نفت به ساحل قشم زد؛ اینبار خانه لاکپشتها در خطر است
نوار ساحلی جنوب قشم این روزها چهرهای متفاوت دارد؛ لکههای نفتی از دریا به ساحل رسیدهاند، بخشی از مناطقی که پیشتر پاکسازی شده بود دوباره آلوده شده و نگرانی اصلی حالا به زیستگاههایی رسیده که فقط چند ماه دیگر باید میزبان لاکپشتهای دریایی باشند. آلودگی در برخی نقاط حتی به لایههای زیرین ساحل نفوذ کرده و عملیات پاکسازی را به کاری دشوارتر از جمعآوری نفت از سطح آب تبدیل کرده است.
به گزارش آتیهآنلاین، ماجرا از سواحل جنوبی قشم آغاز شد؛ جایی که در روزهای اخیر آلودگی نفتی از سمت دریا وارد شده و سواحل شیبدراز، سوزا و نقاشه را درگیر کرده است. بخشی از آلودگی نیز به شمالشرق جزیره هنگام رسیده است. به گفته مدیرکل آلودگی دریایی سازمان حفاظت محیط زیست، منشأ آلودگی دریا اعلام شده، اما هنوز نمیتوان با قطعیت درباره عامل اصلی آن اظهارنظر کرد.
۳.۲ هکتار ساحل آلوده شد
بررسیهای انجامشده نشان میدهد دامنه آلودگی کم نیست. در مجموع حدود ۳.۲ هکتار از سواحل منطقه آلوده شده است؛ حدود ۹۵۰ متر از این محدوده در سواحل سوزا، ۷۰۰ متر در نقاشه و حدود ۷۰۰ متر دیگر در شیبدراز قرار دارد.
اما نگرانی فقط به وسعت لکههای نفتی محدود نمیشود. در برخی نقاط، نفت تا عمق ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتری بستر ساحل نفوذ کرده است؛ اتفاقی که یعنی حتی پس از پاک شدن ظاهر ساحل، آلودگی میتواند در لایههای زیرین باقی بماند و برای حذف کامل آن به عملیات تکمیلی نیاز باشد. از سوی دیگر، ورود دوباره آلودگی از سمت دریا باعث شده بخشی از مناطقی که پاکسازی شدهاند، بار دیگر آلوده شوند.
برای مقابله با لکههای نفتی، عملیات از چند جبهه دنبال شده است. لکههای روی آب با تجهیزات و مواد جاذب مهار میشوند و نفتی که به ساحل رسیده و خشک شده، ابتدا با ماشینآلات جمعآوری و سپس بهصورت دستی توسط نیروهای محیط زیست و جوامع محلی پاک میشود. مواد آلوده نیز برای دفع اصولی به سایت مدیریت پسماند قشم منتقل میشوند. یک شناور مقابله با آلودگی نفتی نیز در منطقه مستقر شده و شناور تخصصی «دریاپاک» از بوشهر به سمت منطقه اعزام شده است.
چشم لاکپشتها به ساحل شیبدراز است
حساسترین بخش ماجرا اما جایی است که نفت به زیستگاه لاکپشتهای دریایی نزدیک شده است. سواحل شیبدراز از مناطق مهم تخمگذاری لاکپشتهاست و محیطبانان اکنون بهصورت شبانهروزی وضعیت این منطقه را زیر نظر دارند. تعدادی لاکپشت نیز در منطقه مشاهده شده و وضعیت آنها در حال بررسی است؛ در صورت آلوده شدن، قرار است حیوانات از منطقه خارج، شستوشو و به آبهای سالم منتقل شوند.
اهمیت پاکسازی این ساحل زمانی بیشتر میشود که بدانیم فصل تخمگذاری لاکپشتها از بهمن و اسفند آغاز میشود. بنابراین محیط زیست میخواهد عملیات پاکسازی پیش از رسیدن آن زمان به پایان برسد تا نفت در شنهای ساحل، به تهدیدی برای لانهها و نسل بعدی لاکپشتها تبدیل نشود.
در منطقه نقاشه نیز پای آلودگی به درختان حرا رسیده است. هرچند به گفته مسئولان، وسعت درختان حرا در این محدوده زیاد نیست و این بخش جزو مناطق حفاظتشده محسوب نمیشود، عملیات پاکسازی آن آغاز شده است.
منشأ نفت هنوز معماست
همزمان با عملیات پاکسازی، پرسش اصلی همچنان بیپاسخ مانده است: نفت از کجا آمده؟ محیط زیست میگوید شواهد موجود ورود آلودگی از سمت دریا را نشان میدهد و احتمال داده شده منشأ آن به یکی از حوادث دریایی مرتبط باشد، اما هنوز نمیتوان با قطعیت درباره عامل آن سخن گفت.
در مقابل، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران ارتباط آلودگی با تأسیسات نفتی قشم را رد کرده و گفته است تأسیسات این شرکت در قشم محدود و در حال حاضر به دلیل تعمیرات تعطیل است. به گفته او، اگر منشأ آلودگی نفتی در منطقه پیدا شود، مسیر تردد نفتکشها و شناورها نیز باید مورد بررسی قرار گیرد.
حالا در قشم، مسئله فقط پاک کردن یک لکه نفتی از ساحل نیست؛ مسئله حفاظت از ساحلی است که هم زیستگاه حراست و هم یکی از محلهای حساس زندگی و تخمگذاری لاکپشتهای دریایی. تا زمانی که ورود آلودگی از دریا متوقف نشود، پاکسازی هر ساحلی ممکن است فقط آغاز یک چرخه تکراری باشد؛ نفت میآید، ساحل پاک میشود و دوباره دریا همان لکه سیاه را به خشکی پس میزند.