پروانه در انتظار تصمیم؛ حاشیههای یک جمعهبازار
یک هفته ای است که شنیده هایی درباره توقف یا جابهجایی جمعهبازار «پروانه» در باغ هنر تهران به گوش می رسد امروز سخنگوی شورای شهر میگوید وضعیت این مجموعه و بازارهای مشابه در چارچوب ضوابط شهری در حال بررسی است؛ اما هنوز تصمیم نهایی درباره آینده آن اعلام نشده است.
هفته گذشته زمزمههایی در فضای غیررسمی منتشر شد مبنی بر اینکه ممکن است فعالیت جمعهبازار پروانه متوقف شود. این خبر به سرعت در میان فعالان این بازار دست به دست شد و حتی تا مرحله برنامهریزی برای یک تجمع اعتراضی نیز پیش رفت. اما این تجمع در لحظه آخر لغو شد و به جای آن اعلام شد که تنها نمایندگان فروشندگان قرار است در نشستی خواستههای خود را مطرح کنند.
یکی از فعالان این بازار اما روایت دیگری دارد. او میگوید آغاز این موج خبری به انتشار تصاویر و محتواهایی در فضای مجازی بازمیگردد؛ تصاویری که توسط یک بلاگر درباره پوشش دهه ۸۰ و یک مراسم خواستگاری متفاوت در این جمعهبازار منتشر شده بود. به گفته او، همین محتواها به سرعت بازتاب پیدا کرد و در ادامه، حتی یکی از برنامههای تلویزیونی نیز به آن واکنش نشان داد.
پس از این واکنشها، گمانهزنیهایی درباره احتمال توقف فعالیت جمعهبازار در محدوده «باغ هنر» مطرح شد؛ موضوعی که امروز نیز با اظهارات سخنگوی شهرداری تهران همراه شد، اما بدون تأیید یا تکذیب صریح.
مطهر محمدخانی در توضیح وضعیت این بازار و مجموعههای مشابه گفت: جاهای مختلفی در شهر در این زمینه فعالیت میکنند و طبیعتاً تابع همان مقررات و قوانینی هستند که در شهر وجود دارد. او درباره آینده جمعهبازار پروانه افزود: «اگر شرایط فراهم باشد، مشکلی برای فعالیت وجود ندارد، اما آنطور که شنیدهام—البته خبر رسمی نیست—بحثی درباره بازگشت به محل قبلی مطرح شده که بخشی از آن از سوی فروشندگان و کسبوکارها نیز پیگیری میشود.
او در عین حال تأکید کرد که هیچ تصمیم نهایی در این زمینه اتخاذ نشده و موضوع همچنان در مرحله بررسی قرار دارد. به گفته او، محور اصلی تصمیمگیری، فراهم بودن شرایط ایمنی و استانداردهای لازم برای فعالیت این گروههاست.
این در حالی است که به گفته فعالان این بازار، دستکم حدود ۱۳۰۰ دستفروش در جمعهبازار پروانه فعالیت میکنند؛ ظرفیتی که به حدی رسیده که دیگر امکان واگذاری غرفههای موقت جدید وجود ندارد. همین موضوع، پرسشهایی را درباره آینده این حجم از فعالیت در یک فضای محدود شهری ایجاد کرده از جمله اینکه در صورت هرگونه تغییر مکان، این جمعیت چگونه و به چه شکلی میتواند به موقعیت قبلی یا جایگزین منتقل شود.
همزمان با این بحثها، لایحهای جدید با عنوان «ساماندهی معابر شهری» نیز در دستور کار مدیریت شهری تهران قرار گرفته است. محمدخانی درباره این لایحه گفت: «این لایحه توسط معاونت خدمات شهری با همکاری معاونت شهرسازی تدوین شده و هدف آن ساماندهی معابر است، نه صرفاً دستفروشان.»
او توضیح داد که این طرح بر اساس نقشه الکترونیکی شهر تهران طراحی شده و تلاش دارد کاربری معابر شهری را برای فعالیتهای مختلف، از جمله کسبوکارهای خرد، بازتعریف کند. به گفته او، در این چارچوب حتی برخی معابر پرتردد و تاریخی نیز مورد بازنگری قرار خواهند گرفت.
محمدخانی همچنین تأکید کرد که در این طرح تلاش شده برای دستفروشان نیز امکان فعالیت قانونی و سامانیافته در نظر گرفته شود. او گفت: سیاست مدیریت شهری در این دوره، حمایت از کسبوکارهای خرد است و تلاش شده تا زمانی که اختلال جدی در نظم شهری ایجاد نشود، امکان فعالیت این گروهها فراهم باشد.
او بار دیگر بر رویکرد در حال بررسی تأکید کرد و گفت تصمیمگیری نهایی درباره جمعهبازار پروانه و سایر بازارهای مشابه، منوط به جمعبندی نهایی میان کمیسیونهای مربوطه و معاونتهای شهرداری است؛ جمعبندیای که قرار است چارچوب تازهای برای یکی از قدیمیترین شکلهای اقتصاد خرد شهری در تهران ترسیم کند.
مشخص نیست آیا این بازار پررفتوآمد، با همان شکل و در همان مکان ادامه میدهد، یا در چارچوب طرحهای جدید شهری، شکل دیگری از حضور در شهر را تجربه خواهد کرد؟