شکایت از کارفرما و پیگیری بیمه رد نشده طی دوره کار

اگر در یک کارگاه مشغول به کار بوده‌اید، اما کارفرما برای شما حق بیمه پرداخت نکرده است، می‌توانید برای احراز سابقه اشتغال و پیگیری حقوق بیمه‌ای خود اقدام کنید. طبق مقررات تأمین اجتماعی، کارفرمایان کارگاه‌های مشمول بیمه اجباری موظف‌اند کارکنان خود را از زمان شروع اشتغال بیمه کنند. خودداری کارفرما از پرداخت حق بیمه به این معنا نیست که کارگر هیچ راهی برای مطالبه سابقه خود ندارد؛ سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده است که این موضوع حتی پس از گذشت سال‌ها نیز با ارائه مدارک قانونی قابل پیگیری است.

از کجا پیگیری بیمه ردنشده را شروع کنیم؟

اگر متوجه شده‌اید که برای دوره‌ای از اشتغال شما هیچ سابقه بیمه‌ای ثبت نشده است، ابتدا مدارک مربوط به کار در آن دوره را جمع‌آوری کنید. سپس می‌توانید موضوع را به سازمان تأمین اجتماعی اعلام کنید و درخواست بررسی یا بازرسی بدهید.

برای پیگیری، این مراحل را دنبال کنید:

۱. سوابق بیمه خود را در سامانه خدمات غیرحضوری سازمان تأمین اجتماعی به نشانی es.tamin.ir بررسی کنید تا مشخص شود کدام دوره از اشتغال در سوابق شما وجود ندارد. 
۲. مدارک مربوط به اشتغال در دوره موردنظر را آماده کنید؛ از جمله قرارداد کار، فیش حقوقی، اسناد پرداخت دستمزد، مدارک حضور در محل کار یا مکاتبات کاری. 
۳. از طریق سامانه خدمات غیرحضوری سازمان تأمین اجتماعی، درخواست خود را برای بررسی اشتغال و سابقه بیمه ثبت کنید. در صورتی که مسیر ثبت درخواست برای وضعیت شما روشن نیست، از شعبه تأمین اجتماعی مرتبط با محل کارگاه راهنمایی بگیرید.
۴. اگر درخواست شما نیازمند بازرسی کارگاه باشد، موضوع را از واحد بازرسی شعبه پیگیری کنید. سازمان تأمین اجتماعی امکان اعلام اشتغال فردی را که نامش در فهرست بیمه‌شدگان کارگاه ثبت نشده است، برای بررسی فراهم کرده است.
۵. اطلاعات درخواست و مدارک ارائه‌شده را نگه دارید و نتیجه رسیدگی را پیگیری کنید.

اگر هنوز در همان کارگاه مشغول به کار هستید و کارفرما از بیمه کردن شما خودداری می‌کند، می‌توانید این موضوع را به سازمان تأمین اجتماعی اطلاع دهید و درخواست بازرسی کنید. اگر همکاری شما با کارفرما پایان یافته نیز امکان پیگیری ادعای سابقه، با ارائه مدارک قانونی، وجود دارد.

چه مدارکی برای اثبات اشتغال لازم است؟

برای اینکه سازمان بتواند ادعای شما را بررسی کند، باید تا حد امکان مدارکی ارائه دهید که نشان دهد در دوره موردنظر واقعاً برای کارفرما کار کرده‌اید. نوع مدرک موردنیاز به شرایط اشتغال و مستندات موجود بستگی دارد. مدارک زیر می‌توانند در بررسی پرونده مؤثر باشند:

۱. قرارداد کار یا حکم استخدامی
۲. فیش حقوقی یا اسناد واریز دستمزد
۳. کارت حضور و غیاب یا مدارک ثبت ساعات و روزهای کاری
۴. پیام‌ها، مکاتبات یا نامه‌های مرتبط با کار
۵. گواهی یا نامه مربوط به اشتغال
۶. اطلاعات کارگاه، محل کار و مشخصات کارفرما
۷. سایر اسنادی که رابطه کاری و مدت اشتغال را نشان می‌دهند.

این فهرست به معنای الزامی بودن همه مدارک نیست. اگر قرارداد کتبی ندارید، می‌توانید سایر شواهد موجود را ارائه کنید و از مرجع رسیدگی درباره مدارک قابل قبول راهنمایی بگیرید. مهم این است که مدارک تا حد امکان مدت اشتغال، محل کار و رابطه کاری شما را روشن کنند.

اگر کارفرما اشتغال ما را انکار کند چه کنیم؟

گاهی کارفرما اصل اشتغال فرد را انکار می‌کند یا درباره مدت کار، دستمزد یا نوع رابطه کاری اختلاف وجود دارد. در چنین شرایطی، علاوه بر پیگیری موضوع در سازمان تأمین اجتماعی، ممکن است لازم باشد رابطه کاری و مدت اشتغال از مسیر مراجع حل اختلاف کار نیز اثبات شود.

اگر کارفرما ادعای شما را قبول ندارد، مدارک و شواهد مربوط به اشتغال را حفظ کنید و درباره طرح شکایت در اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل مربوط راهنمایی بگیرید. مسیر رسیدگی به اختلاف‌های کارگری و کارفرمایی با درخواست بررسی سوابق بیمه در سازمان تأمین اجتماعی یکسان نیست؛ بنابراین بسته به نوع اختلاف، ممکن است پیگیری از هر دو مرجع ضرورت پیدا کند.

آیا پس از گذشت چند سال هم می‌توان سابقه بیمه را مطالبه کرد؟

گذشت زمان به‌خودی‌خود به این معنا نیست که امکان پیگیری سابقه از بین رفته است. سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده است که نیروی کاری که بیمه نشده، می‌تواند حتی پس از سال‌ها با ارائه مدارک قانونی، ادعای تکمیل سوابق بیمه‌ای داشته باشد. در صورت احراز شرایط، سازمان طبق مقررات مربوط، از جمله ماده ۴۰ قانون تأمین اجتماعی، موضوع حق بیمه را بررسی و پیگیری می‌کند.

با این حال، پذیرش درخواست به اثبات اشتغال و بررسی شرایط قانونی بستگی دارد. بنابراین بهتر است مدارک مربوط به دوره کاری را حفظ کنید و برای روشن شدن وضعیت پرونده، از شعبه مرتبط راهنمایی بگیرید.

مسئولیت پرداختد حق بیمه با چه کسی است؟

در کارگاه‌های مشمول بیمه اجباری، مسئولیت قانونی بیمه کردن کارگر بر عهده کارفرماست. توافق میان کارگر و کارفرما برای نپرداختن حق بیمه، این تکلیف قانونی را از بین نمی‌برد. کارگر نیز نباید صرفاً به دلیل چنین توافقی از پیگیری حقوق بیمه‌ای خود صرف‌نظر کند.

اگر اشتغال شما و شمول مقررات بیمه اجباری احراز شود، سازمان تأمین اجتماعی موضوع را بر اساس مقررات بررسی می‌کند و حق بیمه مربوط را از کارفرما مطالبه خواهد کرد. کارگر برای پیگیری این موضوع باید مدارک اشتغال خود را ارائه دهد؛ پرداخت شخصی حق بیمه به جای کارفرما، راهکار عمومی و خودکار برای جبران این تخلف نیست.

چطور وضعیت درخواست را پیگیری کنیم؟

پس از ثبت درخواست، اطلاعات آن را نگه دارید و وضعیت رسیدگی را از طریق شعبه مربوط یا مسیر اعلام‌شده از سوی سازمان دنبال کنید. اگر درباره نحوه ثبت درخواست، مدارک موردنیاز یا روند رسیدگی پرسشی دارید، می‌توانید با مرکز ارتباط مردمی سازمان تأمین اجتماعی به شماره ۱۴۲۰ تماس بگیرید یا از درگاه 1420.tamin.ir استفاده کنید.

جمع‌بندی

اگر کارفرما در دوره‌ای از اشتغال برای شما بیمه رد نکرده است، ابتدا مدارک مربوط به اشتغال خود را جمع‌آوری کنید و موضوع را از طریق سازمان تأمین اجتماعی پیگیری کنید. در صورت نیاز، درخواست بررسی یا بازرسی از کارگاه بدهید. اگر کارفرما اصل اشتغال یا مدت آن را انکار می‌کند، ممکن است لازم باشد برای اثبات رابطه کاری از مراجع حل اختلاف کار نیز اقدام کنید.

امکان پیگیری سابقه حتی پس از گذشت سال‌ها وجود دارد، اما ثبت سابقه به‌صورت خودکار انجام نمی‌شود و به بررسی مدارک و احراز شرایط قانونی بستگی دارد.