انقلاب انرژیهای تجدیدپذیر اسپانیا نتیجه داد؛ کاهش قبض برق در بحبوحه بحران انرژی
تحلیل اندیشکده «امبر» نشان میدهد قبض برق خانوارهای اسپانیایی ماهانه ۱۰ یورو کاهش یافته است. رشد ۳۷ درصدی انرژی بادی و خورشیدی در سالهای اخیر، تاثیر گاز بر قیمت برق را ۹ درصد کاهش داد.
بر اساس تحلیل جدید موسسه «امبر»، قبضهای برق اسپانیا در حالی کاهش یافته است که بسیاری از کشورهای دیگر از زمان بحران انرژی ناشی از جنگ ایران با افزایش آن روبرو بودهاند.
این تحلیل جدید نشان میدهد که هر خانوار اسپانیایی از زمان بسته شدن عملی تنگه هرمز در ماه مارس، ماهانه ۱۰ یورو در قبض برق خود صرفهجویی کرده است. به لطف تعهد این کشور به گذار به انرژی پاک، انرژیهای تجدیدپذیر تاثیر سوختهای فسیلی بر قیمت برق را از سال ۲۰۱۹ تاکنون ۷۵ درصد کاهش دادهاند.
گاز معمولا گرانترین منبع تولید برق است و در هر ساعتی که برای تولید برق استفاده میشود، قیمت برق را افزایش میدهد. در اسپانیا، تاثیر گاز بر قیمتگذاری برق از ابتدای سال ۲۰۲۶ به تنها ۹ درصد از ساعات مصرف کاهش یافته است، درحالیکه این رقم در سال ۲۰۲۱، ۵۲ درصد از ساعات را شامل میشد. این کاهش عمدتا به دلیل رشد چشمگیر انرژی بادی و خورشیدی است که از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، ۳۷ درصد افزایش یافته است.
«کریس راسلو»، نویسنده این گزارش و کارشناس اندیشکده امبر، میگوید: «رشد انرژی بادی و خورشیدی به عنوان سپری در برابر تاثیرات قیمتی ناشی از ناپایداری جهانی عمل میکند. اگرچه قیمت گاز افزایش مییابد، اما انرژیهای تجدیدپذیر قبض برق خانوارها و مشاغل اسپانیایی را پایین نگه میدارند.»
اسپانیا در رقابت انرژیهای تجدیدپذیر اروپا میدرخشد. از سال ۲۰۱۹، ظرفیت انرژی بادی و خورشیدی خود را دو برابر کرده و بیش از ۴۰ گیگاوات به آن افزوده است. این رقم بیشتر از هر کشور دیگری در اتحادیه اروپا به جز آلمان است که بازار برق آن دو برابر اسپانیا است.
اسپانیا در آگوست ۲۰۲۵ اصلا از نیروگاههای زغالسنگ استفاده نکرد. این وضعیت در مقایسه با تنها ۱۰ سال پیش تغییر شگرفی است، زمانی که زغالسنگ یکچهارم برق اسپانیا را تامین میکرد.
این موضوع نشان میدهد که اگر کشورها تصمیم بگیرند خیلی سریع میتوانند منابع انرژی خود را تغییر دهند. «راسلو» تاکید میکند: «برای دستیابی به آنچه اسپانیا انجام داده، نیازی به آفتاب اسپانیا ندارید. هر کشوری در اروپا میتواند از منابع بادی و خورشیدی خود برای کاهش وابستگی به گاز گرانقیمت استفاده کند.»
بیشتر کشورهای اروپایی از کاهش قیمت برقی محروم ماندهاند که میتوانستند با سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر به دست آورند. در ایتالیا که وابستگی بیشتری به گاز دارد، قیمت متوسط برق در مارس امسال ۱۴۳ یورو در هر مگاواتساعت بود که سه برابر اسپانیا (۴۲ یورو در هر مگاواتساعت) است. از ابتدای مارس ۲۰۲۶، قیمت عمدهفروشی برق اسپانیا همواره در میان پایینترینهای اروپا بوده است.
به طور کلی، اتحادیه اروپا از زمان آغاز جنگ ایران، واردات سوخت فسیلی خود را افزایش داده و این بلوک را با قبض انرژی ۶۰ میلیارد یورویی مواجه کرده است. «آلیس موسکوویچ»، پژوهشگر اندیشکده اروپایی «ژاک دولور» میگوید: «کمتر از پنج درصد (۲ میلیارد یورو) از این هزینهها به اقدامات برقیسازی اختصاص یافته است. این تنها سرمایهگذاری ساختاری است که هم مواجهه با شوکهای امروزی را کاهش میدهد و هم تابآوری انرژی را برای فردا میسازد.»
کاهش موقت مالیات در اسپانیا
افزایش ۶۰ درصدی قیمت عمدهفروشی گاز در اتحادیه اروپا از زمان آغاز جنگ ایران (که توسط امبر گزارش شده) یک برنده آشکار دارد: غولهای سوخت فسیلی. مطالعه مارس ۲۰۲۶ از «گرینپیس» نشان داد که شرکتهای نفتی اتحادیه اروپا روزانه ۸۱.۴ میلیون یورو سود اضافی کسب میکنند. بسیاری از کارشناسان خواستار مالیات بر سودهای مازاد این شرکتها شدهاند.
سال گذشته، ۲۸ درصد از قبض متوسط برق مصرفکننده اروپایی به مالیات و عوارض اختصاص داشت. بسیاری خصوصا چنین وضعی را ناعادلانه میدانند، زیرا با وجود اینکه سوختهای فسیلی عامل اصلی بحران آب و هوایی هستند، مالیات بر برق بسیار بیشتر از مالیات بر آنهاست. در سال ۲۰۲۵، مالیات بر برق در اسپانیا ۴.۲ برابر بیشتر از مالیات بر گاز فسیلی بود، در حالی که در آلمان این رقم ۳.۲ برابر بود.
اسپانیا گامی برای جبران این عدم تعادل برداشته است. کاهش مالیات موقت بین مارس و مه ۲۰۲۶، سالانه ۸ یورو از قبض معمولی برق خانوارها در اسپانیا کاست. این اقدام هم به کاهش فشار بر مصرفکنندگان کمک کرد و هم به عنوان اهرمی برای تشویق برقیسازی عمل نمود؛ عاملی کلیدی در کاهش وابستگی اسپانیا به سوختهای فسیلی وارداتی.
قبض اسپانیا میتواند حتی کمتر باشد
در آوریل ۲۰۲۵، کل اسپانیا در یک خاموشی بزرگ فرو رفت. علاوه بر تلفاتی که گزارش شد، صحنههای آشفته نشان میداد خانوادهها در خانههای خود با نور شمع نشستهاند. در آن زمان ترافیک مختل شد، هزاران نفر در تونلهای مترو گیر کردند، کسبوکارها تعطیل شدند و مردم قادر به برقراری تماس با شبکههای موبایل یا پرداخت بدون پول نقد نبودند. گزارشی ۴۷۲ صفحهای به این نتیجه رسید که یک سری نوسانات ولتاژ منجر به این خاموشی شده است.
با این همه دولت اسپانیا اجازه نداد این خاموشی یا انتقادات گسترده، سرعت حرکتش را به سوی انرژیهای تجدیدپذیر کاهش دهد. بین می ۲۰۲۵ و فوریه ۲۰۲۶، اسپانیا به طور متوسط ماهانه ۱.۳ گیگاوات به ظرفیت بادی و خورشیدی خود افزود که بالاتر از میانگین ۱.۲ گیگاوات در ۱۲ ماه پیش از آن بود.
این خاموشی، شبکه برق را برای تضمین پایداری، در حالت تقویتشده قرار داد. اگر این اقدام متوقف شود، قبضها میتواند حتی از این هم کمتر شود. اما اقدامات دیگر برای تضمین پایداری شبکه، خبرهای خوبی هستند.
به گزارش امبر: «دولت اسپانیا بسته دیگری از اقدامات اضطراری را برای بهبود تابآوری سیستم برق معرفی کرد.» این اقدامات شامل تسهیل استفاده از ذخیرهسازی باتری در نیروگاههای تجدیدپذیر موجود با معافیت آنها از ارزیابیهای زیستمحیطی اضافی بود.
به گفته این گزارش، «با تقویت انرژیهای تجدیدپذیر و ادغام آنها، این تحولاتِ ذخیرهسازی باید نقش گاز در سیستم برق اسپانیا و تاثیر آن بر قیمتها را بیش از پیش کاهش دهد.»
منبع: www.euronews.com