ایران در مسیر ابربحران سالمندی
گزارش دبیرخانه شورای ملی سالمندان هشدار میدهد که نابرابری، ناامنی شغلی، ضعف پوشش بیمهای، هزینههای درمان و کاهش حمایتهای اجتماعی از امروز زمینهساز شکلگیری نسلی از سالمندان بیمار، تنها و کمبرخوردار در آینده ایران است.
به گزارش آتیه آنلاین، بیشتر افراد، سالمندی را دورهای برای استراحت و آرامش تصور میکنند، اما گزارش دبیرخانه شورای ملی سالمندان با عنوان «سالمندی در پرتو چرخه زندگی» تصویری متفاوت ارائه میدهد. بر اساس این گزارش، کیفیت زندگی در سالمندی تنها به سالهای پایانی عمر مربوط نیست، بلکه نتیجه فرصتها و محرومیتهایی است که از کودکی آغاز شده و در طول زندگی انباشته میشوند.
سالمندی؛ پیامد یک چرخه طولانی
گزارش ایرنا تأکید میکند عواملی مانند دسترسی به آموزش، وضعیت اشتغال، امنیت درآمدی، سلامت، مسکن و برخورداری از حمایتهای اجتماعی در دورههای مختلف زندگی، کیفیت سالمندی را تعیین میکنند. از این منظر، بحران سالمندی در ایران تنها یک مسئله جمعیتشناختی نیست و بیش از هر چیز به رفاه اجتماعی و میزان نابرابریها مربوط میشود.
ناامنی شغلی، گسترش اشتغال غیررسمی، ضعف پوشش بیمهای، نابرابریهای جنسیتی، افزایش هزینههای درمان، دشواری دسترسی به مسکن مناسب و کاهش مشارکت اجتماعی، از جمله عواملی هستند که میتوانند زمینه فقر، بیماری و انزوای اجتماعی در سالمندی را فراهم کنند.
هشدار درباره سالمندان آینده
در این گزارش آمده است که این عوامل به صورت زنجیرهای و انباشتی عمل میکنند و شکافهای اجتماعی را در سالهای پایانی زندگی تشدید میکنند. زنان، افراد دارای سابقه اشتغال غیررسمی، ساکنان مناطق محروم و گروههای کمدرآمد نیز بیش از دیگران در معرض پیامدهای منفی سالمندی قرار دارند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور اعلام کرده است که تا سال ۱۴۲۰ بیش از ۳۱ درصد جمعیت ایران سالمند خواهند بود. بر اساس اعلام سیدجواد حسینی، اکنون حدود ۱۴ درصد جمعیت کشور بالای ۶۰ سال دارند و ایران وارد مرحله سالمندی شده است. او همچنین هشدار داده است که در صورت نبود برنامهریزی، در سالهای آینده با یک ابربحران اجتماعی مواجه خواهیم شد.
هزینه درمان و ناامنی شغلی
گزارش دبیرخانه شورای ملی سالمندان، دسترسی نابرابر به خدمات درمانی و هزینه بالای درمان را از عوامل مؤثر بر کیفیت سالمندی میداند. هزینههای درمان ممکن است باعث شود افراد مراجعه به پزشک یا ادامه درمان را به تعویق بیندازند؛ در نتیجه بیماریهایی که در جوانی و میانسالی امکان درمان سادهتری داشتند، در سالمندی به بیماریهای مزمن تبدیل شوند.
از سوی دیگر، بیش از ۹۰ درصد قراردادهای کار در ایران، طبق یافته این گزارش، موقتی هستند و بیش از نیمی از شاغلان در مشاغل غیررسمی فاقد بیمهاند. گزارش هشدار میدهد ناامنی شغلی در میانسالی میتواند با پیامدهایی مانند زوال عقل، بیماریهای قلبی و افسردگی در سالمندی ارتباط داشته باشد.
سالمندی امروز؛ تنهایی و بیماری
مشکلات تنها به سالمندان آینده محدود نیست. به گفته رئیس سازمان بهزیستی کشور، ۶۰ درصد سالمندان بالای ۷۰ سال دستکم یک بیماری مزمن دارند و ۶۲ درصد سالمندان در مطالعات انجامشده، تنهایی را مهمترین مشکل خود عنوان کردهاند.
حسینی در عین حال معتقد است سالمندی در صورت برنامهریزی مناسب میتواند به فرصتی برای توسعه اقتصادی و اجتماعی تبدیل شود. او با اشاره به مفهوم «اقتصاد نقرهای»، ایجاد مشاغل مرتبط با مراقبت از سالمندان را یکی از فرصتهای اشتغالزایی پایدار دانسته است.
ضرورت اصلاح سیاستهای رفاهی
گزارش شورای ملی سالمندان بر ضرورت تدوین نظام پایش چرخه زندگی، ایجاد پایگاه دادههای یکپارچه، کاهش فقر کودکی، حمایت درآمدی، تغذیهای و آموزشی از خانوارهای کمدرآمد و مناطق محروم و مقابله با ناامنی شغلی تأکید دارد.
بر این اساس، سیاستگذاری در حوزه سالمندی نباید فقط به حمایت از سالمندان فعلی محدود شود، بلکه باید کاهش نابرابریها در تمام مراحل زندگی را هدف قرار دهد؛ چراکه سالمندی سالم، پیش از رسیدن به سالهای پیری ساخته میشود.