راز کشورهای موفق در بازیافت زباله
بحران زباله فقط به حجم پسماند تولیدشده محدود نمیشود؛ مسئله مهمتر این است که هر کشور با زبالهای که تولید میکند چه میکند. تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد موفقیت در بازیافت، بیش از آنکه به یک فناوری خاص وابسته باشد، نتیجه مجموعهای از سیاستهای هماهنگ است؛ از تفکیک زباله از مبدأ و دسترسی آسان شهروندان به مراکز بازیافت گرفته تا مسئولیتپذیری تولیدکنندگان و محدودیت استفاده از پلاستیکهای یکبارمصرف.
به گزارش آتیهآنلاین، بازیافت به معنای جمعآوری، پردازش و تبدیل مواد دورریختنی به محصولات جدید است و موادی مانند فلز، آلومینیوم، شیشه، کاغذ، چوب و پلاستیک قابلیت بازگشت به چرخه مصرف را دارند. این فرایند علاوه بر کاهش حجم زباله دفنشده، میتواند مصرف منابع طبیعی و آلودگی آب، خاک و هوا را نیز کاهش دهد.
بررسی تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد کره جنوبی با نرخ ۶۷.۱ درصد در صدر فهرست کشورهای مورد بررسی از نظر بازیافت قرار دارد. پس از آن کشورهایی مانند ساموآ، بنین، ایسلند، استرالیا، وانواتو، سنگاپور، فیلیپین، آلمان و ویتنام قرار گرفتهاند.
تفکیک زباله؛ نخستین حلقه زنجیره بازیافت
یکی از عوامل مهم موفقیت کره جنوبی، تفکیک دقیق زبالههاست. زمانی که مواد مختلف از همان محل تولید از یکدیگر جدا شوند، امکان پردازش و استفاده مجدد از آنها افزایش پیدا میکند و هزینههای جمعآوری و جداسازی نیز کاهش مییابد.
در برخی کشورهای دیگر، سیاستهای محدودکننده برای کاهش تولید پسماند نیز نقش مهمی داشته است. ساموآ و وانواتو با محدود کردن استفاده از پلاستیکهای یکبارمصرف، تلاش کردهاند حجم زبالههای غیرقابل بازیافت را کاهش دهند.
در ویتنام و فیلیپین نیز قوانین مربوط به «مسئولیت تولیدکننده» مورد توجه قرار گرفته است؛ رویکردی که بر اساس آن، تولیدکنندگان تنها مسئول ساخت و فروش کالا نیستند و باید نسبت به پسماند ناشی از محصولات خود نیز پاسخگو باشند.
اقتصاد؛ حلقهای که نباید نادیده گرفته شود
به گزارش ایسنا، تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد اقتصاد نیز نقش تعیینکنندهای در موفقیت یا شکست برنامههای بازیافت دارد. زمانی که مواد اولیه ارزان و در دسترس باشند، انگیزه برای جمعآوری و فرآوری مواد دورریختنی کاهش پیدا میکند. در مقابل، بازیافت زمانی میتواند به یک فعالیت پایدار تبدیل شود که هزینه فرآوری مواد بازیافتی از هزینه دفع پسماند یا تولید مواد اولیه جدید کمتر باشد.
در آمریکا نیز برای بهبود وضعیت بازیافت، اقداماتی مانند توسعه قوانین یکپارچه، سیستم بازگشت ودیعه بطری و قوطی، افزایش مسئولیت تولیدکنندگان و گسترش دسترسی مردم به سطلها و مراکز بازیافت دنبال شده است.
در اروپا نیز سیاست «اقتصاد چرخشی» با هدف کاهش تولید زباله، افزایش استفاده مجدد و بازگرداندن مواد ارزشمند به چرخه اقتصادی دنبال میشود. با این حال، افزایش پسماند در حوزههایی مانند صنایع، مواد غذایی، ساختوساز، لوازم الکترونیکی و منسوجات همچنان یکی از چالشهای این منطقه است.
تجربه این کشورها نشان میدهد حل مسئله زباله تنها با ساخت کارخانههای بازیافت امکانپذیر نیست؛ تفکیک از مبدأ، اصلاح الگوی مصرف، ایجاد انگیزه اقتصادی، مسئولیت تولیدکنندگان و فراهم کردن زیرساخت مناسب برای شهروندان باید همزمان در کنار یکدیگر قرار گیرند.