رکورد شکست، اسقاط ۶۰۰ هزار خودروی فرسوده؛ ۲۰ میلیون وسیله نقلیه در مرز فرسودگی
با وجود رکورد اسقاط بیش از ۶۰۰ هزار خودروی فرسوده از سال ۱۴۰۳، هنوز بیش از ۲۰ میلیون خودرو و موتورسیکلت در مرز فرسودگی قرار دارند و نوسازی ناوگان همچنان یکی از راهکارهای مهم کاهش آلودگی هوا و مصرف سوخت است.
به گزارش آتیه آنلاین، روند اسقاط خودروهای فرسوده در دو سال اخیر شتاب گرفته و بر اساس اعلام سازمان حفاظت محیط زیست، از سال ۱۴۰۳ تاکنون بیش از ۶۰۰ هزار دستگاه خودرو از چرخه حملونقل خارج شده است. تنها در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۵۰ هزار خودرو اسقاط شد؛ رقمی که در مقایسه با سالهای گذشته جهش قابل توجهی محسوب میشود. با این حال، همچنان بیش از ۲۰ میلیون خودرو و موتورسیکلت، معادل حدود نیمی از ناوگان در حال تردد کشور، در مرز فرسودگی قرار دارند.
به گزارش ایسنا، قانون هوای پاک، مالکان وسایل نقلیه را پس از رسیدن خودرو یا موتورسیکلت به سن فرسودگی، مکلف به خروج آن از چرخه تردد کرده است. همچنین حمل بار و مسافر، دریافت معاینه فنی، بیمه شخص ثالث، خرید و فروش و نقلوانتقال خودروهای فرسوده ممنوع اعلام شده است. قانونگذار همچنین دولت را موظف کرده بخشی از صرفهجویی حاصل از مدیریت مصرف سوخت را برای نوسازی ناوگان حملونقل عمومی اختصاص دهد.
فاصله با هدف سالانه اسقاط
با وجود این تکالیف، اسقاط خودروهای فرسوده سالها با رکود مواجه بود. به گفته رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، از زمان تصویب قانون هوای پاک تا سال ۱۴۰۲ تنها حدود ۲۰۰ هزار خودرو اسقاط شده بود. این در حالی است که قانون برنامه هفتم توسعه، هدف اسقاط سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه را تعیین کرده است.
در سالهای اخیر تلاش شده با اصلاح آییننامهها و رفع موانع اجرایی، مسیر اسقاط و نوسازی سرعت بگیرد. از جمله، آییننامه اسقاط و نوسازی ناوگان دیزلی با ظرفیت بالای ۲۰ تن با استفاده از گواهی صرفهجویی تصویب شده و اصلاح آییننامه ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو نیز در دستور کار قرار گرفته است.
بر اساس مصوبه جدید هیئت وزیران، خودروسازان و موتورسیکلتسازان داخلی موظفند به ازای تولید هر چهار دستگاه، گواهی اسقاط معادل دریافت کنند. شمارهگذاری خودرو و موتورسیکلت نیز به ارائه این گواهیها وابسته شده است.
گواهی اسقاط؛ مشوق نوسازی
یکی دیگر از اقدامات انجامشده، بهروزرسانی ارزش گواهی اسقاط پس از سه سال است. بر اساس نرخهای اعلامشده، ارزش گواهی اسقاط خودروی سواری ۶۰ میلیون تومان و برای دیزلهای سبک و سنگین ۱۲۰ میلیون تومان تعیین شده است. این نرخها برای خودروهایی که از ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ در مراکز اسقاط پذیرش شدهاند، اعمال میشود.
هدف از این سیاستها ایجاد انگیزه اقتصادی برای مالکان خودروهای فرسوده و همزمان الزام تولیدکنندگان به مشارکت در روند نوسازی ناوگان است.
۲۰ میلیون وسیله نقلیه در مرز فرسودگی
با وجود افزایش اسقاط، حجم ناوگان فرسوده کشور همچنان بالاست. از مجموع نزدیک به ۴۲ میلیون خودرو و موتورسیکلت در حال تردد، بیش از ۲۰ میلیون دستگاه در مرز فرسودگی قرار دارند. تاکنون حدود سه میلیون خودرو از چرخه حملونقل خارج و اسقاط شدهاند و بیشترین سهم ناوگان فرسوده نیز به موتورسیکلتها، خودروهای سواری و وانتها اختصاص دارد.
در بخش خودروهای سنگین نیز وضعیت نگرانکننده است. حدود ۱۱۰ هزار کشنده فرسوده در کشور وجود دارد و نزدیک به ۱۲ هزار کشنده نیز بیش از ۵۰ سال عمر دارند. مصرف بالای سوخت این وسایل نقلیه، علاوه بر افزایش آلایندگی، فشار بیشتری بر منابع سوخت وارد میکند. بر همین اساس مقرر شده به ازای واردات هر کشنده، یک کشنده فرسوده اسقاط شود.
اسقاط؛ راهی برای کاهش مصرف بنزین
اسقاط خودروهای فرسوده تنها به کاهش آلودگی هوا محدود نمیشود و میتواند به کاهش مصرف سوخت نیز کمک کند. طبق آمارهای ارائهشده، اسقاط حدود ۵۰۰ هزار خودرو در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تاکنون، نزدیک به ۱.۵ میلیارد لیتر بنزین صرفهجویی و انتشار آلایندهها و گازهای گلخانهای را حدود ۸ درصد کاهش داده است.
خودروهای فرسوده سواری و وانت سالانه حدود ۸.۳ میلیارد لیتر بنزین مصرف میکنند و تنها ۲.۶ میلیون خودروی فرسوده حدود ۳.۲ میلیارد لیتر مصرف مازاد دارند. در صورت جایگزینی این خودروها با نمونههای دوگانهسوز، برقی یا هیبریدی، ظرفیت صرفهجویی بیش از ۷ میلیارد لیتر بنزین برآورد شده است.
در مجموع، افزایش اسقاط طی دو سال اخیر نشانه تغییر روند در نوسازی ناوگان است، اما وجود بیش از ۲۰ میلیون وسیله نقلیه در مرز فرسودگی نشان میدهد اسقاط و جایگزینی خودروهای فرسوده همچنان یکی از چالشهای اصلی کشور در مسیر کاهش آلودگی هوا و کنترل مصرف سوخت است.