ایران برای بازگشت پروازها دست به کار شد؛ شکایت رسمی به ایکائو و لاهه
آسمان ایران در هفته‌های اخیر فقط محل عبور هواپیماها نبوده؛ به یکی از میدان‌های تازه رایزنی‌های دیپلماتیک و حقوقی ایران تبدیل شده است. با افزایش محدودیت‌های پروازی و توقف موقت برخی مسیرهای بین‌المللی، سازمان هواپیمایی کشوری حالا همزمان دو مسیر را دنبال می‌کند: مذاکره با کشورها برای بازگرداندن پروازها و پیگیری حقوقی موضوع در نهادهای بین‌المللی.
به گزارش خبرآنلاین، ابوذر شیرودی، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، از ارسال اعتراض رسمی ایران به سازمان بین‌المللی هوانوردی کشوری (ایکائو) خبر داده و گفته است این اعتراض با هماهنگی وزارت امور خارجه و همراه با مستندات مربوط به اختلال در پروازهای ایران ارائه شده است. به گفته او، هدف اصلی این پیگیری‌ها بازگرداندن مسیرهایی است که پیش از این فعال بوده‌اند.
این رویکرد در حالی دنبال می‌شود که محدودیت‌های اخیر، فقط یک مسئله تجاری برای شرکت‌های هواپیمایی نیست؛ بلکه مستقیماً بر رفت‌وآمد مسافران، حمل‌ونقل هوایی و دسترسی ایران به شبکه پروازهای بین‌المللی اثر گذاشته است. از همین رو سازمان هواپیمایی تلاش کرده موضوع را از سطح مذاکره دوجانبه فراتر ببرد و در چارچوب قواعد بین‌المللی هوانوردی نیز مطرح کند.
ایران از مسیر حقوقی وارد میدان شد
یکی از محورهای اصلی استدلال ایران این است که محدودیت‌های اعمال‌شده علیه شرکت‌های هواپیمایی ایرانی نباید به حذف مسیرهای پروازی و اختلال در حقوق حمل‌ونقل هوایی منجر شود. در واقع تهران تلاش دارد اختلافات ایجادشده را از طریق سازوکارهای رسمی و حقوقی پیگیری کند؛ موضوعی که سابقه آن در پرونده‌های پیشین ایران در ایکائو نیز وجود دارد.
در اسناد رسمی ایکائو، ایران پیش‌تر نیز نسبت به محدودیت‌هایی مانند جلوگیری از ارائه سوخت به هواپیماهای ایرانی در برخی فرودگاه‌های خارجی اعتراض کرده و آن را مغایر با اصل فرصت برابر در حمل‌ونقل هوایی دانسته بود.
همزمان، ایکائو در جریان تحولات سال ۲۰۲۶ با سازمان هواپیمایی ایران درباره آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌های ناوبری و فرودگاهی در ارتباط بوده است. در گزارش دفتر منطقه‌ای ایکائو آمده که ایران در مارس ۲۰۲۶ وضعیت خدمات ناوبری هوایی و زیرساخت فرودگاه‌هایی را که بر اثر حملات آسیب دیده بودند، به این نهاد ارائه کرده و درخواست‌هایی نیز درباره پروازهای بشردوستانه و بازگرداندن افراد مطرح کرده است.
از این منظر، تهران اکنون تلاش می‌کند پرونده هوانوردی را صرفاً به «بازگشت چند پرواز» محدود نکند؛ بلکه مجموعه‌ای از خسارت‌ها، محدودیت‌ها و حقوق صنعت هوایی ایران را در مجامع تخصصی بین‌المللی دنبال کند.
از استانبول تا نجف؛ تلاش برای بازگرداندن شبکه پروازی
در کنار پیگیری‌های حقوقی، سازمان هواپیمایی کشوری همچنان روی راه‌های عملی برای حفظ ارتباط هوایی ایران با جهان کار می‌کند. پس از محدود شدن برخی پروازهای مستقیم اروپایی، مسیرهای کانکشنی از طریق قطب‌های منطقه‌ای مانند استانبول به‌عنوان یکی از راه‌های جایگزین مورد استفاده قرار گرفته‌اند.
اما در روزهای اخیر حتی برخی مسیرهای منطقه‌ای نیز با محدودیت مواجه شده‌اند. پرواز شرکت‌های ایرانی به امارات متوقف شد و در عراق نیز پروازهای شرکت‌های ایرانی به بغداد و سپس نجف با محدودیت‌هایی روبه‌رو شد. گزارش‌های اخیر حاکی از آن است که مقام‌های عراقی و سازمان هواپیمایی ایران در حال رایزنی برای بازگرداندن پروازها هستند و طبق اظهارات شیرودی، نجف می‌تواند نخستین مقصدی باشد که دوباره در مدار پروازهای ایران قرار می‌گیرد.
در پرونده خسارت‌های واردشده به فرودگاه‌ها و هواپیماها نیز ایران موضوع را از مسیر وزارت امور خارجه و مراجع بین‌المللی دنبال می‌کند. شیرودی گفته است شکایتی در این زمینه در لاهه مطرح شده و همزمان موضوع در ایکائو نیز پیگیری شده است؛ درباره غرامت نیز تصمیم نهایی را روند رسیدگی قضایی مشخص خواهد کرد.
حالا سازمان هواپیمایی کشوری در تلاش است میان دو هدف پیش برود: بازگرداندن مسیرهای پروازی که در اثر شرایط سیاسی و امنیتی متوقف شده‌اند و تثبیت حقوق ایران در عرصه بین‌المللی. به این ترتیب، پرونده پروازهای ایران دیگر صرفاً مسئله‌ای مربوط به برنامه شرکت‌های هواپیمایی نیست؛ بلکه به یک پرونده دیپلماتیک و حقوقی تبدیل شده که تهران می‌گوید آن را تا بازگشت مسیرها و تعیین تکلیف خسارت‌های واردشده دنبال خواهد کرد.