پیشرفت جهانی واکسیناسیون کودکان در سال ۲۰۲۴

در سال ۲۰۲۴، پوشش جهانی واکسیناسیون کودکان پیشرفتی اندک اما قابل‌توجه داشته است. طبق داده‌های جدید «سازمان جهانی بهداشت» (WHO) و «یونیسف» (UNICEF)، حدود ۸۹ درصد (۱۱۵ میلیون نفر) از نوزادان در سراسر جهان دست‌کم یک نوبت واکسن حاوی دیفتری، کزاز و سیاه‌سرفه (DTP) را دریافت کرده‌اند و ۸۵ درصد (۱۰۹ میلیون) هر سه نوبت توصیه‌شده را تکمیل کرده‌اند.در مقایسه با سال ۲۰۲۳، این ارقام به معنای افزایش حدود ۱۷۱ هزار کودک است که دست‌کم یک نوبت واکسن دریافت کرده و حدود یک میلیون کودک است که هر سه نوبت را دریافت کرده‌اند. هرچند این دستاوردها اندک‌ است، اما با وجود چالش‌های مداوم، نشان‌دهنده تلاش مستمر کشورها برای بهبود سلامت کودکان است.با این حال، در سال ۲۰۲۴ نزدیک به ۲۰ میلیون نوزاد حداقل یکی از نوبت‌های واکسن سیاه‌سرفه را از دست داده‌اند. این تعداد شامل ۱۴.۳ میلیون کودک «صفر‌دوز» است که هیچ‌گونه واکسنی دریافت نکرده‌اند. این رقم، ۴ میلیون بیشتر از هدف‌گذاری سال ۲۰۲۴ برای دستیابی به اهداف برنامه ایمن‌سازی ۲۰۳۰ و ۱.۴ میلیون بیشتر از سال پایه ۲۰۱۹ است.مدیر کل «سازمان جهانی بهداشت»، دکتر «تدروس آدهانوم»، دراین‌باره گفت: «واکسیناسیون جان انسان‌ها را نجات می‌دهد و باعث رونق خانواده‌ها، جوامع، اقتصادها و کشورها می‌شود. افزایش تعداد کودکان واکسینه‌شده امیدوارکننده است، اما چالش‌های عمیقی همچنان پابرجاست. کاهش شدید کمک‌ها و انتشار اطلاعات نادرست درباره ایمنی واکسن‌ها، دهه‌ها پیشرفت را تهدید می‌کند.»عوامل مختلفی از جمله دسترسی محدود به خدمات ایمن‌سازی، اختلال در زنجیره تامین، درگیری، بی‌ثباتی و اطلاعات نادرست موجب می‌شود که بسیاری از کودکان به‌طور کامل یا جزئی واکسینه نشوند.دسترسی به واکسن‌ها نیز همچنان نابرابر است. داده‌های موجود نشان می‌دهد که از سال ۲۰۱۹، تنها ۱۳۱ کشور توانسته‌اند به‌طور مستمر بیش از ۹۰ درصد از کودکان را با نخستین نوبت واکسن سیاه‌سرفه واکسینه کنند. در پنج سال گذشته تنها ۱۷ کشور دیگر به این گروه پیوسته‌اند. در مقابل، واکسیناسیون در ۴۷ کشور پیشرفت متوقف یا با روند معکوس همراه است؛ از جمله ۲۲ کشوری که در سال ۲۰۱۹ بیش از ۹۰ درصد جمعیت کودکان را پوشش داده‌اند اما از آن زمان دچار افت شده‌اند.مناطق درگیر با جنگ و بحران‌های انسانی با دشواری‌های خاصی روبرو هستند. اگرچه تنها یک‌چهارم نوزادان جهان در ۲۶ کشور دچار بحران زندگی می‌کنند، اما نیمی از کودکان واکسینه‌نشده جهان متعلق به همین کشورها هستند. تعداد کودکان واکسینه‌نشده در این کشورها از ۳.۶ میلیون در سال ۲۰۱۹ به ۵.۴ میلیون در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است، که ضرورت ادغام واکسیناسیون در واکنش‌های بشردوستانه نسبت به بحران‌ها را برجسته می‌کند.در کشور‌های کم‌درآمدی که توسط «اتحاد واکسن» (Gavi) حمایت می‌شوند، پیشرفت قابل‌توجهی دیده شده است. در سال ۲۰۲۴، این کشورها تعداد کودکان واکسینه‌نشده یا با واکسن ناکامل را حدود ۶۵۰ هزار نفر کاهش داده‌اند. هم‌زمان، در برخی کشورهای با درآمد متوسطِ بالا یا درآمد بالا، که قبلا پوشش بالایی داشته‌اند، نشانه‌هایی از کاهش پوشش مشاهده می‌شود. حتی افت اندک در این کشورها می‌تواند خطر شیوع بیماری و فشار بیشتر بر سیستم‌های سلامت را افزایش دهد.«کاترین راسل»، مدیر اجرایی یونیسف، بر ضرورت رفع شکاف‌ها تاکید کرد و گفت: «میلیون‌ها کودک همچنان در برابر بیماری‌های قابل پیشگیری محافظت نمی‌شوند. باید با کاهش بودجه‌های سلامت، ضعف سیستم‌های بهداشتی، محدودیت‌های ناشی از درگیری‌ها و اطلاعات نادرست مقابله کنیم. هیچ کودکی نباید از بیماری‌ای که توانایی پیشگیری از آن را داریم، جان خود را از دست بدهد.»دکتر «سانیه نشتار»، مدیرعامل «اتحاد واکسن» می‌گوید: «در سال ۲۰۲۴، کشورهای کم‌درآمد بیش از هر زمان دیگری توانستند کودکان بیشتری را واکسینه کنند. با این حال، رشد جمعیت و بی‌ثباتی همچنان سلامت آسیب‌پذیرترین کودکان را تهدید می‌کند. پایبندی مداوم دولت‌ها و شرکا برای نجات جان‌ها و مقابله با تهدید بیماری‌های عفونی ضروری است.»پوشش واکسن سرخک نیز در سال ۲۰۲۴ اندکی افزایش یافت و ۸۴ درصد از کودکان نوبت اول و ۷۶ درصد نوبت دوم را دریافت کردند. با این حال، بیش از ۳۰ میلیون کودک همچنان در برابر سرخک به اندازه کافی محافظت نشده‌اند که به افزایش شیوع بیماری انجامیده است. همچنین شمار کشورهایی که درگیر شیوع‌های گسترده یا مخرب سرخک شده‌اند، از ۳۳ کشور در سال ۲۰۲۲ به ۶۰ کشور در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است.با وجود تقاضای زیاد عمومی برای واکسن، ترکیبی از کمبود منابع مالی، بی‌ثباتی و اطلاعات نادرست می‌تواند روند پیشرفت را متوقف یا حتی معکوس کند. سازمان جهانی بهداشت و یونیسف از دولت‌ها و شرکای مرتبط می‌خواهند تا شکاف مالی در چرخه راهبردی بعدی «اتحاد واکسن» (۲۰۲۶–۲۰۳۰) را پر کنند، ایمن‌سازی در مناطق درگیر جنگ و بحران را تقویت کنند؛ استراتژی‌های محلی‌محور و سرمایه‌گذاری داخلی را در نظام بهداشت اولیه اولویت دهند، با اطلاعات نادرست از طریق روش‌های مبتنی بر شواهد مقابله کنند و در داده‌ها و سیستم‌های پایش بیماری برای هدایت برنامه‌های مؤثر ایمن‌سازی سرمایه‌گذاری کنند.