نسلی که به خیابان آمد؛ جوانان اروپا آینده‌ای را نمی‌پذیرند که علیه آنها رقم خورده است
جوانان در اروپا احساس می‌کنند فرصت‌های اقتصادی و اجتماعی‌شان محدود شده و نهادهای سیاسی صدایشان را نمی‌شنوند، اکنون آنها خیابان را به عرصه‌ای برای بیان مطالبات خود تبدیل کرده‌اند.
اعتراض‌ها در فرانسه، ایتالیا، بلژیک، آلبانی، پرتغال و اسپانیا گسترش یافته‌اند؛ جوانانی که از هزینه‌های سرسام‌آور مسکن، ناامنی اقتصادی و کاهش فرصت‌های پیش روی نسل خود خشمگین‌اند، دیگر حاضر نیستند در برابر آینده‌ای نامطمئن سکوت کنند.
ده‌ها هزار جوان در فرانسه، بلژیک، اسپانیا، پرتغال، ایتالیا و آلبانی به خیابان‌ها آمده‌اند. آنها به موجی پیوسته‌اند که «انقلاب نسل زد» نام گرفته است؛ نسلی متولد سال‌های ۱۹۹۷ تا ۲۰۱۲ که در دو سال گذشته در سرنگونی دولت بنگلادش، وادار کردن نخست‌وزیر نپال به استعفا و انحلال دولت ماداگاسکار نقش داشته است.
اکنون، در آستانه دوره‌ای سرنوشت‌ساز از انتخابات که قرار است دولت چهار کشور از پنج کشور پرجمعیت اتحادیه اروپا ــ فرانسه، ایتالیا، اسپانیا و لهستان ــ را تعیین کند، جوانان اروپایی هم از نگرانی مشترکی سخن می‌گویند: فرصت‌های نسل آنها رو به کاهش است و آینده‌شان هر روز ناامن‌تر می‌شود.
از اعتراض به آموزش تا خشم گسترده‌تر اجتماعی
اعتراض‌های فرانسه بیش از همه توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرده است. این اعتراض‌ها بیش از یک ماه ادامه یافته و در یک روز، تا ۲۶۶ هزار نفر را به خیابان‌ها کشانده است. دانش‌آموزان دبیرستانی در آغاز رهبری این حرکت را بر عهده داشتند؛ اما شنبه گذشته، جلیقه‌زردها، جنبش اعتراضی ضدساختار قدرت که در سال ۲۰۱۸ شکل گرفت، در کنار اتحادیه‌های کارگری، کشاورزان، کارکنان حمل‌ونقل و کارمندان بخش عمومی به آنها پیوستند.
اعتراض‌ها در ابتدا از نگرانی فزاینده درباره وضعیت آموزش عمومی سرچشمه گرفت. معترضان خواستار افزایش بودجه آموزش، تامین منابع بیشتر برای معلمان، کاهش تعداد دانش‌آموزان در هر کلاس و بهبود امکانات مدارس هستند.
این مطالبات در شرایطی مطرح می‌شوند که دولت‌های اروپایی برای تامین هزینه‌های عمومی با فشار فزاینده‌ای روبه‌رو هستند. بدهی عمومی در سراسر اتحادیه اروپا به ۸۲.۹ درصد تولید ناخالص داخلی رسیده است. فرانسه هم با بدهی‌ای معادل ۱۱۷.۶ درصد تولید ناخالص داخلی، یکی از بدهکارترین کشورهای این اتحادیه به شمار می‌رود.
جنبش اعتراضی فرانسه الهام‌بخش دانشجویان در بلژیک و ایتالیا هم شده است. معترضان در جنوب اروپا شعار می‌دهند: «مثل فرانسه عمل کنیم.» در خیابان‌های رم، میلان و تورین نیز این شعار به گوش می‌رسد: «پول برای مدرسه‌ها، نه جنگ.»
در بلژیک، اعتراض‌ها به کاهش بودجه آموزش فرانسوی‌زبان و برنامه افزایش شهریه دانشگاه‌ها مربوط می‌شود. دولت فدراسیون والونیا-بروکسل هم کاهش هزینه‌ای نزدیک به ۵۰۰ میلیون یورو، معادل ۵۶۱ میلیون دلار، را در چند بخش از جمله آموزش تصویب کرده است.
شکاف نسلی در پای صندوق‌های رای
تفاوت‌های نسلی در نگرش سیاسی، بیش از پیش در نتایج نظرسنجی‌ها و الگوهای رای‌دهی نمایان شده است.
بر اساس نظرسنجی جدیدی در اسپانیا، ۵۱ درصد رای‌دهندگان بالای ۶۵ سال از «حزب محافظه‌کار مردم» (PP) یا «حزب سوسیالیست» حاکم (PSOE) حمایت می‌کنند. در مقابل، رای‌دهندگان جوان‌تر بیشتر به حزب راست افراطی «وُکس» گرایش پیدا کرده‌اند؛ حزبی که در میان افراد زیر ۲۵ سال، در کنار حزب مردم جایگاه برابری دارد.
در فرانسه هم که قرار است انتخابات ریاست‌جمهوری آن در آوریل ۲۰۲۷ (فروردین 1406) برگزار شود، نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند ۷۷ درصد رای‌دهندگان جوان از یکی از دو جریان راست افراطی «اجتماع ملی» یا چپ پوپولیست «فرانسه تسلیم‌ناپذیر» حمایت می‌کنند. تنها ۲۳ درصد به سایر جریان‌های سیاسی گرایش دارند.
در ایتالیا، در آستانه انتخابات عمومی سال آینده، طبق نظرسنجی‌های موسسه «یوترند»، نزدیک به نیمی از رای‌دهندگان ۱۸ تا ۳۴ ساله از بلوک چپ مخالف دولت حمایت می‌کنند؛ درحالی‌که سهم حامیان ائتلاف حاکم به رهبری «جورجا ملونی» کمتر از ۳۰ درصد است.
این گرایش به جریان‌های سیاسی خارج از جریان اصلی با سرخوردگی عمیق از سیاست متعارف همراه شده است. در فرانسه، ۷۴ درصد رای‌دهندگان زیر ۳۰ سال می‌گویند طبقه سیاسی نه نماینده آن‌هاست و نه به حرفشان گوش می‌دهد. این رقم در ایتالیا ۶۹ درصد و در اسپانیا ۵۹ درصد است؛ ارقامی که بر اساس نظرسنجی‌های ملی این کشورها به دست آمده‌اند.
«بی‌تفاوت نیستیم؛ خشمگینیم»
«لِنایک دومون»، از رهبران دانشجویی بلژیک، این تصور را که جوانان نسبت به سیاست بی‌تفاوت شده‌اند رد می‌کند. او می‌گوید: «جوانان بی‌تفاوت نیستند و سیاست هم برایمان بی‌اهمیت نیست. ما خشمگینیم و قرار نیست دست روی دست بگذاریم.»
دومون تاکید می‌کند که اعتراض‌های کنونی پدیده‌ای تازه نیستند و دانشجویان در سراسر اروپا بیش از یک سال است که بسیج شده‌اند. اتحادیه دانشجویان اروپا (ESU)، که سازمان‌های دانشجویی سراسر قاره را نمایندگی می‌کند، اعلام کرده است که از مارس تا مه امسال، ۵۴ اقدام اعتراضی در ۲۲ کشور ثبت شده است. در دوره گزارش‌دهی پیشین، ۳۱ اقدام اعتراضی در ۱۳ کشور ثبت شده بود.
افزایش شمار اعتراض‌ها نشان می‌دهد که نارضایتی جوانان از محدوده یک کشور یا یک مطالبه مشخص فراتر رفته است. هرچند مسائل محلی، از بودجه مدارس گرفته تا شهریه دانشگاه‌ها، محرک مستقیم اعتراض‌ها هستند، نگرانی درباره فرصت‌های ازدست‌رفته و آینده نامطمئن، در میان جوانان کشورهای مختلف مشترک است.
آینده‌ای که به میدان سیاست کشیده شده است
یکی از پلاکاردهایی که دانشجویان ایتالیایی روز جمعه حمل می‌کردند، حال‌وهوای این اعتراض‌ها را به‌خوبی خلاصه می‌کرد: «اگر آینده‌مان را از ما بگیرید، زمان حالتان را مختل خواهیم کرد.»
این شعار بیانگر تغییری مهم در رابطه بخشی از نسل جوان با ساختارهای سیاسی است. جوانانی که احساس می‌کنند فرصت‌های اقتصادی و اجتماعی‌شان محدود شده و نهادهای سیاسی صدایشان را نمی‌شنوند، اکنون خیابان را به عرصه‌ای برای بیان مطالبات خود تبدیل کرده‌اند.
بااین‌حال، هنوز روشن نیست که این خشم و بسیج خیابانی چگونه در صندوق‌های رای بازتاب خواهد یافت. انتخابات پیش رو نشان خواهد داد که آیا نارضایتی جوانان به تغییر پایدار در موازنه سیاسی اروپا منجر می‌شود یا همچنان بیرون از ساختارهای رسمی قدرت باقی می‌ماند.
ترجمه و تلخیص از: english.elpais.com