پایش جدید وزارت ارتباطات از وضعیت روستاها؛ شناسایی ۱۰ هزار و ۵۰۰ نقطه برای اتصال به شبکه ملی
اتصال ۳ هزار و ۱۲۶ روستا به شبکه ملی اطلاعات انجام شد. این رشد ۸ درصدی پوشش اینترنت روستایی، علیرغم جنگ و افزایش هزینهها رخ داده است.
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با اجرای طرح پایش مجدد، وضعیت واقعی دسترسی روستایی کشور را بازبینی کرد. بر اساس این ارزیابی که با همکاری استانداران انجام شده، برای تحقق بند ۶۵ قانون برنامه هفتم توسعه مبنی بر اتصال صددرصدی روستاهای بالای ۲۰ خانوار به شبکه ملی اطلاعات، حدود ۱۰ هزار و ۵۰۰ روستا در اولویت قرار دارند. این عدد، نشاندهنده فاصله قابلتوجه تا هدف نهایی است و اهمیت سرمایهگذاری مستمر در زیرساختهای مخابراتی را آشکار میکند.
در جریان این پایش، برخی آمارهای خوداظهاری استانها نیز اصلاح شد. برای نمونه، استانی که پیشتر ادعای پوشش ۹۵ درصدی داشت، در ارزیابی دقیق، به ۸۵ درصد تقلیل یافت. با این حال، وزارت ارتباطات از رشد ۸ درصدی شاخص دسترسی روستایی از ابتدای دولت جدید خبر داد و این رقم را از ۷۳ درصد به ۸۱ درصد رساند. این رشد در شرایط غیرنرمال اقتصادی و با وجود موانع متعدد حاصل شده است.
جزئیات این گزارش حاکی از آن است که تا تاریخ ۲۷ اردیبهشتماه سال جاری، عملیات اتصال ۳ هزار و ۱۲۶ روستای بالای ۲۰ خانوار که پیشتر فاقد دیتای باکیفیت بودند، به پایان رسیده است. افزون بر این، کیفیت ارتباط ۶۲۲ روستای دیگر نیز که پیشتر دسترسی محدود یا تکی داشتند، با احداث سایتهای مکمل اپراتورهای همراه اول و ایرانسل، ارتقا یافته است. به عبارت دیگر، در مناطقی که پیش از این تنها یک اپراتور فعال وجود داشت، زیرساخت اپراتور دوم نیز راهاندازی شد تا مشترکان هر دو شبکه از پوشش پایدار بهرهمند شوند. همچنین توسعه پوشش به مناطق گردشگری و نقاط فاقد رقابت اپراتوری در دستور کار قرار گرفته است.
با وجود پیشرفتهای کمی، اجرای کامل این طرح با چالشهای ساختاری و اقتصادی سنگینی دستبهگریبان است. کاهش ۷ درصدی درآمدهای حاصل از این بخش و افت بودجههای عمرانی روستایی، در کنار افزایش بیسابقه قیمت تجهیزات مخابراتی ناشی از نوسانات شدید نرخ ارز و پیچیدگیهای فرآیند ترخیص کالا از گمرک، سرعت پیشرفت پروژه را تحتالشعاع قرار داده است. همچنین قطعیهای مکرر اینترنت و محدودیتهای زیرساختی، برنامهریزی اپراتورها را با عدم قطعیت مواجه کرده است.
علاوه بر مشکلات مالی، بحرانهای امنیتی و حوادث غیرمترقبه نیز ضربه سنگینی به جدول زمانی پروژه وارد کرد. وقوع جنگهای اخیر در غرب کشور (جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان) باعث آسیب گسترده به سایتهای مخابراتی در استانهای ایلام و کردستان شد. مسئولان اجرایی تاکید دارند که نزدیک به دو ماه از زمان عملیاتی صرفا صرف بازسازی و جبران خرابیهای ناشی از این درگیریها شد و اولویت نخست، احیای ارتباطات قطعشده مردم بوده است؛ بهگونهای که امکان کنارگذاشتن تعمیرات و پرداختن به احداث سایتهای جدید وجود نداشت و همین موضوع، شتاب اولیه طرح را با کندی مواجه کرد.
با تمام این تفاسیر، وزارت ارتباطات و اپراتورهای همراه اول و ایرانسل بر تداوم اجرای برنامه تا پایان دوره برنامه هفتم تاکید دارند و وعده دادهاند که با وجود انحرافات احتمالی ناشی از موانع یادشده، تلاش برای تحقق پوشش کامل روستاهای بالای ۲۰ خانوار متوقف نخواهد شد. دستیابی به این هدف، گامی کلیدی در جهت کاهش شکاف دیجیتال، توسعه متوازن مناطق محروم و تحقق عدالت ارتباطی در سراسر کشور محسوب میشود.