نقشه جدید صنعت جهان؛ ظهور چین و افول سهم قدرتهای سنتی
چین طی دو دهه به بزرگترین قدرت تولیدی جهان تبدیل شده و توازن صنعتی میان اقتصادهای بزرگ را تغییر داده است؛ تحولی که نقشه زنجیرههای تأمین جهانی را بازتعریف کرده است.
مرکز ثقل تولید جهانی طی دو دهه گذشته دستخوش تغییرات بزرگی شده است؛ تغییری که بیش از همه با ظهور چین بهعنوان بزرگترین اقتصاد تولیدی جهان رقم خورد.
دادهها جدید که بر اساس اطلاعات موجود از دفتر تحلیل اقتصادی آمریکا (BEA) و بانک جهانی برگرفته شده است، هشت اقتصاد بزرگ جهان از نظر ارزش افزوده در تولیدات صنعتی جهانی بین سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵ را نشان میدهد. در این لیست سهم کشورها بر اساس ارزش افزوده بخش تولید بر مبنای دلار جاری آمریکا محاسبه شده است.
قدرتهای سنتی صنعتی
در سال ۲۰۰۵، اتحادیه اروپا ۲۴ درصد از ارزش افزوده تولیدات صنعتی جهان را به خود اختصاص داده بود. آلمان، بهعنوان بزرگترین اقتصاد این بلوک و یکی از مراکز اصلی صنعت خودروسازی جهان، بهتنهایی بیش از ۷ درصد از تولید صنعتی جهانی را در اختیار داشت.
در سوی دیگر اقیانوس اطلس، ایالات متحده تقریبا به اندازه اتحادیه اروپا یک قدرت تولیدی بزرگ محسوب میشد. با وجود چند دهه روند صنعتیزدایی، آمریکا همچنان بزرگترین تولیدکننده صنعتی در میان کشورهای منفرد جهان بود و صنایع سنگین آن بهویژه در منطقه غرب میانه این کشور متمرکز شده بود.
در همین دوره، ژاپن مسئول ۱۳ درصد از تولید صنعتی جهان در سال ۲۰۰۵ بود. این کشور سالها به دلیل صنایع الکترونیک، کالاهای مصرفی و تولید خودرو شناخته شده است. در آن زمان، بخش صنعت بیش از یکپنجم اقتصاد ژاپن را تشکیل میداد.
پس از ژاپن، چین با ۹ درصد و کره جنوبی با ۳ درصد قرار داشتند، در حالی که هند، مکزیک و روسیه هرکدام حدود ۲ درصد از تولید صنعتی جهان را به خود اختصاص داده بودند.
ظهور چین
طی ۲۰ سال، سهم چین از تولید صنعتی جهانی سه برابر شد و در سال ۲۰۲۵ به ۲۷ درصد رسید. این رقم چین را ۱۰ واحد درصد بالاتر از ایالات متحده و اتحادیه اروپا قرار داد.
آزادسازی اقتصادی چین و پیوستن این کشور به سازمان تجارت جهانی (WTO) در سال ۲۰۰۱، نقش مهمی در ظهور این کشور بهعنوان یک قدرت صنعتی بزرگ جهانی داشت.
نیروی کار گسترده با هزینه نسبتا پایین و مجموعهای از مشوقهای مالیاتی منطقهای، شرکتهای چندملیتی و میلیاردها دلار سرمایهگذاری صنعتی را به چین جذب کرد. تا سال ۲۰۱۵، چین از نظر سهم خود در ارزش افزوده تولیدات جهانی به بزرگترین اقتصاد تولیدی جهان تبدیل شده بود.
دیگر قدرتهای صنعتی در سال ۲۰۲۵
همزمان با افزایش سهم چین، سهم ترکیبی ایالات متحده، اتحادیه اروپا و ژاپن به شکل قابلتوجهی کاهش یافت. این سه اقتصاد در سال ۲۰۰۵ در مجموع ۵۹ درصد از ارزش افزوده تولیدات صنعتی جهان را در اختیار داشتند، اما این رقم در سال ۲۰۲۵ به ۳۹ درصد کاهش یافت.
این تغییر نشاندهنده جابهجایی در توزیع جهانی ارزش افزوده تولید صنعتی است و الزاما به معنای کاهش مطلق حجم تولید صنعتی هر یک از این اقتصادها نیست.
مکزیک، روسیه و کره جنوبی در این دوره سهم نسبتا ثابتی از تولید صنعتی جهانی را حفظ کردند.
در مقابل، هند سهم خود را از ۲ درصد به ۳ درصد افزایش داد. بسیاری از سیاستگذاران هندی امیدوارند این کشور بتواند با جذب سرمایهگذاری بیشتر در بخش تولید، نقش خود را در زنجیرههای تامین جهانی گسترش دهد.