روز شانزدهم جنگ؛ تهران زیر صدای انفجار، آتشنشانی درگیر سنگینترین عملیاتها
تهران شب گذشته صدای چند انفجار محدود را در شرق و غرب شهر شنید؛ صداهایی که اگرچه از شدت شبهای قبل کمتر بود، اما باز هم پایتخت را ناآرام نگه داشت. همزمان مدیرعامل سازمان آتشنشانی تهران میگوید حدود ۴۰ درصد اصابتهای کشور در تهران رخ داده و آتشنشانان در ۱۵ روز گذشته درگیر عملیاتهای سنگین و چندساعتهای بودهاند؛ از جمله مهار آتشسوزی انبار نفت شهران.
روز شانزدهم جنگ برای تهران با شبی آغاز شد که در آن صدای انفجارهای محدودی در شرق و غرب شهر شنیده شد. این انفجارها اگرچه از نظر تعداد و شدت با برخی شبهای قبل قابل مقایسه نبود، اما دوباره شهر را در همان وضعیت آشنای این روزها نگه داشت؛ شهری که شبهایش با صدا تعریف میشود.
صبح امروز اما تهران آرامتر بود و خبرهای اصلی از همدان و اصفهان میآمد؛ جایی که گزارشهایی از شنیده شدن انفجار منتشر شد. در عین حال، نشانههایی از بازگشت برخی تهرانیها نیز دیده میشود؛ همزمان با افزایش ترددها و خبرهایی مانند یکطرفه شدن جاده چالوس.
در تهران، یکی از مهمترین روایتهای امروز به صدا برمیگردد؛ نه فقط صدای انفجار، بلکه تغییر کلی چهره صوتی شهر. دادههای تازه پایش ایستگاههای سنجش صدا نشان میدهد در بازه ۹ تا ۲۳ اسفند، با کاهش ترافیک و افت فعالیتهای شهری، صدای زمینه شهر کمتر شده، اما انفجارها و صداهای ضربهای ناگهانی، قلههای صوتی تازهای در تهران ایجاد کردهاند. بر اساس این دادهها، شاخص حداکثر صدا در برخی روزها در ساعات روز تا حدود ۵ دسیبل و در شب تا حدود ۱۰ دسیبل افزایش پیدا کرده است.
در عمل، این یعنی تهران از یک شهر با آلودگی صوتی یکنواخت ناشی از ترافیک، به شهری با صداهای کمتر اما شدیدتر و ناگهانیتر تبدیل شده است. کارشناسان هشدار دادهاند که همین نوسانهای ضربهای و غیرقابل پیشبینی میتواند باعث افزایش اضطراب، اختلال خواب، استرس پس از سانحه و تشدید مشکلات قلبی شود؛ بهویژه برای کودکان، سالمندان و گروههای حساس.
در دل همین فضای پرتنش، سازمان آتشنشانی تهران هم تصویری از ابعاد میدانی بحران ارائه کرده است. قدرتالله محمدی، مدیرعامل سازمان آتشنشانی تهران، گفته حدود ۴۰ درصد اصابتهایی که در کشور رخ داده مربوط به تهران بوده و همین موضوع باعث شده در ۱۵ روز گذشته، آتشنشانان پایتخت درگیر عملیاتهای بسیار سنگین و نفسگیر شوند.
او گفته از آغاز حملات، حدود پنج هزار آتشنشان در دو بخش عملیات حریق و نجات، به صورت شبانهروزی در میدان حضور داشتهاند و از نخستین دقایق هر حادثه در حال امدادرسانی بودهاند. یکی از مهمترین این عملیاتها، مهار آتشسوزی در محدوده انبار نفت شهران بوده است؛ حادثهای که به گفته محمدی، به دلیل موقعیت منطقه و نزدیکی به منازل مسکونی، میتوانست به یک بحران بزرگتر تبدیل شود.
او توضیح داده که از زمان اذان مغرب، نخستین مخازن در جنوب شهر مورد اصابت قرار گرفت و همه تیمهای عملیاتی به محل اعزام شدند، اما در همان حین و در جریان طراحی عملیات، ورودی محل دوباره هدف قرار گرفت و شعلههای گستردهای ایجاد شد. در ادامه، از طریق بیسیم به نیروها اعلام شد که محدوده شهران نیز مورد اصابت قرار گرفته است. محمدی گفته در این منطقه، سوخت در کانالها جاری شده بود و در نقاط مختلف زمین شعله میکشید؛ در حالی که در اطراف آن خانههای مردم و خودروها قرار داشت.
به گفته او، برای جلوگیری از گسترش آتش به سمت بافت مسکونی، ۱۰ ایستگاه آتشنشانی به طور همزمان فراخوان شدند و نیروها در طول مسیر مستقر شدند. در این عملیات، از کف و مواد مخصوص اطفای حریق سوختی استفاده شد و سرانجام آتش تا حوالی ساعت ۲:۳۰ بامداد کنترل شد. محمدی گفته در نزدیکی بیمارستان نیکان و زیر پل همت، با ایجاد حوضچه و هدایت سوخت توسط لودرها، شعلهها مهار شد و از بروز یک فاجعه گستردهتر جلوگیری شد.
او همچنین گفته در برخی موارد، هنگام عملیات امداد و اطفا، محل حادثه دوباره هدف قرار گرفته است؛ از جمله در فرودگاه مهرآباد که هنگام عملیات اطفای حریق، حمله مجدد رخ داده و جان نیروهای امدادی را در معرض خطر قرار داده است. به گفته مدیرعامل آتشنشانی، این نیروها در حالی شبانهروز در میدان هستند که خود نیز مثل بقیه شهروندان، نگرانی خانواده و فشار روانی روزهای جنگ را تحمل میکنند.
در کنار آن، از امروز ثبتنام طرح ترافیک خبرنگاران و کارت بلیت خبرنگاری سال ۱۴۰۵ هم در سامانه «شهرزاد» آغاز شده و تا پایان فروردین ادامه خواهد داشت؛ نشانهای دیگر از اینکه بخشی از سازوکارهای اداری شهر، با وجود وضعیت جنگی، همچنان برقرار مانده است.
وضعیت هوا هم همچنان مسئله است. شرکت کنترل کیفیت هوای تهران اعلام کرده در شرایط فعلی، کودکان، زنان باردار و بیماران قلبی و تنفسی نباید در فضای بازتردد غیرضروری داشته باشند. شاخص هوا در ۲۴ ساعت گذشته روی ۱۲۴ قرار داشته و برای گروههای حساس ناسالم ارزیابی شده است.
با این حال، شهر همچنان در حال کار کردن است. معاون شهردار تهران اعلام کرده هیچیک از ۳۱۵ بازار میوه و ترهبار پایتخت تعطیل نشدهاند. به گفته او، این بازارها همهروزه از ساعت ۸ صبح تا ۱۶ فعالاند و حتی چهار بازاری که در حملات آسیب دیده بودند، در کمتر از ۲۴ ساعت ترمیم و دوباره به چرخه خدمت بازگشتهاند. در عین حال، مدیرعامل سازمان میادین میوه و ترهبار نیز از افزایش ساعات کاری این مراکز در چهار روز پایانی سال خبر داده و گفته از ۲۵ تا ۲۸ اسفند، میادین از ساعت ۸ صبح تا ۱۸:۳۰ یکسره فعال خواهند بود.
در بخش خدمات حمایتی، «مرکز جهادی حامی» هم برای رسیدگی به آسیبدیدگان جنگ فعال شده است. شهروندان میتوانند برای اسکان اضطراری، پاکسازی معابر و منازل، برآورد خسارت، ارزیابی ایمنی ساختمانها و خسارت خودروها به این مرکز مراجعه کنند یا با ۱۳۷ داخلی ۳ و ۱۸۱۱ تماس بگیرند. همچنین در نقاطی که چادرهای مدیریت بحران برپا شده، نمایندگان این مرکز نیز حضور دارند.
در یکی دیگر از خبرهای امروز، رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور از آغاز طرح تماس با سالمندان تنهای پرخطر در تهران خبر داد. به گفته او، صدها تماس تاکنون با این سالمندان گرفته شده و مهمترین دغدغه آنها اضطراب ناشی از جنگ، نگرانی از خانواده و کمبود دارو بوده است. قرار است مشکلات این سالمندان با همکاری شهرداری، وزارت بهداشت و دیگر نهادهای مرتبط پیگیری شود.
در مترو هم بازدیدهایی برای بررسی وضعیت خدمات انجام شده است. زهرا شمساحسان، رئیس کمیته اجتماعی شورای شهر تهران، از چند ایستگاه مترو بازدید کرده و گفته خدماترسانی در مترو ادامه داشته و شهروندانی که شبها از مترو به عنوان پناهگاه استفاده میکنند، از روند خدمات رضایت داشتهاند. او البته تأکید کرده که در بخش پذیرش و اسکان شبانه شهروندان در ایستگاهها، هنوز نیاز به بررسی و تدبیر بیشتر وجود دارد.
در میدان ونک یادمانی نمادین برای شهدای دانشآموز مدرسه شجره طیبه میناب برپا شده و کلاس درس آنها در کنار مجسمه آرش کمانگیر بازآفرینی شده است؛ جایی که خانوادهها شمع روشن میکنند و کودکان و نوجوانان در دفتر مشق برای دوستان شهید خود دلنوشته مینویسند.
در کنار همه اینها، دستورالعملهای تازهای هم برای ایمنی خانگی منتشر شده است؛ از دوری از پنجرهها و آشپزخانه در آپارتمانها گرفته تا پناه گرفتن در زیرزمین یا کنار دیوارهای باربر در خانههای ویلایی، و نیز پروتکل سهمرحلهای هنگام شنیدن صدای انفجار: نشستن یا دراز کشیدن، محافظت از سر و گردن، و نیمهباز نگه داشتن دهان برای کاهش آسیب موج انفجار.