سدهای تهران به نقطه امن نرسیدند؛ درخواست دوباره برای کاهش مصرف
با وجود بارندگیهای نسبتاً مناسب در ماههای اخیر، مسئولان حوزه آب همچنان نسبت به وضعیت منابع آبی تهران هشدار میدهند؛ هشداری که نشان میدهد عبور موقت از تنشهای مقطعی به معنای پایان بحران آب در پایتخت نیست.
به گزارش آتیهآنلاین، در شرایطی که کاهش بارشها طی سالهای گذشته و تداوم خشکسالی، ذخایر سدهای تأمینکننده آب تهران را تحت فشار قرار داده، شرکت آب و فاضلاب استان تهران بار دیگر از شهروندان خواسته است مصرف آب را مدیریت کنند.
بهنام بخشی، سخنگوی شرکت آب و فاضلاب استان تهران با اشاره به تأثیر بارندگیهای دو ماه گذشته اعلام کرده است که اگرچه بخشی از ناترازی منابع آبی جبران شده، اما سدهای تهران هنوز به سطحی از ذخیره نرسیدهاند که بتوان آن را «قابل اعتماد» توصیف کرد. به گفته او، شرایط فعلی همچنان شکننده است و هرگونه افزایش مصرف میتواند فشار مضاعفی بر شبکه تأمین آب وارد کند.
اظهارات مسئولان آبفای تهران در حالی مطرح میشود که طی سالهای اخیر، موضوع افت ذخایر سدها و کاهش منابع آب زیرزمینی بارها به عنوان یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی و زیرساختی کشور مطرح شده است. کارشناسان حوزه آب معتقدند تهران به دلیل تمرکز بالای جمعیت، توسعه نامتوازن شهری و وابستگی شدید به منابع محدود سطحی و زیرزمینی، بیش از بسیاری از استانها در معرض تنش آبی قرار دارد.
تداوم خشکسالی، عامل اصلی شکنندگی منابع آبی
بررسی آمارهای رسمی نشان میدهد هرچند میزان بارندگی در برخی ماههای اخیر نسبت به سال گذشته افزایش یافته، اما این افزایش هنوز نتوانسته آثار خشکسالی انباشتهشده در چند سال گذشته را جبران کند. سخنگوی آبفای تهران نیز با اشاره به تداوم پنج سال کمبارشی تأکید کرده است که وضعیت سدهای پایتخت همچنان نگرانکننده باقی مانده است.
به گفته بخشی، اکنون حدود ۱۱۰ میلیون مترمکعب کسری مخزن در سدهای تهران نسبت به مدت مشابه سال گذشته وجود دارد؛ رقمی که نشان میدهد حتی بارشهای مقطعی و مناسب نیز برای بازگرداندن شرایط به وضعیت پایدار کافی نیست. این در حالی است که بخش قابل توجهی از نیاز آبی تهران از سدهایی مانند امیرکبیر، لار، لتیان و ماملو تأمین میشود و هرگونه کاهش ذخیره در این سدها میتواند مدیریت مصرف را دشوارتر کند.
کارشناسان محیطزیست و منابع آب بارها تأکید کردهاند که تغییرات اقلیمی، افزایش دما و کاهش بارشهای مؤثر، الگوی تأمین آب در کشور را دگرگون کرده است. بر همین اساس، دیگر نمیتوان تنها با اتکا به بارندگیهای فصلی، نگرانیها درباره کمبود آب را برطرفشده تلقی کرد.
تأکید بر صرفهجویی و اصلاح الگوی مصرف
در چنین شرایطی، مسئولان آبفا همچنان مهمترین راهکار کوتاهمدت را مدیریت مصرف و همکاری شهروندان میدانند. سخنگوی شرکت آب و فاضلاب استان تهران از مشترکان پرمصرف خواسته است با پیوستن به پویش «نصفش کنید» و استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف، میزان استفاده از آب را کاهش دهند.
طبق اعلام آبفای تهران، بخشی از مشترکان تهرانی نزدیک به دو برابر الگوی تعیینشده آب مصرف میکنند؛ الگویی که حدود ۱۲ هزار لیتر در ماه برای هر خانوار عنوان شده است. به گفته مسئولان، برخی مشترکان تا ۲۴ هزار لیتر و حتی بیشتر در ماه آب مصرف میکنند؛ موضوعی که در شرایط فعلی فشار مضاعفی بر شبکه توزیع و منابع ذخیره وارد میکند.
در سالهای اخیر، علاوه بر هشدارهای مکرر درباره وضعیت سدها، اجرای طرحهای مدیریت مصرف نیز در دستور کار قرار گرفته است؛ از فرهنگسازی عمومی گرفته تا نصب تجهیزات کاهنده و اصلاح شبکههای فرسوده. با این حال، کارشناسان معتقدند موفقیت این برنامهها بدون مشارکت مستقیم شهروندان امکانپذیر نخواهد بود.
همزمان برخی تحلیلگران حوزه آب تأکید میکنند که بحران آب در تهران صرفاً یک مسئله مقطعی یا فصلی نیست، بلکه به چالشی بلندمدت تبدیل شده که نیازمند اصلاح الگوی توسعه شهری، بازنگری در شیوه مصرف و سرمایهگذاری گسترده در زیرساختهای آبی است.
در چنین شرایطی، هرچند بارندگیهای اخیر تا حدی نگرانیها را کاهش داده، اما پیام اصلی مسئولان همچنان روشن است: منابع آبی تهران هنوز در وضعیت مطمئن قرار ندارند و عبور از تابستان پیش رو بدون صرفهجویی و مدیریت مصرف، دشوار خواهد بود.