شناسایی ۱۴۱ هزار کودک بازمانده از تحصیل؛ دیده شدن ردپای «هوماسکولهای» غیرمجاز در آموزش کشور
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش از شناسایی بیش از ۱۴۱ هزار کودک بازمانده از تحصیل خبر داد و نسبت به فعالیت مراکز غیرمجاز آموزش خانگی (هوماسکول) هشدار داد.
به گزارش آتیه آنلاین، رضوان حکیمزاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش در نشست خبری خود گفت: مدرسه تلویزیونی از دیماه آغاز به کار کرد و تا پایان سال تحصیلی در دوره ابتدایی، ۹۷۲ جلسه آموزشی تولید و پخش شد. این برنامه با مشارکت معلمان توانمند کشور ابتدا در استان تهران و سپس در استان گلستان اجرا و از طریق شبکه آموزش در اختیار دانشآموزان قرار گرفت.
او در بخش دیگری از سخنان خود به روند ثبتنام دانشآموزان اشاره کرد و گفت: موضوع ثبتنام نیز بهصورت روزانه رصد میشود. بر اساس آخرین آمار، تعداد کودکان واجد شرایط ثبتنام در پایه اول ابتدایی که به سن شش سال تمام رسیدهاند، یک میلیون و ۱۵۲ هزار و ۵۱۸ نفر است. تاکنون ثبتنام ۷۳۴ هزار و ۵۰۸ دانشآموز در مدارس انجام شده است و این روند همچنان ادامه دارد.
۸۱ درصد دانشآموزان کشور در سطح «خیلی خوب» قرار دارند
وی افزود: بر اساس نتایج این پایش، در سطح کشور ۸۱.۲۹ درصد دانشآموزان در سطح «خیلی خوب»، ۱۱.۹۵ درصد در سطح «خوب»، ۴.۲۸ درصد در سطح «قابل قبول» و ۱.۵۴ درصد در سطح «نیازمند آموزش و تلاش بیشتر» قرار گرفتهاند. همچنین کمتر از یک درصد دانشآموزان در وضعیت «نیازمند مداخله آموزشی» هستند.
حکیمزاده با اشاره به وضعیت دانشآموزان در دروس مختلف اظهار کرد: اگر شاخص «نیازمند آموزش و تلاش بیشتر» بهعنوان نشانه ضعف تحصیلی در نظر گرفته شود، این میزان در درس علوم ۲.۲۰ درصد، در درس فارسی ۳.۲۳ درصد و در درس ریاضی ۵.۴۶ درصد بوده است که نشان میدهد بیشترین افت تحصیلی دانشآموزان در درس ریاضی مشاهده میشود.
حکیمزاده ادامه داد: بررسیها نشان میدهد میزان دانشآموزان نیازمند آموزش بیشتر در مناطق شهری ۲.۶ درصد و در مناطق روستایی ۲.۹۲ درصد است که بیانگر وضعیت نامناسبتر مناطق روستایی در این شاخص است.
وی درباره تفاوت عملکرد تحصیلی دختران و پسران نیز گفت: ۱.۲۱ درصد از دانشآموزان دختر و ۱.۸۵ درصد از دانشآموزان پسر در گروه نیازمند آموزش بیشتر قرار گرفتهاند. به همین نسبت، سهم دانشآموزان دختر در سطوح «خیلی خوب» و «خوب» بالاتر از پسران است.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش همچنین با اشاره به پایههای تحصیلی دارای بیشترین افت یادگیری اظهار کرد: بیشترین افت تحصیلی در پایههای اول و ششم ابتدایی مشاهده شده است؛ موضوعی که با توجه به جایگاه این دو پایه بهعنوان نخستین و آخرین مقطع دوره ابتدایی قابل توجه است.
وی افزود: برای جبران افت تحصیلی دانشآموزان، برنامههای آموزشی و مداخلهای ویژهای در حال اجراست که بخشی از آن بر پایه اول و ششم متمرکز شده است.
شناسایی ۱۴۱ هزار کودک بازمانده از تحصیل
حکیمزاده با اشاره به آمار دانشآموزان و روند ثبتنام در مدارس گفت: آمار نهایی سال تحصیلی جدید پس از پایان فرآیند ثبتنام مشخص خواهد شد و در حال حاضر امکان ارائه آمار دقیق دانشآموزان سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ وجود ندارد. با این حال، آمارهای جمعیتی و آموزشی بر اساس دادههای سازمان ثبت احوال و مرکز آمار ایران بهصورت مستمر رصد میشود.
وی یکی از مهمترین برنامههای معاونت آموزش ابتدایی را جذب بازماندگان از تحصیل و جلوگیری از ترک تحصیل عنوان کرد و افزود: بر اساس اطلاعات ثبتشده در سامانه شهید محمودوند، در سال گذشته مجموعاً ۱۴۱ هزار و ۸۳۷ کودک بازمانده از تحصیل در گروه سنی ۶ تا ۱۱ سال شناسایی شدند که از این تعداد ۷۸ هزار و ۶۷۰ نفر پسر و ۶۳ هزار و ۱۶۷ نفر دختر بودند. به عبارتی ۵۵.۵ درصد از بازماندگان از تحصیل را پسران و ۴۴.۵ درصد را دختران تشکیل میدادند.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش ادامه داد: از مجموع کودکان شناساییشده، ۴۶ هزار و ۷۰۲ نفر جذب، ثبتنام و به چرخه آموزش بازگردانده شدند که این رقم در مقایسه با سالهای گذشته قابل توجه است.
وی تأکید کرد: اصلاحات انجامشده در سامانههای شناسایی بازماندگان از تحصیل و همچنین تأکید ویژه رئیسجمهور بر این موضوع در سفرهای استانی، نقش مؤثری در افزایش همکاری دستگاهها و سازمانهای مختلف برای بازگرداندن کودکان به مدرسه داشته است.
بیشترین بازماندگی مربوط به پایه اول ابتدایی است
حکیمزاده با اشاره به توزیع سنی کودکان بازمانده از تحصیل گفت: بیشترین تعداد بازماندگان مربوط به کودکان ۶ ساله و دانشآموزان پایه اول ابتدایی است. همچنین بخش قابل توجهی از این آمار به گروههای سنی ۱۱ ساله و دانشآموزان پایه ششم اختصاص دارد.
وی افزود: آمار بازماندگان از تحصیل به تفکیک استان، جنسیت و گروههای سنی در اختیار وزارت آموزش و پرورش قرار دارد و بهصورت مستمر مورد پایش و بررسی قرار میگیرد.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش درباره روند شناسایی این دانشآموزان اظهار کرد: پس از دریافت فهرست بازماندگان از تحصیل، اطلاعات به استانها ارسال و برای هر دانشآموز یک پیگیریکننده تعیین میشود تا وضعیت وی را بررسی کند.
وی افزود: در برخی موارد به دلیل تغییر محل سکونت یا قدیمی بودن اطلاعات، امکان شناسایی دانشآموز وجود نداشته است. بر این اساس، یک هزار و ۵۷۶ نفر از کودکان بازمانده به دلیل نامشخص بودن نشانی محل سکونت شناسایی نشدند.
حکیمزاده ادامه داد: همچنین برای ۱۸ هزار و ۲۱۲ نفر نیز به دلیل اشتباه بودن، غیرفعال بودن یا در دسترس نبودن شماره تماس خانوادهها امکان برقراری ارتباط وجود نداشت. در این زمینه کارگروه مشترکی با همکاری وزارت ارتباطات تشکیل شده تا از طریق اطلاعات هویتی و سوابق دریافت خدمات، امکان شناسایی این خانوادهها فراهم شود.
دلایل اصلی بازماندگی از تحصیل اعلام شد
حکیمزاده با تشریح مهمترین دلایل بازماندگی از تحصیل در کشور گفت: بررسیهای انجامشده نشان میدهد دو هزار و ۸۲۴ نفر از کودکان در مراکز پیشدبستانی ثبتنام شده بودند، اما به دلیل رسیدن به سن قانونی ورود به دبستان در آمار بازماندگان از تحصیل قرار گرفتند.
وی افزود: دو هزار و ۵۸۷ مورد نیز به اصرار والدین برای ثبتنام نکردن کودک در مدرسه و به دلایلی مانند ضعیف بودن جثه یا آمادگی نداشتن کودک مربوط میشود.
حکیمزاده ادامه داد: یک هزار و ۹۵۷ مورد از بازماندگیها ناشی از ممانعت خانوادهها و مسائل فرهنگی بوده است. همچنین یک هزار و ۷۴۹ کودک به دلیل ابتلا به بیماریهای صعبالعلاج امکان حضور در مدرسه را نداشتند.
وی اظهار کرد: فقر مالی خانوادهها در ۹۵۷ مورد معادل ۱.۴۶ درصد از دلایل بازماندگی را تشکیل میدهد. همچنین ۸۶۷ کودک به دلیل بدسرپرست یا بیسرپرست بودن از تحصیل بازماندهاند.
به گفته وی، ۶۷۲ کودک در مدارس دینی یا مراکزی که خارج از نظام رسمی آموزش فعالیت میکردند حضور داشتند و ۳۱۱ نفر نیز در مراکز آموزشی فاقد مجوز ثبتنام شده بودند.
وی افزود: ۱۳۷ نفر از کودکان شناساییشده دارای شرایط استثنایی و آموزشناپذیر بودند و ۱۱۱ مورد نیز دوری مدرسه از محل سکونت را دلیل بازماندگی از تحصیل عنوان کردهاند.
حکیمزاده با اشاره به سایر دلایل بازماندگی از تحصیل گفت: ۱۲۶ کودک به دلیل اشتغال به کار، ۶۹ نفر به علت بیماری والدین و تعداد محدودی نیز به دلیل ازدواج از ادامه تحصیل بازماندهاند.
وی تأکید کرد: وزارت آموزش و پرورش با همکاری سایر دستگاههای اجرایی، برنامههای شناسایی، جذب و بازگرداندن کودکان بازمانده از تحصیل را با جدیت دنبال میکند و کاهش این آمار را از اولویتهای اصلی خود میداند.
آموزش و پرورش تنها مرجع تخصصی اعلام آمار بازماندگان از تحصیل است
حکیمزاده با تأکید بر دقت و مستند بودن آمار بازماندگان از تحصیل گفت: آمار مربوط به کودکان بازمانده از تحصیل باید مبتنی بر سامانههای رسمی ثبتنام و نظامهای رصد آموزشی باشد و هرگونه اعلام آمار متفاوت از این چارچوب نیازمند بررسی و تأمل است.
وی افزود: تمامی اطلاعات هویتی دانشآموزان بر اساس کد ملی و دادههای سازمان ثبت احوال در اختیار وزارت آموزش و پرورش قرار دارد. در سامانههای جدید ثبتنام نیز به محض وارد کردن کد ملی والدین، اطلاعات هویتی دانشآموز بهصورت خودکار بارگذاری میشود و امکان رصد دقیق وضعیت تحصیلی کودکان فراهم است.
حکیمزاده ادامه داد: مبنای محاسبه بازماندگان از تحصیل، مقایسه تعداد موالید ثبتشده با تعداد دانشآموزان ثبتنامشده در مدارس است. بر همین اساس، آموزش و پرورش میتواند بهعنوان مرجع تخصصی، تعداد دقیق کودکان بازمانده از تحصیل را اعلام کند؛ چرا که اطلاعات این دانشآموزان به تفکیک استان، منطقه، مشخصات فردی و کد ملی در سامانههای آموزشی ثبت و قابل پیگیری است.
وی تأکید کرد: دسترسی به اطلاعات دقیق و فردبهفرد دانشآموزان موجب شده است وضعیت تحصیلی کودکان در سراسر کشور بهصورت مستمر رصد شود و از ارائه آمارهای غیرمستند یا متفاوت جلوگیری شود.
هشدار درباره فعالیت مراکز غیرمجاز با عنوان «هوماسکول»
حکیمزاده به موضوع فعالیت برخی مراکز آموزشی تحت عنوان «هوماسکول» اشاره کرد و گفت: بخشی از فعالیت این مراکز ناشی از ناآگاهی خانوادهها نسبت به قوانین و مقررات آموزشی کشور است.
وی افزود: در برخی موارد، مراکز فاقد مجوز با استفاده از عنوان «هوماسکول» اقدام به جذب دانشآموزان میکنند، در حالی که فعالیت آنها هیچگونه پشتوانه قانونی و آموزشی ندارد.
حکیمزاده با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در زمینه آموزش خانگی اظهار کرد: حتی در کشورهایی که آموزش خانگی یا هوماسکول مجاز است، خانوادهها تحت نظارتهای بسیار سختگیرانه قرار دارند و بهصورت مستمر توسط نهادهای مسئول ارزیابی میشوند تا اطمینان حاصل شود کودک آموزشهای لازم را دریافت کرده و سطح یادگیری او با استانداردهای نظام آموزشی کشور مطابقت دارد.
وی ادامه داد: در صورت احراز نشدن شرایط آموزشی، مجوز ادامه آموزش خانگی لغو میشود. بنابراین آنچه در برخی کشورها بهعنوان هوماسکول شناخته میشود، تفاوت اساسی با فعالیت مراکز غیرمجازی دارد که در کشور ما بدون مجوز رسمی اقدام به جذب دانشآموز میکنند.
حکیمزاده هشدار داد: بسیاری از خانوادهها از این موضوع آگاه نیستند که مدارک صادرشده توسط این مراکز فاقد اعتبار رسمی است و فرزندان آنان ممکن است در ادامه تحصیل با مشکلات جدی مواجه شوند.
وی نقش رسانهها را در آگاهیبخشی به خانوادهها بسیار مهم دانست و گفت: بخش قابل توجهی از تبلیغات این مراکز بدون نظارت انجام میشود و ادعاهای مطرحشده از سوی آنها قابل ارزیابی و تأیید نیست. گزارشهایی نیز وجود دارد که برخی خانوادهها پس از اعتماد به وعدههای این مراکز و ثبتنام فرزندان خود، با مشکلات آموزشی و تحصیلی مواجه شدهاند.
حکیمزاده تأکید کرد: خانوادهها باید پیش از ثبتنام فرزندان خود در هر مرکز آموزشی، از داشتن مجوزهای رسمی آن مرکز اطمینان حاصل کنند تا در آینده با مشکلات مربوط به اعتبار مدارک و ادامه تحصیل دانشآموزان روبهرو نشوند.