاب بالای رشد جمعیت سالمند در ایران، در کنار کاهش نرخ باروری و کوچک شدن خانوادهها، کشور را در آستانه یکی از مهمترین تحولات جمعیتی تاریخ خود قرار داده است؛ تحولی که کارشناسان از آن با عنوان «سونامی سالمندی» یاد میکنند. در همین راستا، رییس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور نسبت به پیامدهای اجتماعی و اقتصادی این روند هشدار داده و از بحرانی پنهان به نام «نرخ درگیری سالمندی» سخن گفته است.
مجید فولادیان روز پنجشنبه در نشست کارشناسان ارشد دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور در مشهد اعلام کرد: در حالی که رشد جمعیت ایران حدود ۱.۴ درصد است، رشد جمعیت سالمندان به ۴.۴۸ درصد رسیده و این فاصله معنادار، نشانه ورود کشور به مرحله سالمندی شتابان است. به گفته او، سالمندی دیگر یک مسأله صرفاً جمعیتی نیست، بلکه به چالشی ساختاری در حوزه حکمرانی، اقتصاد و رفاه اجتماعی تبدیل شده است.
فولادیان با تشریح مفهوم «نرخ درگیری» توضیح داد: این شاخص نشان میدهد چه تعداد از افراد فعال جامعه، درگیر مراقبت و حمایت از سالمندان میشوند. نرخ درگیری سالمندی در ایران به ازای هر ۱۰۰ نفر جمعیت حدود ۱۸۰ نفر است؛ رقمی که در مقایسه با کشورهایی مانند ژاپن با ۱۲ نفر و سوئد با ۱۸ نفر، وضعیت نگرانکننده ایران را آشکار میکند. این مسأله به گفته کارشناسان، موجب کاهش بهرهوری نیروی کار، افزایش فشار روانی و اقتصادی بر خانوادهها و تعمیق نابرابریهای اجتماعی میشود.
بر اساس برآوردهای جمعیتی، ایران در دهههای آینده با افزایش چشمگیر جمعیت بالای ۶۰ سال مواجه خواهد شد؛ در شرایطی که نظام بازنشستگی، خدمات مراقبتی و زیرساختهای سلامت کشور آمادگی کافی برای پاسخگویی به این تغییر را ندارد. کاهش تعداد فرزندان در خانوادهها و افزایش امید به زندگی، الگوی سنتی مراقبت خانوادگی از سالمندان را نیز با چالش مواجه کرده است.
به گزارش ایرنا، رییس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با ترسیم چهار سناریوی آینده سالمندی ایران تا افق ۱۴۳۰، وضعیت کنونی را «سناریوی مخاطرهآمیز» توصیف کرد؛ سناریویی که با حکمرانی ناکارآمد و اقتصاد شکننده همراه است. به گفته وی، دستیابی به سناریوی مطلوب «سالمندی سعادتمند» تنها در سایه حکمرانی هوشمند، اقتصاد مولد، توسعه اقتصاد نقرهای، پایداری صندوقهای بازنشستگی و تقویت حمایتهای اجتماعی و خانوادگی امکانپذیر خواهد بود.
کارشناسان معتقدند اگر سیاستگذاریهای جمعیتی و اجتماعی متناسب با واقعیت سالمندی انجام نشود، بحران سالمندی میتواند به یکی از اصلیترین چالشهای توسعه ایران در دهههای آینده تبدیل شود؛ چالشی که عبور از آن نیازمند تصمیمهای سخت اما ضروری امروز است.