آسیبپذیرترین کارگران در ایران: زنان کارگر دهکهای پایین
براساس گزارش مرکز آمار ایران در مجموع حدود ۲۴ میلیون نفر شاغل در بخشهای مختلف اقتصادی کشور فعالیت میکنند. دراینمیان طبق دادههای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، حدود ۱۴ میلیون نفر تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی هستند که شامل کارگران رسمی، قراردادی و برخی مشاغل آزاد میشود.
به گزارش آتیهآنلاین، پروانه رضایی، معاون روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ۱۲ شهریور امسال در آیین افتتاح نخستین مجتمع حقوقی مراجع حل اختلاف کارگری و کارفرمایی کشور در شیراز گفته بود بخش درخورتوجهی از کارگران کشور قرارداد موقت دارند و حدود ۶۰ درصد آنان حداقل مزد را دریافت میکنند و امنیت شغلی یکی از مهمترین دغدغههای امروز جامعه کارگری است.
اما این همه مشکل نیست وقتی که به بررسی وضعیت زنان کارگر میرسیم، همین اعداد و رقمها سختتر و تلختر میشوند.
آماری که از زنان شاغل ایران ثبت شده، فقط حدود 3.5 میلیون نفر است. براساس گزارش مرکز آمار ایران، نزدیک به 3.5 میلیون نفر زن در بازار کار ایران مشغول به کار هستند و جمعیت مردان شاغل بیشتر از 20 میلیون نفر ذکر شده است.
در ایران بسیاری از زنان سرپرست خانوار به سنین کهنسالی نزدیک میشوند اما به دلیل اینکه از حمایتهای بیمه و مستمری بازنشستگی برخوردار نیستند، همچنان مجبور به کار هستند. براساس دادههای سرشماری ۱۳۹۵، میانگین سنی زنان سرپرست خانوار به بالای ۶۰ سال رسیده و تقریبا نیمی از این زنان به تنهایی زندگی میکنند.
بهعلاوه حدود نیمی از زنان سرپرست خانوار، فاقد سواد هستند. یکسوم زنان سرپرست خانوار سنین ۱۸ تا ۴۹ تمایل به مشارکت اقتصادی دارند و بیش از یکسوم خانوارهای زن سرپرست در دهکهای پایین درآمدی قرار دارند.
زهرا کریمی، اقتصاددان، به «شرق» میگوید که آسیبپذیرترین کارگران زن ایران، زنانی هستند که در خانوارهای دهکهای پایین درآمدی زندگی میکنند، زیرا این زنان معمولا کمسواد هستند و در مشاغل خدماتی و مشاغل یدی کار میکنند و از دو جهت مشاغل آنها مورد تهدید جدی است. از یک جهت به دلیل اینکه در 10 سال گذشته وضعیت اقتصادی ایران بسیار نامطلوب بوده و خروج سرمایه از کشور سرعت گرفته است. همچنین تورم دورقمی، کاهش قدرت خرید خانوار و رکود بازار موجب شده است که بسیاری از بنگاهها و مشاغل تعطیل شوند. دراینبین مشاغل خدماتی آسیب بیشتری دیدهاند و زنان کارگر سهم بالایی در مشاغل خدماتی دارند و در نتیجه بیشتر در معرض تعدیل و بیکاری بودهاند.
از سمت دیگر با مکانیزهشدن بسیاری از مشاغل، زنانی که کارهای دستی انجام میدادند و بهعنوان مثال در مزارع کار میکردند یا در کارگاههای بستهبندی مشغول به کار بودهاند، با ماشینآلات صنعتی جایگزین شدهاند و در نتیجه سهم زنان در مشاغل سنتی کاهش داشته است.
در مقابل زنان تحصیلکرده و دانشگاهرفته بیشتر به مشاغل مدرن روی آوردهاند و همزمان با اینکه سهم زنان در مشاغل سنتی کاهش داشته، سهم زنان در مشاغل مدرنتر افزایش داشته است.
نتیجه اینکه زنان کارگر و کمسواد دهکهای پایین درآمدی بیشترین آسیب را از بازار کار متحمل شده و فقیرتر شدهاند.