روز کاری در اروپا بهتدریج به زمان شخصی افراد نفوذ میکند
از هر پنج کارگر در اتحادیه اروپا، یک نفر میگوید که چندین بار در ماه، خارج از ساعات معمول کاری به دلایل شغلی با او تماس گرفته میشود؛ موضوعی که به شکلگیری فرهنگ «همیشه در دسترس بودن» دامن زده و استرس قابلتوجهی ایجاد کرده است.
گسترش دورکاری، همراه با بیثباتی مداوم و موج اخراجها در بازار کار جهانی، بهطور فزایندهای مرز میان ساعات کاری منطقی و زمان شخصی افراد را کمرنگ کرده است. در نتیجه، میلیونها اروپایی احساس میکنند که کارشان بهتدریج در حال ورود به زمان استراحت و زندگی شخصی آنهاست.
بر اساس یک مطالعه مهم از سوی بنیاد اروپایی بهبود شرایط زندگی و کار (Eurofound) که در ماه ژوئن منتشر شد، حدود یک نفر از هر پنج کارگر اتحادیه اروپا اعلام کرده است که چندین بار در ماه، خارج از ساعات معمول کاری به دلایل مرتبط با کار با آنها تماس گرفته میشود. این وضعیت به افزایش قابل توجه استرس و تقویت فرهنگ «همیشه آنلاین و در دسترس بودن» منجر شده است.
این پدیده تنها محدود به اتحادیه اروپا نیست و به بریتانیا نیز گسترش یافته است. گزارش جدید شرکت کاریابی MyPerfectCV با عنوان «گزارش نیروی کار همیشه در دسترس ۲۰۲۶» نشان میدهد که بیش از نیمی از کارکنان بریتانیایی هر روز بیش از ساعات معمول کاری فعالیت میکنند.
تماسهای خارج از ساعات کاری؛ عامل مهم افزایش استرس
حدود ۵۹ درصد از کارکنان اروپایی مورد بررسی در مطالعه Eurofound گفتهاند که همیشه یا تقریبا همیشه در محل کار احساس استرس میکنند. این مطالعه نشان داد که تعداد دفعات تماس با کارکنان خارج از ساعات معمول کاری، ارتباط مستقیمی با افزایش سطح استرس دارد.
در مقابل، تنها ۱۷ درصد از کارگرانی که هرگز خارج از ساعات کاری با آنها تماس گرفته نمیشود، اعلام کردهاند که احساس استرس دارند.
همچنین بر اساس تحلیل اخیر اتحادیه کارگری کنگره اتحادیههای کارگری بریتانیا (TUC) حدود ۳.۵ میلیون کارگر بریتانیایی (معادل یک نفر از هر هشت نفر) در سال گذشته بهطور منظم اضافهکاری بدون دریافت دستمزد انجام دادهاند. ارزش این نیروی کار پرداختنشده حدود ۲۸.۵ میلیارد پوند (معادل ۳۳.۳ میلیارد یورو) برآورد شده است.
به این ترتیب، گسترش فرهنگ «همیشه در دسترس بودن» تاثیر قابلتوجهی بر سلامت روان و تعادل میان زندگی کاری و شخصی افراد گذاشته است.
بر اساس گزارش Eurofound، حجم بالای کار مهمترین عامل تماسهای کاری خارج از ساعات معمول در اروپا بوده است.
کارکنان دورکار، بهویژه، برای حفظ مرز میان کار و زندگی شخصی با دشواری بیشتری مواجه هستند و بیشتر در معرض اضافهکاری، برنامههای کاری نامنظم و انتقال کار به زمان آزاد خود قرار دارند. همچنین از آنها انتظار میرود که دائما در دسترس باشند.
در گزارش Eurofound آمده است: «در میان کارکنانی که زمان شروع و پایان کاری انعطافپذیر دارند، ۶۴ درصد اعلام کردهاند که حداقل گاهی خارج از ساعات کاری با آنها تماس گرفته میشود؛ در حالی که این رقم در میان افرادی که برنامه کاری استاندارد دارند، ۴۹ درصد است. الگوی مشابهی بر اساس محل کار هم مشاهده میشود؛ ۶۳ درصد از کارکنان دورکار چنین تماسهایی را تجربه میکنند، در حالی که این میزان در میان کارکنانی که فقط در محل کار کارفرما فعالیت میکنند، ۴۸ درصد است.»
بر اساس گزارش «نیروی کار همیشه در دسترس»، ۹۲ درصد از کارکنان بریتانیایی در زمان استراحت خود برای جدا شدن ذهنی از کار مشکل دارند؛ رقمی که بسیار بالاتر از میانگین اروپایی ۷۸ درصد است. همچنین ۸۸ درصد گفتهاند هنگام درخواست مرخصی احساس اضطراب یا عذاب وجدان میکنند.
ترکیبی از عوامل سازمانی، شخصی و فرهنگی باعث میشود کارکنان نتوانند کاملا از کار فاصله بگیرند؛ از جمله ترس از عقب ماندن از جریان امور، انتظارات مدیران، وجود برنامههای کاری روی تلفن همراه و نگرانی از اینکه فردی غیرقابلجایگزین به نظر نرسد.
کشورهای اروپایی برای مقابله با این وضعیت چه میکنند؟
برای حفاظت بهتر از تعادل میان زندگی کاری و شخصی کارکنان، چندین کشور اروپایی از جمله فرانسه، ایتالیا، بلژیک، اسپانیا، پرتغال، ایرلند، یونان و لوکزامبورگ، اقدامهای قانونی، مقررات کار یا دستورالعملهای محیط کار را برای محدود کردن تماسهای کاری خارج از ساعات معمول و حمایت از «حق استراحت» کارکنان معرفی کردهاند.
این اقدامات شامل قوانینی درباره «حق قطع ارتباط از کار» (Right to Disconnect)، اصلاح قوانین کار، توافقهای جمعی میان کارگران و کارفرمایان و همچنین دستورالعملهای غیرالزامآور در محیطهای کاری است.
در مقابل، بریتانیا در حال حاضر هیچ قانون مستقل و الزامآوری درباره حق قطع ارتباط از کار ندارد. با وجود این پیشرفتها، اجرای واقعی و نظارت بر این مقررات همچنان با چالشهایی روبهرو است. رویکرد کشورهای مختلف اروپایی تفاوت زیادی دارد و همین مسئله باعث ایجاد یک فضای قانونی پراکنده در سراسر اروپا شده است.
کارفرمایان همچنین باید با فرهنگهای کاری ریشهدار مبتنی بر «همیشه در دسترس بودن» مقابله کنند. علاوه بر این، گسترش کار ترکیبی (حضوری و دورکاری)، همکاریهای بینالمللی و تیمهای کاری فرامرزی، تعیین مرزهای روشن میان زمان کار و زندگی شخصی را دشوارتر کرده است.
این مسئله بهویژه درباره مدیران ارشد و کارکنانی که دارای الگوهای کاری انعطافپذیر هستند، بیشتر دیده میشود؛ زیرا نقشهای آنها معمولا شامل برنامههای کاری نامنظم، استقلال بیشتر و همکاری با افراد در مناطق زمانی مختلف است. در نتیجه، همیشه مشخص نیست که چه زمانی باید در دسترس باشند و چه زمانی زمان شخصی آنها آغاز میشود.
در برخی کشورها هم برخی تعهدات قانونی فقط شامل کارفرمایانی میشود که تعداد مشخصی کارمند دارند؛ به این معنا که کارکنان شرکتهای کوچکتر ممکن است از همان سطح حمایت برخوردار نباشند.
ترس از پیامدهای منفی در محیط کار یا نگرانی از اینکه کمتعهد به نظر برسند هم باعث میشود بسیاری از کارکنان بهصورت داوطلبانه به پیامهای کاری خارج از ساعات معمول پاسخ دهند؛ موضوعی که تغییر پایدار فرهنگ سازمانی را دشوارتر میکند.
منبع: یورونیوز