روز جهانی هپاتیت ۲۰۲۶؛ شکستن موانع برای پایان دادن به یک تهدید خاموش جهانی

روز جهانی هپاتیت هر سال در ۲۸ ژوئیه گرامی داشته می‌شود تا آگاهی عمومی درباره این بیماری ویروسی افزایش یابد؛ بیماری‌ای که با ایجاد التهاب در کبد می‌تواند به امراض شدید کبدی و سرطان کبد منجر شود.

بر اساس داده‌های سازمان جهانی بهداشت (WHO)، در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۸۷ میلیون نفر در جهان با هپاتیت مزمن B یا C زندگی می‌کردند. همچنین در همین سال، ۱.۳ میلیون نفر بر اثر پیامدهای هپاتیت مزمن B و C جان خود را از دست دادند.

سازمان جهانی بهداشت در کارزار روز جهانی هپاتیت ۲۰۲۶ با شعار «هپاتیت: بیایید موانع را بشکنیم» بر ضرورت از میان برداشتن موانعی تاکید می‌کند که میان مردم و خدمات نجات‌بخش پزشکی فاصله ایجاد کرده‌اند.

این سازمان می‌گوید ابزارهای لازم برای حذف هپاتیت ویروسی از جهان هم‌اکنون وجود دارد: واکسن‌های موثر، روش‌های دقیق تشخیص، درمان‌های قطعی برای هپاتیت C و درمان‌های طولانی‌مدت برای کنترل هپاتیتB . این ابزارها می‌توانند از عفونت‌های جدید جلوگیری کنند، جان انسان‌ها را نجات دهند و میزان ابتلا به سرطان کبد و سیروز کبدی را کاهش دهند.

با این حال، میلیون‌ها نفر همچنان از تشخیص، درمان یا مراقبت‌های لازم محروم هستند. سازمان جهانی بهداشت عواملی مانند انگ اجتماعی، آگاهی محدود، ضعف نظام‌های سلامت و نابرابری‌های پایدار را از مهم‌ترین موانع دسترسی به خدمات هپاتیت می‌داند.

هپاتیت؛ بیماری قابل پیشگیری اما مرگبار

هپاتیت ویروسی همچنان یکی از مهم‌ترین عوامل قابل پیشگیری بیماری و مرگ در جهان است. سازمان جهانی بهداشت تاکید می‌کند که مسئله اصلی کمبود دانش پزشکی نیست، بلکه تبدیل این دانش و ابزارهای موجود به اقدام گسترده و عادلانه است.

یکی از چالش‌های مهم، پیشگیری از انتقال هپاتیت B در نوزادان است. بر اساس داده‌های این سازمان، در سال ۲۰۲۴ تنها ۴۵ درصد از نوزادان جهان واکسن هپاتیت B را در ۲۴ ساعت نخست پس از تولد دریافت کردند؛ دوره‌ای که برای جلوگیری از انتقال ویروس از مادر به کودک اهمیت حیاتی دارد.

کارزار جهانی هپاتیت در سال ۲۰۲۶ خواستار تعهد سیاسی قوی‌تر، سرمایه‌گذاری پایدار و گسترش دسترسی برابر به پیشگیری، آزمایش، درمان و مراقبت است.

پنج اولویت برای پایان دادن به هپاتیت

سازمان جهانی بهداشت در چارچوب روز جهانی هپاتیت ۲۰۲۶ پنج مسیر اصلی را برای مقابله با این بیماری معرفی کرده است. نخست استفاده از دانش و سیاست‌های موجود است: واکسن‌های موثر، روش‌های دقیق تشخیص، درمان قطعی هپاتیت C و درمان‌های بلندمدت هپاتیت B هم‌اکنون در دسترس هستند. این ابزارها می‌توانند از انتقال بیماری جلوگیری کرده و میلیون‌ها زندگی را نجات دهند. اولویت اصلی اکنون افزایش دسترسی عادلانه به این خدمات و تقویت تعهد سیاسی، سرمایه‌گذاری و پاسخگویی است.

دوم قرار دادن مردم و جوامع در مرکز برنامه‌های حذف هپاتیت:  به گفته سازمان جهانی بهداشت، پیشرفت پایدار زمانی امکان‌پذیر است که افراد مبتلا به هپاتیت و جوامع مرتبط با آنها در طراحی سیاست‌ها، برنامه‌ها و خدمات درمانی نقش داشته باشند. مشارکت مستقیم این گروه‌ها می‌تواند پاسخ‌های بهداشتی را موثرتر و متناسب‌تر با نیازهای واقعی مردم کند.

سوم تضمین دسترسی برابر به خدمات هپاتیت: همه افراد باید بتوانند از خدمات پیشگیری، آزمایش، درمان و مراقبت توصیه‌شده توسط سازمان جهانی بهداشت بهره‌مند شوند. این به معنی گسترش خدمات برای گروه‌های محروم و آسیب‌پذیر، از طریق ارائه خدمات یکپارچه و انسان‌محور، برای کاهش نابرابری‌ها ضروری است.

چهارم ادغام خدمات هپاتیت در پوشش همگانی سلامت: سازمان جهانی بهداشت تاکید می‌کند که خدمات مرتبط با هپاتیت باید بخشی از مراقبت‌های اولیه سلامت و نظام‌های پوشش همگانی سلامت باشند تا پیشگیری، تشخیص، درمان و مراقبت در تمام مراحل زندگی در دسترس مردم قرار گیرد.

پنجم تسریع پژوهش و نوآوری در زمینه هپاتیت: سرمایه‌گذاری در پژوهش، توسعه فناوری‌های جدید و نوآوری در زمینه پیشگیری، تشخیص و درمان هپاتیت می‌تواند مسیر مقابله با این بیماری را تغییر دهد.

سازمان جهانی بهداشت به‌طور ویژه بر توسعه راهکارهای مربوط به هپاتیت B و عفونت هم‌زمان هپاتیت  D، گسترش دسترسی به فناوری‌های مقرون‌به‌صرفه و افزایش همکاری میان کشورها و بخش‌های مختلف تاکید دارد.

شکستن موانع، شرط پایان دادن به هپاتیت

پیام اصلی روز جهانی هپاتیت ۲۰۲۶ امکان‌پذیر بودن پایان هپاتیت ویروسی از نظر علمی است، اما رسیدن به چنین هدفی نیازمند اقدام هماهنگ دولت‌ها، نظام‌های سلامت، جوامع و سازمان‌های بین‌المللی است.

به باور سازمان جهانی بهداشت، چالش اصلی امروز یافتن ابزارهای جدید نیست؛ بلکه اطمینان از آن است که ابزارهای موجود به همه کسانی که به آنها نیاز دارند، بدون تبعیض و مانع دسترسی برسد. اگرچه واکسن، روش‌های تشخیص و درمان‌های موثر برای مقابله با هپاتیت در دسترس هستند، اما نابرابری در دسترسی به خدمات سلامت همچنان یکی از مهم‌ترین موانع در مسیر کنترل و حذف این بیماری، به‌ویژه در جوامعی است که از امکانات و خدمات بهداشتی کمتری برخوردارند.