نفت برزیل؛ برنده پنهان جنگ ایران در بازار آسیا
اختلال در تنگه هرمز، چین و هند را به سمت افزایش واردات نفت برزیل سوق داده است. صادرات نفت برزیل به چین در سه ماهه اول سال ۹۵ درصد جهش کرد و هند نیز خرید خود را بیش از دو برابر کرده است.
چین و هند به طور فزایندهای به برزیل روی آوردهاند تا کمبود نفت ناشی از اختلال در تنگه هرمز را جبران کنند. جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تجارت انرژی از این آبراه حیاتی را مختل کرده است.
بر اساس گزارش الجزیره، با دشوار شدن دسترسی به نفت خلیج فارس و محدودیت عرضه روسیه (به دلیل تحریمها)، خریداران آسیایی به دنبال نفت از تامینکنندگانی هستند که امنتر و قابل اعتمادتر تلقی میشوند. برزیل که از قبل یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت جهان بود، اکنون به یکی از واضحترین برندگان این بحران تبدیل شده است.
«سومیت ریتولیا»، کارشناس بازار نفت در شرکت کپلر، به الجزیره گفت: «اختلال ناشی از جنگ ایران و بسته شدن تنگه هرمز، اهمیت برزیل را به عنوان یک تامینکننده حاشیهای نفت خام برای آسیا افزایش داده است. چین و هند به طور خاص خرید نفت برزیل را افزایش دادهاند تا محمولههایی را تامین کنند که در معرض اختلالات کشتیرانی خلیج فارس نباشند.»
تحلیلگران میگویند برزیل نمیتواند جایگزین خاورمیانه به عنوان تامینکننده اصلی نفت آسیا شود. اما با افزایش ریسک کشتیرانی در خلیج فارس، نفت برزیل برای پالایشگاههایی که به دنبال جلوگیری از شوکهای عرضه هستند، جذابیت فزایندهای پیدا کرده است.
افزایش صادرات و تغییر مسیر
بر اساس دادههای شرکت کپلر، کشورهای آسیایی در سال ۲۰۲۵ به طور متوسط روزانه ۱.۲ میلیون بشکه نفت خام از برزیل وارد میکردند. این رقم بین ژانویه و مه ۲۰۲۶ به حدود ۱.۸ میلیون بشکه در روز رسیده است.
برزیل پیش از تشدید تنشها در خاورمیانه، تولید نفت خود را در میدانهای فراساحلی افزایش داده بود. تولید نفت برزیل در سال ۲۰۲۵ حدود ۳.۷۷ میلیون بشکه در روز بود و بین ژانویه تا مه ۲۰۲۶ به طور متوسط به ۴.۰۶ میلیون بشکه رسید. اما ریتولیا میگوید افزایش واقعی تولید ناچیز بوده (۵۰ تا ۱۰۰ هزار بشکه در روز) و تغییر اصلی در مقصد صادرات است.
شرکت دولتی نفت برزیل (پتروبراس) صادرات خود را به طور فزایندهای به سمت آسیا هدایت کرده است، جایی که پالایشگران برای نفت بدون نیاز به عبور از خلیج فارس هزینه بیشتری میپردازند. بیش از ۶۰ درصد صادرات پتروبراس اکنون به چین میرود. بر اساس گزارش oilprice.com، صادرات به آمریکا از حدود ۶۰ هزار بشکه در روز در ماه مارس به صفر رسیده است.
افزایش تقاضای چین و هند
تقاضای چین بیشتر این افزایش را رقم زده است. بر اساس دادههای کپلر، واردات نفت خام چین از برزیل بین ژانویه و مه ۲۰۲۶ به طور متوسط حدود ۱.۳۱۶ میلیون بشکه در روز بوده است، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۵ حدود ۷۰۴ هزار بشکه بود. از نظر ارزش، صادرات نفت خام برزیل به چین در سه ماهه اول سال جاری تقریبا ۹۵ درصد افزایش یافت و به ۷.۲ میلیارد دلار رسید.
هند نیز خرید خود را به شدت افزایش داده است. واردات هند از برزیل بین ژانویه و مه ۲۰۲۶ به طور متوسط حدود ۲۳۸ هزار بشکه در روز رسید که نسبت به حدود ۱۰۰ هزار بشکه در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است. در ماه آوریل، برزیل به چهارمین تامینکننده بزرگ نفت خام هند تبدیل شد.
ریتولیا میگوید: «چین و هند و دیگر کشورهای آسیایی به جایگزینهایی غیر از نفت عبوری از هرمز نیاز دارند که هم از نظر سیاسی امنتر باشند و هم به طور فیزیکی در دسترس.»
برزیل همچنین به دنبال تعمیق روابط انرژی با ژاپن، کره جنوبی و دیگر کشورهای جنوب شرق آسیا است. وزرای خارجه برزیل هفته گذشته گفت که این کشور «آماده کمک به امنیت انرژی ژاپن» است.
نفت برزیل چقدر جانشین مناسبی است؟
دو گرید اصلی صادراتی برزیل (توپی و بوزیوس) از نوع نفت «شیرین متوسط» هستند. این بدان معناست که گوگرد نسبتا کمی دارند و میتوانند به طور کارآمد به سوختهایی مانند دیزل و سوخت جت تبدیل شوند. این ویژگی آنها را برای پالایشگاههای آسیایی جذاب میکند.
با این حال، ریتولیا هشدار میدهد: «نفت برزیل میتواند جایگزین برخی بشکههای شیرین متوسط خلیج فارس شده و وابستگی به هرمز را کاهش دهد، اما جایگزین کامل همه گریدهای خلیج فارس نیست.»