کنسرت همایون شجریان، فرصت تجربه شادی یا حسرتی که بر دل تهران خواهد ماند؟
هنوز بسیاری باور ندارند که شامگاه جمعه، ۱۴ شهریور، میدان آزادی تهران شاهد برگزاری نخستین کنسرت خیابانی همایون شجریان باشد. خبری که از همان لحظه انتشار، بحث‌های فراوانی برانگیخته و واکنش‌های موافق و مخالف را در شبکه‌های اجتماعی و فضای سیاسی کشور دامن زده برخی منتقدان آن را اقدامی حاشیه‌ای در شرایط بحران برق و اقتصاد می‌دانند و برخی دیگر آن را نقطه عطفی برای بازگرداندن شادی و همدلی به فضای عمومی شهر.
همایون شجریان در نشست خبری روز دوشنبه 10 شهریورماه، تحقق این آرزوی دیرینه را اعلام کرد؛ آرزویی که سال‌هاست در ذهن هنرمندان و بسیاری از دوستداران موسیقی شکل گرفته اما کمتر مجال اجرا یافته است. شجریان وعده داده است این کنسرت رایگان خواهد بود تا همه، فارغ از دغدغه‌های مالی، بتوانند در آن شرکت کنند.
عباس آخوندی، وزیر پیشین راه و شهرسازی، در واکنشی کوتاه به این خبر نوشت: «شهر یعنی همین؛ یک سازمان اجتماعی، نه تنها خشت و گل. غم و شادی دسته‌جمعی، درد و رنج مشترک.» جمله‌ای که نشان می‌دهد برگزاری چنین رویدادی، از منظر اجتماعی و فرهنگی، فراتر از یک اجرای موسیقی است و به معنای بازآفرینی تجربه زیست جمعی در شهری است که کمتر مجال بروز شادی عمومی یافته است.
امکان‌های شادی جمعی
سمیه توحیدلو، جامعه‌شناس، نیز در یادداشتی این رویداد را به «امکان‌های شادی جمعی» پیوند زد؛ تجربه‌ای که به گفته او «سال‌هاست از مردم دریغ شده و تنها در مقاطع خاص انتخاباتی به رسمیت شناخته می‌شود.» او با اشاره به حذف هزینه‌های فرهنگی از سبد خانوار ایرانی و محدودیت‌های رسانه رسمی در نمایش موسیقی، برگزاری این کنسرت را تلاشی برای بازگرداندن فرهنگ به میان مردم دانست و از «ریسک‌پذیری مسئولانی که امکان چنین برنامه‌ای را فراهم کردند» قدردانی کرد.
با این حال، همه واکنش‌ها مثبت نبوده است. قاسم روانبخش، عضو جبهه پایداری و نماینده مجلس، در سخنانی تند دولت را متهم کرد که «به جای حل بحران برق و خاموشی‌های ۶ ساعته، مشغول برگزاری کنسرت است.» او این اقدام را به «پخش موسیقی برای فراموشی درد بیماران» تشبیه کرد. چهره‌هایی چون آذر منصوری، دبیرکل حزب اتحاد ملت،هم این اقدام را ستودند و یادآور شدند که «در شرایطی که بسیاری از مردم توان خرید بلیت‌های گران کنسرت‌ها را ندارند، این برنامه رایگان می‌تواند فرصتی برای همه باشد.»
حالا همایون شجریان در واکنش به منتقدان گفته «من بر این باورم که موسیقی، لحظه‌ای برای آرامش و پیوند دل‌هاست، نه ابزاری برای عادی‌نمایی یا انکار رنج‌ها.»
ایده کنسرت خیابانی در ایران بی‌سابقه نیست. درایام جنگ 12 روزه برای تقویت روحیه عمومی، چندین اجرای خیابانی در میدان آزادی و دیگر نقاط تهران برگزار شد. در دوران کرونا نیز برخی هنرمندان، تجربه اجرای بدون تماشاگر در برج میلاد را رقم زدند؛ اجرایی که تنها از طریق پخش اینترنتی در دسترس قرار گرفت.
با وجود تردیدها، هوش مصنوعی و مدل‌های تحلیلی جمعیت پیش‌بینی کرده‌اند که اطراف میدان آزادی در شب اجرا «مملو از جمعیت» خواهد بود؛ جمعیتی که برای یک شب موسیقی و همدلی گرد هم می‌آیند.
در همین حال صحبت‌هایی از طرف شهرداری تهران به گوش می‌رسد که در برگزاری این کنسرت تردید ایجاد می‌کند. مسئولان شهرداری معتقدند برای برگزاری این کنسرت باید هماهنگی‌های با آتش‌نشانی، اورژانش، پلیس راهور و چندین سازمان و ارگان دیگر انجام شود که امکان این هماهنگی‌ها در فاصله دو روز مانده به کنسرت امکانپذیر نیست.
در همین حال صحبت از انتقال این کنسرت به ورزشگاه آزادی شده است که هنوز از طرف هیچ مقام مسئولی تایید نشده است. با این همه کنسرت خیابانی همایون شجریان، اگر همان‌گونه که وعده داده شده برگزار شود، می‌تواند در تاریخ فرهنگی تهران به عنوان نقطه عطفی ثبت شود؛ لحظه‌ای که شهر از هیاهوی روزمره فاصله می‌گیرد و برای ساعتی در میدان آزادی، نماد پایتخت، مجال تجربه‌ای مشترک از شادی و موسیقی خواهد یافت.