۹۰۰۰ رخدادحرارتی در تهران؛ تمرکز آتش در ۵ کانون اصلی
بررسیهای ماهوارهای شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نشان میدهد در سال ۱۴۰۳ بیش از ۹ هزار رخداد حرارتی در استان تهران ثبت شده که پس از تحلیل تخصصی به شناسایی ۷۸۳ کانون آتش انجامیده است؛ کانونهایی که بخش عمده آنها در چند نقطه محدود متمرکز شدهاند و نقش مهمی در آلودگی هوا و مدیریت پسماند دارند.
گزارش تازه شرکت کنترل کیفیت هوای شهر تهران از پایش رخدادهای حرارتی و آتشسوزیهای مشکوک در سال ۱۴۰۳ نشان میدهد که این پدیده در استان تهران ابعاد قابل توجهی داشته است؛ بهگونهای که بر اساس دادهها و تصاویر ماهوارهای، بیش از ۹۰۰۰ رخداد حرارتی در سطح استان شناسایی و ثبت شده که پس از پالایش، تحلیل و دستهبندی تخصصی، به استخراج ۷۸۳ کانون آتش منجر شده است.
در محدوده شهر تهران نیز ۱۳۹۷ رخداد حرارتی شناسایی شده است. بر اساس این یافتهها، اگرچه بخشی از این رخدادها در بافت شهری به ثبت رسیده، اما سهم قابل توجهی از آنها در حاشیه شهر، مناطق صنعتی و محدودههای پیرامونی پایتخت رخ داده است؛ موضوعی که نشان میدهد الگوی توزیع این رخدادها بیشتر پیرامونی و وابسته به کانونهای خاص است.
این بررسیها همچنین نشان میدهد حدود ۶۰ درصد از کل رخدادهای ثبتشده تنها در پنج کانون اصلی متمرکز بودهاند؛ تمرکزی که از نگاه کارشناسان میتواند بیانگر نقش تعیینکننده چند نقطه مشخص در شکلگیری بخش عمده آتشسوزیها و پسماندسوزیها در استان تهران باشد. بر همین اساس، شناسایی و پایش مستمر این نقاط بهعنوان اولویت مدیریت محیطزیستی مطرح شده است.
در تحلیل نوع رخدادها نیز پسماندسوزی شهری، فعالیتهای صنعتی، سوزاندن ضایعات و آتشزدن در فضای باز از مهمترین عوامل ایجاد کانونهای حرارتی عنوان شدهاند. علاوه بر این، در برخی نقاط نیز نشانههایی از لاستیکسوزی و سوزاندن غیرمجاز زباله مشاهده شده که میتواند پیامدهای مستقیم بر کیفیت هوا داشته باشد.
از منظر زمانی نیز دادهها بیانگر آن است که توزیع رخدادهای حرارتی در طول سال یکنواخت نیست و در برخی ماهها افزایش محسوسی دارد؛ بهطوری که ماههای آذر، شهریور و دی بیشترین تعداد رخدادهای حرارتی را در استان تهران به خود اختصاص دادهاند.
یافتههای این گزارش همچنین نشان میدهد بخش عمده کانونهای شناساییشده ماهیتی موقتی و کوتاهمدت داشتهاند و تنها یک یا چند بار در طول سال فعال شدهاند، اما در مقابل، تعداد محدودی از نقاط بهصورت تکرارشونده فعال بودهاند که همین موضوع آنها را در اولویت اقدامات نظارتی و کنترلی قرار میدهد.
بر اساس این گزارش، اهمیت مدیریت این رخدادها تنها به کنترل مستقیم آتشسوزی محدود نمیشود، بلکه پیامدهای آن شامل انتشار دود، بوی نامطبوع و انتشار آلایندههایی است که میتواند بر کیفیت هوای تهران اثرگذار باشد. همچنین در مواردی که این آتشسوزیها در حاشیه شهر یا مناطق پیرامونی رخ میدهند، احتمال انتقال آلایندهها به مناطق مسکونی نیز وجود دارد.
در پایان این گزارش تأکید شده که بهرهگیری از فناوریهای نوین از جمله دادههای ماهوارهای میتواند به شناسایی دقیقتر نقاط مسئلهدار، رصد روند تکرار آتشسوزیها و برنامهریزی هدفمندتر برای کنترل این پدیده کمک کند. همچنین هماهنگی میان دستگاههای شهری، محیطزیستی و نظارتی بهعنوان یکی از الزامات کاهش آثار ناشی از پسماندسوزی و آتشسوزیهای غیرمجاز مطرح شده است.