پناهگاههای تهران ازمترو تا مجتمعهای زیرزمینی
پس از آنکه موضوع آمادگی تهران برای مواجهه با بحرانهای احتمالی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفت مدیریت شهری حالا از برنامهای چندلایه برای توسعه زیرساختهای پناهگاهی و امدادرسانی خبر میدهد. برنامهای که از شناسایی دهها ایستگاه مترو و صدها مجتمع زیرسطحی به عنوان پناهگاه آغاز شده و تا اتصال مترو به بیمارستانها و ایجاد شبکه امداد مترویی ادامه پیدا میکند.
تهران سالهاست با تهدیدهایی مانند زلزله و حوادث گسترده روبهرو است اما تحولات اخیر باعث شده موضوع پناهگاههای شهری دوباره به یکی از محورهای اصلی مدیریت بحران تبدیل شود. دراین مدت مدیران شهری از تدوین برنامهای برای افزایش ظرفیت فضاهای امن و ایجاد زیرساختهایی سخن میگویند که بتواند در شرایط بحرانی هم به اسکان موقت شهروندان و هم به انتقال سریع مصدومان کمک کند.
مهدی بابایی رئیس کمیته ایمنی شورای شهر تهران در گفتوگویی علام کرد که بر اساس دستورالعمل سازمان پدافند غیرعامل کشور شناسایی فضاهای چندمنظوره قابل استفاده به عنوان پناهگاه در دستور کار قرار گرفته است.
به گفته او اکنون ۸۲ ایستگاه مترو و ۲۵۳ مجتمع اداری و تجاری دارای فضاهای زیرسطحی ظرفیت استفاده به عنوان پناهگاه عمومی را دارند. همچنین توسعه پارکینگ پناهگاهی و استفاده از ظرفیتهای موجود نیز از سوی معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران دنبال میشود.
بابایی میگوید سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران همزمان در حال بررسی کمبودهای ظرفیت پناهگاهی در سطح محلات است تا مناطق فاقد فضای امن شناسایی شوند. بر اساس این مطالعات برنامه راهبردی توسعه فضاهای چندمنظوره زیرسطحی در محلات مختلف تهران در حال تدوین است.
به گفته رئیس کمیته ایمنی شورای شهر این طرح با هدف افزایش تابآوری شهری و ارتقای ظرفیت فضاهای امن محلات طراحی شده و اجرای آن به صورت پایلوت در برخی مناطق آغاز شده است. در ادامه نیز با توجه به نتایج این مطالعات توسعه این فضاها در سایر نقاط شهر دنبال خواهد شد.
اما این برنامه ها تنها به ایجاد پناهگاه محدود نمیشود. علی نصیری رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران نیز از طراحی شبکهای جدید با عنوان «امداد مترویی» خبر داده است. طرحی که قرار است از ظرفیت مترو برای انتقال سریع مصدومان در بحرانها استفاده کند.
نصیری معتقد است در حوادثی مانند زلزله جنگ انفجار یا ریزش ساختمان انتقال مصدومان از محل حادثه به سطح شهر و سپس رساندن آنها به مراکز درمانی زمان زیادی میبرد. از سوی دیگر ترافیک سنگین تهران نیز سرعت امدادرسانی را کاهش میدهد. به همین دلیل استفاده از مترو میتواند مسیر تازهای برای انتقال ایمن و سریع مصدومان باشد.
او با اشاره به نخستین تجربه استفاده از مترو در امدادرسانی میگوید در مراسم تشییع رهبر شهید شش مصدوم از طریق شبکه مترو به مراکز درمانی منتقل شدند و همین تجربه زمینه طراحی رسمی شبکه امداد مترویی را فراهم کرد.
بر اساس اعلام رئیس سازمان مدیریت بحران در طراحی خطوط ۸ و ۹ و ۱۰ و ۱۱ مترو الزامات پدافند غیرعامل از همان ابتدا لحاظ شده است تا امکان اتصال مستقیم این خطوط به بیمارستانهای مهم شهر فراهم شود. همچنین نصب دستگاههای شوک خودکار قلبی در ایستگاههای جدید نیز به عنوان یکی از الزامات ساخت پیشبینی شده است.
نصیری با اشاره به وضعیت خطوط فعلی مترو میگوید خطوط یک تا هفت هنگام ساخت بر اساس الزامات کامل پدافند غیرعامل طراحی نشدهاند و اکنون بخشی از برنامه شهرداری تکمیل همین زیرساختهاست تا در شرایط بحرانی امکان استفاده مؤثرتر از مترو فراهم شود.اتصال مترو به مراکز درمانی بزرگ تهران نیز در دستور کار قرار گرفته است. در ابتدا اتصال ۱۱ بیمارستان بررسی شد اما به دلیل هزینههای بالا و پیچیدگیهای اجرایی سه بیمارستان امام خمینی میلاد و بعثت در اولویت قرار گرفتند.
پروژه بیمارستان بعثت به دلیل ملاحظات امنیتی متوقف شده و اتصال بیمارستان میلاد نیز پس از تغییر طرح پارکینگ دانشگاه علوم پزشکی ایران نیازمند بازطراحی شده است. با این حال مسئولان شهری امیدوارند این پروژه تا پایان سال ۱۴۰۶ به نتیجه برسد.
در میان این طرحها پروژه اتصال ایستگاه متروی مدافعان سلامت به مجتمع بیمارستانی امام خمینی مهمترین پروژه امدادی به شمار میرود. بر اساس این طرح تونلی ویژه میان ایستگاه مترو و بیمارستان احداث میشود که امکان تردد همزمان دو دستگاه آمبولانس را فراهم خواهد کرد.
به گفته نصیری این پروژه اکنون بیش از ۵۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و در صورت تأمین منابع مالی تا پایان امسال به بهرهبرداری میرسد. با افتتاح این مسیر شبکه امداد مترویی تهران به صورت رسمی وارد چرخه مدیریت بحران خواهد شد.