پرکاربردترین فرآوردههای خونی و عمر آنها چقدر است؟
کدام فرآوردههای خونی بیشترین کاربرد را در درمان بیماران دارند و چرا برخی از آنها تنها چند روز قابلیت نگهداری دارند؟
در اتاقهای اورژانس و بخشهای درمانی، هر واحد خون میتواند مرز میان زندگی و مرگ باشد. بیمارانی که در اثر تصادف، جراحی یا بیماریهای خاص به خون نیاز دارند، وابسته به زنجیرهای هستند که از یک اهدای ساده آغاز میشود و به فرآوردههای حیاتی ختم میشود.
بابک یکتاپرست، معاون اجتماعی سازمان انتقال خون، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اهمیت اهدای خون و نقش آن در تأمین نیاز مراکز درمانی گفت: از هر کیسه ۴۰۰ سیسی خون اهدایی، سه فرآورده اصلی شامل «گلبول قرمز»، «پلاسما» و «پلاکت» استخراج میشود.
به گفته او، گلبولهای قرمز پرکاربردترین بخش خون هستند و برای بیمارانی استفاده میشوند که یا دچار خونریزی شدید شدهاند یا بهطور مزمن نیاز به دریافت خون دارند؛ مانند بیماران مبتلا به تالاسمی.
در مقابل، پلاسما بیشتر برای بیمارانی کاربرد دارد که دچار سوختگی یا از دست دادن شدید مایعات بدن شدهاند و نیاز به جبران حجم مایعات دارند.
اما پلاکت یکی از حساسترین و محدودترین فرآوردههای خونی است؛ بهگونهای که از هر کیسه خون تنها ۱۰ درصد آن (حدود ۴۰ تا ۵۰ سیسی) به پلاکت اختصاص دارد و مهمتر اینکه این فرآورده تنها ۳ تا ۵ روز قابلیت نگهداری دارد. به همین دلیل بیماران خاص مانند مبتلایان به سرطان یا افرادی با خونریزیهای شدید، ممکن است به ۸ تا ۱۰ واحد پلاکت نیاز داشته باشند.
کوتاه بودن عمر پلاکتها و غیرقابل پیشبینی بودن نیازهای خونی در حوادث، باعث شده سازمان انتقال خون همواره بر اهدای مستمر و منظم تأکید کند. به گفته یکتاپرست، حتی پیش از وقوع حوادث نیز نمیتوان پیشبینی کرد کدام گروه خونی بیشتر مورد نیاز خواهد بود؛ هرچند در شرایط کمبود، گروه خونی O منفی به دلیل قابلیت تزریق به همه گروهها، نقش حیاتی پیدا میکند.