شیر مادر؛ ضامن ایمنی کودک در مقابل بیماری ها

اهمیت تغذیه نوزاد با شیر مادر همواره مورد تاکید کارشناسان تغذیه بوده است. فاطمه سادات نیری، عضو پیوسته فرهنگستان علوم پزشکی ایران در هفته جهانی تغذیه با شیر مادر در این باره گفت: نقش شیر مادر در تأمین سلامت جسمی، روانی و ایمنی کودک بر کسی پوشیده نیست.

به گفته او بر اساس توصیه سازمان جهانی بهداشت، تغذیه انحصاری با شیر مادر باید تا پایان ۶ ماهگی ادامه یابد و پس از آن نیز همراه با غذای کمکی مناسب تا پایان دو سالگی تداوم داشته باشد.

نیری توجه به نیارهای متفاوت نوزاد را مورد توجه قرار داد: دستگاه گوارش شیرخوار در ۶ ماه نخست زندگی هنوز به تکامل کامل نرسیده و در این دوره، کودک با وجود نیاز بسیار زیاد به مواد مغذی، ظرفیت معده و توان بلع محدودی دارد و هیچ ماده غذایی یا جایگزینی نمی‌تواند همانند شیر مادر تمامی نیازهای تغذیه‌ای و رشد او را تأمین کند.

او ادامه داد: شیر هر مادر متناسب با شرایط همان کودک تولید می‌شود و برحسب عواملی مانند سن حاملگی هنگام تولد، جنسیت و نیازهای اختصاصی شیرخوار، ترکیب آن به‌ صورت پویا تغییر می‌کند.

بسیاری از مادران شیردهی را تا پایان دو سال انجام نمی‌دهند و براساس برخی باورها معتقدند شش ماه و یک سال هم برای شیردهی کافی است. دبیر گروه علمی سلامت زنان فرهنگستان علوم پزشکی این موضوع را مهم می‌داند: ادامه تغذیه با شیر مادر علاوه بر تکمیل نیازهای تغذیه‌ای کودک، در شکل‌گیری پیوند عاطفی عمیق میان مادر و فرزند نقش اساسی دارد و آثار این ارتباط در تمام طول زندگی، به‌ویژه در دوران کودکی و نوجوانی، به صورت ثبات شخصیتی و کاهش احتمال بروز آسیب‌هایی مانند کودک‌آزاری، غفلت از کودک و برخی مشکلات رفتاری نمایان می‌شود. بنابراین شیردهی تا پایان دوسالگی ضرورت دارد.

فوائد شیر مادر بر مبنای یافته های علمی، خطر ابتلا به آلرژی‌های غذایی، برخی بیماری‌های خودایمنی، آلودگی دستگاه گوارش به هلیکوباکتر پیلوری و تعدادی از بیماری‌های مزمن را در سال‌های بعدی زندگی کاهش می‌دهد. همچنین مطالعات نشان داده است میانگین ضریب هوشی افرادی که با شیر مادر تغذیه شده‌اند، به‌طور معناداری بالاتر است.

این فوق تخصص نوزادان با اشاره به نقش شیر مادر در تقویت سیستم ایمنی نوزاد خاطرنشان کرد: شیر مادر حاوی مقادیر فراوانی از عوامل ایمنی‌بخش از جمله ایمونوگلوبولین و ماکروفاژهاست که از نوزاد در برابر عفونت‌ها محافظت می‌کنند.

یکی از مشکلات مادران شاغل، دشواری شیردهی است. آن‌ها در طول روز باید در محل کار خود حاضر باشند و دسترسی به نوزاد برایشان سخت است. این فوق تخصص نوزادان برای این مادران توصیه‌هایی دارد: استفاده حداکثری از مرخصی‌های قانونی و تسهیلات دوران شیردهی، ذخیره شیر دوشیده‌شده پیش از بازگشت به محل کار، دوشیدن شیر در فواصل زمانی مناسب در محیط کار و نگهداری صحیح آن از مهم‌ترین راهکارهای حفظ تغذیه با شیر مادر است. در صورت امکان، فراهم شدن شرایط شیردهی مستقیم از طریق ایجاد مهد کودک یا دسترسی مادر به کودک در محل کار، بهترین گزینه است.

عضو پیوسته فرهنگستان علوم پزشکی ایران، همچنین بر ضرورت ممنوعیت جدی تبلیغات شیر خشک در فضاهای عمومی، بیمارستان‌های آموزشی و برنامه‌های علمی، بازنگری اساسی در آموزش‌های پزشکی، پرستاری و مامایی درباره مزایا و اصول تغذیه با شیر مادر و ازسرگیری برنامه‌های آموزشی و فرهنگ‌سازی در رسانه ملی برای ترویج این فرهنگ تأکید کرد.