سالانه ۸۴۰ هزار مرگ ناشی از خطرات روانی-اجتماعی در محیط کار
براساس گزارش جدید سازمان بینالمللی کار، فشار کاری بالا، ناامنی شغلی و آزار در محیط کار سالانه جان ۸۴۰ هزار نفر را میگیرد.
سازمان بینالمللی کار (ILO) در گزارش جدید خود اعلام کرد بیش از ۸۴۰ هزار نفر در سراسر جهان هر ساله به دلیل شرایط سلامت مرتبط با خطرات روانی-اجتماعی (psychosocial) در محیط کار جان خود را از دست میدهند. این خطرات شامل ساعات کار طولانی، ناامنی شغلی و آزار و اذیت در محل کار است که عمدتا به بیماریهای قلبی-عروقی و اختلالات روانی از جمله خودکشی منجر میشود.
گزارش سازمان بینالمللی کار «محیط کار روانی-اجتماعی: تحولات جهانی و مسیرهای اقدام» نام دارد که بر اساس آن، خطرات روانی-اجتماعی سالانه نزدیک به ۴۵ میلیون سال زندگی سالم را با احتساب ناتوانی از بین میبرد. افزون بر این، ضرر اقتصادی ناشی از این خطرات معادل ۱.۳۷ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی است.
خطرات روانی-اجتماعی چیست؟
گزارش ILO توضیح میدهد که محیط کار روانی-اجتماعی به عناصر زیر اشاره دارد: طراحی شغل، نحوه سازماندهی و مدیریت کار، خط مشیها و رویههایی که بر محیط کار حاکم هستند. این عناصر در صورت عدم مدیریت صحیح، میتوانند محیطی آسیبزا ایجاد کنند.
سه سطح به هم پیوسته از محیط کار عبارت است از «ماهیت خود شغل»، «سازماندهی و مدیریت کار» و «سیاستها و رویههای محیط کار». «ماهیت خود شغل» شامل انتظارات، مسئولیتها، تناسب با مهارتهای کارگر، دسترسی به منابع و معنادار بودن وظایف، «سازماندهی و مدیریت کار» شامل شفافیت نقش، استقلال عمل، حجم کار، سرعت کار و نظارت و پشتیبانی و «سیاستها و رویههای محیط کار» شامل ترتیبات استخدام و زمان کاری، نظارت دیجیتال، ارزیابی عملکرد، سیستمهای مدیریت ایمنی، بهداشت حرفهای و مکانیسمهای مشورت با کارگران است.
روش تخمین آمار مرگومیر
سازمان بینالمللی کار برای برآورد این رقم از دو منبع کلیدی استفاده کرده است: نخست، دادههای جهانی درباره شیوع پنج عامل خطر روانی-اجتماعی اصلی (فشار شغلی با انتظارات بالا و کنترل کم، عدم تعادل تلاش و پاداش، ناامنی شغلی، ساعات کار طولانی، و آزار در محل کار). دوم، تحقیقات علمی که نشان میدهد این عوامل چگونه احتمال ابتلا به بیماریهایی مانند بیماری قلبی، سکته مغزی و اختلالات روانی را افزایش میدهند.
سپس این سطوح خطر با تازهترین آمار مرگومیر جهانی از سازمان بهداشت جهانی و مطالعه بار جهانی بیماریها ترکیب شده است.
تغییرات جهان کار
گزارش هشدار میدهد که تحولات بزرگ در جهان کار از جمله دیجیتالیسازی، هوش مصنوعی، کار از راه دور و ترتیبات جدید استخدامی، محیط کار روانی-اجتماعی را دستخوش تغییر کرده و ممکن است خطرات موجود را تشدید کنند یا خطرات جدیدی ایجاد نمایند.
«منال عزی»، رهبر تیم سیاست و سیستمهای ایمنی و بهداشت حرفهای در سازمان بینالمللی کار گفت: «خطرات روانی-اجتماعی به یکی از مهمترین چالشها برای ایمنی و بهداشت حرفهای در جهان کار مدرن تبدیل شده است. بهبود محیط کار روانی-اجتماعی نه تنها برای حفظ سلامت روان و جسم کارگران، بلکه برای تقویت بهرهوری، عملکرد سازمانی و توسعه اقتصادی پایدار ضروری است.»
این گزارش نتیجه میگیرد که کشورها و بنگاهها با اقدام پیشگیرانه برای رفع این خطرات میتوانند محیطهای کاری سالمتری ایجاد کنند که هم به نفع کارگران و هم سازمانها باشد و بهرهوری و تابآوری اقتصادی را تقویت کند.