نیمی از ۱۰۰ کلانشهر بزرگ جهان با تنش آبی شدید روبهرو هستند
تحقیقات نشان میدهد پکن، دهلی، لسآنجلس و ریو دو ژانیرو در میان بحرانیترین شهرهایی هستند که در آن تقاضای آب در آستانه پیشی گرفتن از عرضه قرار گرفته است.
بر اساس تحلیل و نقشهبرداری جدید، نیمی از ۱۰۰ کلانشهر بزرگ جهان، سطوح بالایی از تنش آبی را تجربه میکنند که از این میان ۳۸ شهر در مناطق با «تنش آبی بسیار شدید» قرار دارند.
تنش آبی به این معناست که برداشت آب برای مصارف عمومی و صنعتی در شرف پیشیگرفتن از منابع موجود است. این مسئله معمولا ناشی از مدیریت ضعیف منابع آبی و تشدید آن تحت تاثیر تغییر اقلیم قرار دارد.
بررسیهای «واترشد» (Watershed) و روزنامه گاردین با تطبیق نقشه شهرها بر حوضههای آبی تحت فشار نشان داد که پکن، نیویورک، لسآنجلس، ریو دو ژانیرو و دهلی در زمره شهرهای با تنش بسیار شدید قرار دارند، درحالیکه لندن، بانکوک و جاکارتا در رده شهرهای با تنش بالا طبقهبندی شدهاند.
تحلیل جداگانهای از دادههای ماهوارهای ناسا که توسط دانشمندان در دانشگاه کالج لندن گردآوری شده، نشان میدهد کدام یک از ۱۰۰ شهر بزرگ در طول دو دهه اخیر خشکتر یا مرطوبتر شدهاند. شهرهایی مانند چنای، تهران و ژنگژو روند خشکی شدید و توکیو، لاگوس و کامپالا روند رطوبت شدید را نشان میدهند. اطلاعات تمامی این ۱۰۰ شهر و روند تغییرات آنها در یک اطلس تعاملی جدید امنیت آبی قابل مشاهده است.
حدود ۱.۱ میلیارد نفر در مناطق اصلی کلانشهرها و در مناطقی زندگی میکنند که روند خشکی بلندمدت شدیدی را تجربه میکنند. این درحالیاست که حدود ۹۶ میلیون نفر در شهرها و حومه مناطق با رطوبتی شدید ساکن هستند. با این حال، دادههای ماهوارهای برای نشاندادن جزئیات و زمینههای محلی به اندازه کافی دقیق نیستند.
بیشتر مناطق شهری واقع در حوزههای دارای رطوبت قابلتوجه در آفریقای جنوب صحرا قرار دارند و تنها توکیو در ژاپن و سانتو دومینگو در جمهوری دومینیکن خارج از این منطقه هستند. بیشتر مراکز شهری واقع در مناطقی با قویترین سیگنالهای خشکی، در سراسر آسیا به ویژه شمال هند و پاکستان متمرکز شدهاند.
تهران که اکنون ششمین سال خشکسالی خود را سپری میکند، به طرز خطرناکی به «روز صفر» (زمانی که هیچ آبی برای شهروندان موجود نخواهد بود) نزدیک شده است. سال گذشته، رئیسجمهور «سید مسعود پزشکیان»، هشدار داد که ممکن است لازم باشد در صورت تداوم خشکسالی شهر تخلیه شود. کیپتاون و چنای هم به روز صفر نزدیک شدهاند و بسیاری از شهرهای با سریعترین رشد جهان در مناطق در حال خشک شدن واقع شدهاند که ممکن است در آینده با کمبود آب مواجه شوند.
«محمد شمسالدوهه»، استاد بحران آب و کاهش خطر در دانشگاه UCL ایالات متحده آمریکا میگوید: «پروژه گریس ناسا با ردیابی تغییرات ذخیره کل آب از فضا، نشان میدهد کدام شهرها در حال خشک شدن و کدامها در حال مرطوبتر شدن هستند و هشدار اولیهای درباره ناامنی آبی در حال ظهور ارائه میدهد.»
سازمان ملل متحد سهشنبه گذشته اعلام کرد جهان وارد حالت «ورشکستگی آبی» شده است، مرحلهای که تخریب برخی منابع آب، دائمی و غیرقابل بازگشت است. پروفسور کاوه مدنی، مدیر مؤسسه آب، محیطزیست و سلامت دانشگاه ملل متحد، گفت که مدیریت ضعیف آب اغلب علت اصلی ورشکستگی آبی است و تغییر اقلیم به ندرت تنها دلیل آن است: «تغییر اقلیم مانند یک رکود اقتصادی است که بر مدیریت بد کسبوکار سوار شده است.»
گروه بانک جهانی نیز هشدار داده است. براساس گزارش این گروه، ذخایر آب شیرین جهانی در ۲۰ سال گذشته به شدت کاهش یافته و سیاره زمین سالانه حدود ۳۲۴ میلیارد مترمکعب آب شیرین از دست میدهد، این میزان معادل آب مورد نیاز برای تامین سالانه آب ۲۸۰ میلیون نفر (تقریباً معادل جمعیت اندونزی) است. این ضررها بر حوضههای رودخانهای اصلی در همه قارهها تاثیر گذاشته است.
براساس گزارش آژانس محیطزیست انگلیس، ممکن است این کشور تا سال ۲۰۵۵ نیازمند ۵ میلیارد لیتر آب اضافی روزانه برای تامین تقاضای عمومی آب باشد. رقمی که بیش از یکسوم از ۱۴ میلیارد لیتر آبی است که در حال حاضر وارد شبکه تامین آب عمومی میشود. بخشهای دیگر مصرف آب مانند کشاورزی و انرژی نیز ممکن است به روزانه یک میلیارد لیتر آب اضافی نیاز داشته باشند.
اخیرا برخی مناطق جنوب انگلیس با قطعی آب مواجه شدهاند که شرکت «ساوت ایست واتر» آن را به طوفانهای زمستانی نسبت داده است. با این حال، مقامات ناظر پیشتر در نامهای به این شرکت، «نگرانی جدی» خود را درباره امنیت تامین آب آن اعلام کرده بودند.
دولت انگلیس سهشنبه گذشته یک سفیدنامه آب (water white paper) منتشر کرد که هدف آن بازنگری اساسی در نظام آبی کشور، از جمله ایجاد سمت جدید «مهندس ارشد»، انجام «بررسیهای ایمنی» (مشابه معاینه فنی خودرو) بر زیرساختهای آبی و اعطای اختیارات جدید به نهاد ناظر آب است.